[62] Katamo ca puggalo ahiriko . tattha katamaṃ ahirikaṃ yaṃ na hiriyati hiriyitabbena na hiriyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā idaṃ vuccati ahirikaṃ . iminā ahirikena samannāgato puggalo ahiriko . katamo ca puggalo anottappī . tattha katamaṃ anottappaṃ yaṃ na ottappati ottappitabbena na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā idaṃ vuccati anottappaṃ . Iminā anottappena samannāgato puggalo anottappī.

[63] Katamo ca puggalo dubbaco . tattha katamā dovacassatā sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṃ dovacassiyaṃ dovacassatā Vippaṭikūlagāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṃ anādaratā agāravatā appaṭissavatā ayaṃ vuccati dovacassatā . imāya dovacassatāya samannāgato puggalo dubbaco. {63.1} Katamo ca puggalo pāpamitto. Tattha katamā pāpamittatā ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti sampavaṅkatā ayaṃ vuccati pāpamittatā . imāya pāpamittatāya samannāgato puggalo pāpamitto.

[64] Katamo ca puggalo indriyesu aguttadvāro . tattha katamā indriyesu aguttadvāratā idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati na rakkhati cakkhundriyaṃ cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati . sotena saddaṃ sutvā .pe. Ghānena gandhaṃ ghāyitvā .pe. jivhāya rasaṃ sāyitvā .pe. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā .pe. manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya na paṭipajjati na rakkhati manindriyaṃ manindriye na saṃvaraṃ āpajjati yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ agutti agopanā anārakkho asaṃvaro ayaṃ vuccati indriyesu aguttadvāratā . imāya indriyesu Aguttadvāratāya samannāgato puggalo indriyesu aguttadvāro. {64.1} Katamo ca puggalo bhojane amattaññū . tattha katamā bhojane amattaññutā idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṃ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane ayaṃ vuccati bhojane amattaññutā . Imāya bhojane amattaññutāya samannāgato puggalo bhojane amattaññū.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๖๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “ทุกนิทเทส”