[156] Yassa kusalā dhammā na uppajjanti tassa abyākatā dhammā na uppajjitthāti: uppajjittha . yassa vā pana abyākatā dhammā na uppajjittha tassa kusalā dhammā na uppajjantīti: natthi.

[157] Yassa akusalā dhammā na uppajjanti tassa abyākatā dhammā na uppajjitthāti: uppajjittha . yassa vā pana abyākatā Dhammā na uppajjittha tassa akusalā dhammā na uppajjantīti: natthi.

[158] Yattha kusalā dhammā na uppajjanti .pe.

[159] Yassa yattha kusalā dhammā na uppajjanti tassa tattha akusalā dhammā na uppajjitthāti: sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe kusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kusalā dhammā na uppajjanti no ca tesaṃ tattha akusalā dhammā na uppajjittha suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kusalā ca dhammā na uppajjanti akusalā ca dhammā na uppajjittha. Yassa vā pana yattha akusalā dhammā na uppajjittha tassa tattha kusalā dhammā na uppajjantīti: āmantā.

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๔๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นอกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ เป็นต้นกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้นกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ? เป็นต้น ...”