[102] Yassa yattha akusalā dhammā uppajjanti tassa tattha abyākatā dhammā uppajjantīti: arūpe akusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha akusalā dhammā uppajjanti no ca tesaṃ tattha abyākatā dhammā uppajjanti pañcavokāre akusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha akusalā ca dhammā uppajjanti abyākatā ca dhammā uppajjanti . yassa vā pana yattha abyākatā dhammā uppajjanti tassa tattha akusalā dhammā uppajjantīti: sabbesaṃ upapajjantānaṃ Pavatte akusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha abyākatā dhammā uppajjanti no ca tesaṃ tattha akusalā dhammā uppajjanti pañcavokāre akusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha abyākatā ca dhammā uppajjanti akusalā ca dhammā uppajjanti.

[103] Yassa kusalā dhammā na uppajjanti tassa akusalā dhammā na uppajjantīti: akusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ kusalā dhammā na uppajjanti no ca tesaṃ akusalā dhammā na uppajjanti sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe kusalavippayuttaakusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kusalā ca dhammā na uppajjanti akusalā ca dhammā na uppajjanti . yassa vā pana akusalā dhammā na uppajjanti tassa kusalā dhammā na uppajjantīti: kusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ akusalā dhammā na uppajjanti no ca tesaṃ kusalā dhammā na uppajjanti sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe akusalavippayuttakusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ akusalā ca dhammā na uppajjanti kusalā ca dhammā na uppajjanti.

[104] Yassa kusalā dhammā na uppajjanti tassa abyākatā dhammā na uppajjantīti: sabbesaṃ upapajjantānaṃ pavatte kusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ kusalā dhammā na uppajjanti no ca tesaṃ abyākatā dhammā na uppajjanti sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte Cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe akusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ kusalā ca dhammā na uppajjanti abyākatā ca dhammā na uppajjanti . yassa vā pana abyākatā dhammā na uppajjanti tassa kusalā dhammā na uppajjantīti: arūpe kusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ abyākatā dhammā na uppajjanti no ca tesaṃ kusalā dhammā na uppajjanti sabbesaṃ cavantānaṃ pavatte cittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe akusalānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ abyākatā ca dhammā na uppajjanti kusalā ca dhammā na uppajjanti.

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๒๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นอกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้น ...”