[1147] Yassa yattha saddhindriyaṃ uppajjati tassa tattha manindriyaṃ uppajjissatīti: pacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha saddhindriyaṃ uppajjati no ca tesaṃ tattha manindriyaṃ uppajjissati itaresaṃ sahetukānaṃ upapajjantānaṃ pavatte saddhāsampayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha saddhindriyañca uppajjati manindriyañca uppajjissati . yassa vā pana yattha manindriyaṃ uppajjissati tassa tattha saddhindriyaṃ uppajjatīti: sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe saddhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha Manindriyaṃ uppajjissati no ca tesaṃ tattha saddhindriyaṃ uppajjati sahetukānaṃ upapajjantānaṃ pavatte saddhāsampayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha manindriyañca uppajjissati saddhindriyañca uppajjati.

[1148] Yassa yattha paññindriyaṃ uppajjati tassa tattha manindriyaṃ uppajjissatīti: pacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha paññindriyaṃ uppajjati no ca tesaṃ tattha manindriyaṃ uppajjissati itaresaṃ ñāṇasampayuttānaṃ upapajjantānaṃ pavatte ñāṇasampayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha paññindriyañca uppajjati manindriyañca uppajjissati . yassa vā pana yattha manindriyaṃ uppajjissati tassa tattha paññindriyaṃ uppajjatīti: sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe ñāṇavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha manindriyaṃ uppajjissati no ca tesaṃ tattha paññindriyaṃ uppajjati ñāṇasampayuttānaṃ upapajjantānaṃ pavatte ñāṇasampayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha manindriyañca uppajjissati paññindriyañca uppajjati.

[1149] Yassa cakkhundriyaṃ na uppajjati tassa sotindriyaṃ na uppajjissatīti: sabbesaṃ cavantānaṃ acakkhukānaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ cakkhundriyaṃ na uppajjati no ca tesaṃ sotindriyaṃ na uppajjissati pañcavokāre parinibbantānaṃ arūpe pacchimabhavikānaṃ ye ca arūpaṃ Upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ cakkhundriyañca na uppajjati sotindriyañca na uppajjissati . yassa vā pana sotindriyaṃ na uppajjissati tassa cakkhundriyaṃ na uppajjatīti: pacchimabhavikānaṃ pañcavokāraṃ upapajjantānaṃ ye ca arūpaṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ upapajjantānaṃ tesaṃ sotindriyaṃ na uppajjissati no ca tesaṃ cakkhundriyaṃ na uppajjati pañcavokāre parinibbantānaṃ arūpe pacchimabhavikānaṃ ye ca arūpaṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ sotindriyañca na uppajjissati cakkhundriyañca na uppajjati.

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๓๑๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “[๑๐๑๒] จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสตินทรีย์เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ เป็นต้น”