[117] Tattha katamā tejodhātu tejodhātudvayaṃ atthi ajjhattikā atthi bāhirā . tattha katamā ajjhattikā tejodhātu yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ upādinnaṃ seyyathīdaṃ yena ca santappati yena ca jīrati yena ca paridayhati yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ upādinnaṃ ayaṃ vuccati ajjhattikā tejodhātu. {117.1} Tattha katamā bāhirā tejodhātu yaṃ bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ seyyathīdaṃ kaṭṭhaggi sakalikaggi tiṇaggi gomayaggi thusaggi saṅkāraggi indaggi aggisantāpo suriyasantāpo kaṭṭhasannicayasantāpo tiṇasannicayasantāpo dhaññasannicayasantāpo bhasmāsannicayasantāpo yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ ayaṃ vuccati bāhirā tejodhātu . yā ca ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā ayaṃ vuccati tejodhātu.

[118] Tattha katamā vāyodhātu vāyodhātudvayaṃ atthi ajjhattikā atthi bāhirā . tattha katamā ajjhattikā vāyodhātu yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ seyyathīdaṃ uddhaṅgamā vātā adhogamā vātā kucchisayā vātā koṭṭhasayā vātā aṅgamaṅgānusārino vātā satthakavātā khurakavātā uppalakavātā assāso passāso yaṃ vā panaññampi atthi ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnaṃ ayaṃ vuccati ajjhattikā vāyodhātu. {118.1} Tattha katamā bāhirā vāyodhātu yaṃ bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ seyyathīdaṃ puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā kāḷā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālavaṇṭavātā vidhūpanavātā yaṃ vā panaññampi atthi bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ ayaṃ vuccati bāhirā vāyodhātu . yā ca ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu tadekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā ayaṃ vuccati vāyodhātu.