[65] Katamo ca puggalo muṭṭhassati . tattha katamaṃ muṭṭhasaccaṃ yā assati ananussati appaṭissati assati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā idaṃ vuccati muṭṭhasaccaṃ . iminā muṭṭhasaccena samannāgato puggalo muṭṭhassati. {65.1} Katamo ca puggalo asampajāno. Tattha katamaṃ asampajaññaṃ yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhanā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ idaṃ vuccati asampajaññaṃ . iminā asampajaññena samannāgato puggalo asampajāno.

[66] Katamo ca puggalo sīlavipanno . tattha katamā sīlavipatti kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo ayaṃ vuccati sīlavipatti sabbampi dussīlyaṃ sīlavipatti . imāya Sīlavipattiyā samannāgato puggalo sīlavipanno. {66.1} Katamo ca puggalo diṭṭhivipanno . tattha katamā diṭṭhivipatti natthi dinnaṃ natthi yiṭṭhaṃ natthi hutaṃ natthi sukaṭadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalavipāko natthi ayaṃ loko natthi paro loko natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaññojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyesaggāho ayaṃ vuccati diṭṭhivipatti sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti . imāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo diṭṭhivipanno.

[67] Katamo ca puggalo ajjhattasaññojano . yassa puggalassa pañca orambhāgiyāni saññojanāni appahīnāni ayaṃ vuccati puggalo ajjhattasaññojano. {67.1} Katamo ca puggalo bahiddhāsaññojano . Yassa puggalassa pañcuddhambhāgiyāni saññojanāni appahīnāni ayaṃ vuccati puggalo bahiddhāsaññojano.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ทุกนิทเทส”