[53] Katamo ca puggalo upahaccaparinibbāyī idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā so atikkamitvā vemajjhaṃ āyuppamāṇaṃ upahacca vā kālakiriyaṃ ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saññojanānaṃ pahānāya ayaṃ vuccati puggalo upahaccaparinibbāyī.

[54] Katamo ca puggalo asaṅkhāraparinibbāyī idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti Tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā so asaṅkhārena ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saññojanānaṃ pahānāya ayaṃ vuccati puggalo asaṅkhāraparinibbāyī.

[55] Katamo ca puggalo sasaṅkhāraparinibbāyī idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā so sasaṅkhārena ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saññojanānaṃ pahānāya ayaṃ vuccati puggalo sasaṅkhāraparinibbāyī.

[56] Katamo ca puggalo uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī idhekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā so avihā cuto atappaṃ gacchati atappā cuto sudassaṃ gacchati sudassā cuto sudassiṃ gacchati sudassiyā cuto akaniṭṭhaṃ gacchati akaniṭṭhe ariyamaggaṃ sañjaneti upariṭṭhimānaṃ saññojanānaṃ pahānāya ayaṃ vuccati puggalo uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๕๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “เอกกนิทเทส”