[956] Tattha katamaṃ assaddhiyaṃ idhekacco assaddho hoti na saddahati buddhaṃ vā dhammaṃ vā saṅghaṃ vā yaṃ evarūpaṃ assaddhiyaṃ assaddahanā anokappanā anabhippasādo idaṃ vuccati assaddhiyaṃ . Tattha katamā avadaññutā pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṃ kulamacchariyaṃ lābhamacchariyaṃ vaṇṇamacchariyaṃ dhammamacchariyaṃ yaṃ evarūpaṃ maccheraṃ maccharāyanā maccharāyitattaṃ vevicchaṃ kadariyaṃ kaṭukañcukatā aggahitattaṃ cittassa ayaṃ vuccati avadaññutā . tattha katamaṃ kosajjaṃ kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṃ kusalānaṃ vā dhammānaṃ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṃ anadhiṭṭhānaṃ ananuyogo pamādo idaṃ vuccati kosajjaṃ.

[957] Tattha katamaṃ uddhaccaṃ yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa idaṃ vuccati uddhaccaṃ . tattha katamo asaṃvaro idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati na rakkhati cakkhundriyaṃ cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati sotena saddaṃ sutvā .pe. ghānena gandhaṃ ghāyitvā .pe. jivhāya rasaṃ sāyitvā .pe. kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā .pe. manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā Akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati na rakkhati manindriyaṃ manindriye na saṃvaraṃ āpajjati ayaṃ vuccati asaṃvaro . tattha katamaṃ dussīlyaṃ kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo idaṃ vuccati dussīlyaṃ.

[958] Tattha katamā ariyānaṃ adassanakamyatā tattha katame ariyā ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca yā imesaṃ ariyānaṃ adassanakamyatā adaṭṭhukamyatā asametukamyatā asamāgantukamyatā ayaṃ vuccati ariyānaṃ adassanakamyatā . tattha katamā saddhammaṃ asotukamyatā tattha katamo saddhammo cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ayaṃ vuccati saddhammo yā imassa saddhammassa asotukamyatā assavanakamyatā anuggahetukamyatā adhāretukamyatā ayaṃ vuccati saddhammaṃ asotukamyatā . tattha katamā upārambhacittatā tattha katamo upārambho yo upārambho anūpārambho upārambhanā anūpārambhanā anūpārambhitattaṃ uññā avaññā paribhavo randhagavesitā ayaṃ vuccati upārambhacittatā.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกนิเทศ”