[122] Aparāpi cha dhātuyo kāmadhātu byāpādadhātu vihiṃsādhātu nekkhammadhātu abyāpādadhātu avihiṃsādhātu . tattha katamā kāmadhātu kāmapaṭisaṃyutto takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā micchāsaṅkappo ayaṃ vuccati kāmadhātu heṭṭhato avīcinirayaṃ pariyantaṃ karitvā uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātuāyatanā rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ ayaṃ Vuccati kāmadhātu . tattha katamā byāpādadhātu byāpādapaṭisaṃyutto takko vitakko .pe. micchāsaṅkappo ayaṃ vuccati byāpādadhātu dasasu vā āghātavatthūsu cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dūsanā dūsitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa ayaṃ vuccati byāpādadhātu. {122.1} Tattha katamā vihiṃsādhātu vihiṃsāpaṭisaṃyutto takko vitakko .pe. micchāsaṅkappo ayaṃ vuccati vihiṃsādhātu idhekacco pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā rajjuyā vā aññataraññatarena satte viheṭheti yā evarūpā heṭhanā viheṭhanā hiṃsanā vihiṃsanā rosanā virosanā parūpaghāto ayaṃ vuccati vihiṃsādhātu. {122.2} Tattha katamā nekkhammadhātu nekkhammapaṭisaṃyutto takko vitakko .pe. sammāsaṅkappo ayaṃ vuccati nekkhammadhātu sabbepi kusalā dhammā nekkhammadhātu . tattha katamā abyāpādadhātu abyāpādapaṭisaṃyutto takko vitakko .pe. sammāsaṅkappo ayaṃ vuccati abyāpādadhātu yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti ayaṃ vuccati abyāpādadhātu . tattha katamā avihiṃsādhātu avihiṃsāpaṭisaṃyutto takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo ayaṃ vuccati Avihiṃsādhātu yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṃ karuṇācetovimutti ayaṃ vuccati avihiṃsādhātu. Imā cha dhātuyo.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๕๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “ธาตุ ๖ นัยที่ ๑”