หัวข้อประจำขันธกะ
[๒๓๗] จมฺปายํ ภควา อาสิ วตฺถุ วาสภคามเก อาคนฺตุกานํ อุสฺสุกฺกํ อกาสิ อิจฺฉิตพฺพเก ๓ ปกตญฺญุโนติ ญตฺวา อุสฺสุกฺกํ น กรี ตทา อุกฺขิตฺโต น กโรตีติ อคมา ๑ ชินสนฺติเก ฯ อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ สมคฺคํ อธมฺเมน จ ธมฺเมน วคฺคกมฺมํ จ ปฏิรูปเกน วคฺคิกํ ปฏิรูปเกน สมคฺคํ เอโก อุกฺขิปเตกกํ เอโก จ เทฺว สมฺพหุเล สงฺฆํ อุกฺขิปเตกโต ๒ ทุเวปิ สมฺพหุลาปิ สงฺโฆ สงฺฆํ จ อุกฺขิปิ สพฺพญฺญู ปวโร สุตฺวา อธมฺมนฺติ ปฏิกฺขิปิ ฯ ญตฺติวิปนฺนํ ยํ กมฺมํ สมฺปนฺนํ อนุสาวนํ อนุสฺสาวนวิปนฺนํ สมฺปนฺนํ ญตฺติยา จ ยํ อุภเยน วิปนฺนญฺจ อญฺญตฺร ธมฺมเมว จ วินยํ ๓ สตฺถุ ปฏิกุฏฺฐํ กุปฺปํ อฏฺฐานรูปกํ ๔ อธมฺมวคฺคสมคฺคํ ปฏิรูเปน เย ทุเว ๕ ธมฺเมเนว จ สามคฺคึ อนุญฺญาสิ ตถาคโต ฯ จตุวคฺโค ปญฺจวคฺโค ทสวคฺโค จ วีสติ อติเรกวีสติวคฺโค ๖ สงฺโฆ ปญฺจวิโธ ตถา ฯ ฐเปตฺวา อุปสมฺปทํ ยญฺจ กมฺมํ ปวารณํ อพฺภานกมฺเมน สห จตุวคฺเคหิ กมฺมิโก ฯ ทุเว กมฺเม ฐเปตฺวาน มชฺฌเทสุปสมฺปทํ ๗ อพฺภานํ ปญฺจวคฺคิโก สพฺพกมฺเมสุ กมฺมิโก ฯ อพฺภาเนกํ ฐเปตฺวาน เย ภิกฺขู ทสวคฺคิกา ฯ สพฺพกมฺมกโร สงฺโฆ วีโส สพฺพตฺถ กมฺมิโก ฯ ภิกฺขุนี สิกฺขมานา จ สามเณโร สามเณริกา ๑ ปจฺจกฺขาตนฺติมวตฺถู ๒ อุกฺขิตฺตาปตฺติทสฺสเน อปฺปฏิกมฺมทิฏฺฐิยา ปณฺฑกเถยฺยสํวาสกํ ๓ ติตฺถิยติรจฺฉานคตํ มาตุ ปิตุ จ ฆาตกํ อรหํ ภิกฺขุนีทูสึ เภทกํ โลหิตุปาทกํ ๔ พฺยญฺชนํ นานาสํวาสํ ๕ นานาสีมาย อิทฺธิยา ยสฺส สงฺโฆ กเร กมฺมํ โหนฺติ ๖ เต จตุวีสติ สมฺพุทฺเธน ปฏิกฺขิตฺตา น เหเต คณปูรกา ปาริวาสิกจตุตฺโถ ปริวาสํ ทเทยฺย วา มูลมานตฺตมพฺเภยฺย ๗ อกมฺมํ น จ กรณํ มูลอรหมานตฺตํ อพฺภานารหเมว จ อกมฺมการกา ๘ ปญฺจ สมฺพุทฺเธน ปกาสิตา ฯ ภิกฺขุนี สิกฺขมานา จ สามเณโร สามเณริกา ปจฺจกฺขนฺติมอุมฺมตฺตา ขิตฺตเวทนทสฺสเน อปฺปฏิกมฺมทิฏฺฐิยา ปณฺฑกเถยฺยสํวาสกํ ๙ ติตฺถิยติรจฺฉานคตํ มาตา ปิตุ จ ฆาตกํ อรหํ ภิกฺขุนีทูสึ เภทกํ โลหิตุปาทกํ อุภโตพฺยญฺชนญฺเจว นานาสํวาสกํปิจ ๑๐ นานาสีมาย ฐิตกํ ๑๑ เวหาสํ ยสฺส กมฺม จ สตฺตวีสานเมเตสํ ๑ ปฏิโกสํ น รูหติ ฯ ภิกฺขุสฺส ปกตตฺตสฺส รูหติ ปฏิโกสนา สุทฺธสฺส ทุนฺนิสาริโต พาโล หิ สุนิสาริโต ปณฺฑโก เถยฺยสํวาโส ๒ ปกฺกนฺโต ติรจฺฉานโค ๓ มาตาปิตุอรหนฺโต ๔ ทูสโก สงฺฆเภทโก โลหิตุปฺปาทโก เจว อุภโตพฺยญฺชโน จ โย เอกาทสนฺนเมเตสํ ๕ โอสารณํ น ยุชฺชติ ฯ หตฺถปาทา ๖ ตทุพฺภยํ กณฺณนาสา ๗ ตทุพฺภยํ ๘ องฺคุลีอฬกณฺฑรํ ผณํ ขุชฺโช จ วามโน คณฺฑิลกฺขณกาสา ๙ จ ลิขิตโก จ สีปที ปาปปริสกาโณ ๑๐จ กุณิ ขญฺโช หโตปิ ๑๑ จ อิริยาปถทุพฺพโล อนฺโธ มูโค จ พาธิโร ๑๒ อนฺธมูคนฺธพาธิโร มูคพาธีรเมว จ อนฺธมูคพธีโร ๑๓ จ ทฺวตฺตึเสเต อนูนกา เตสํ โอสารณํ โหติ สมฺพุทฺเธน ปกาสิตํ ฯ ทฏฺฐพฺพา ปฏิกาตพฺพา นิสฺสชฺเชตา ๑๔ น วิชฺชติ ตสฺส อุกฺเขปนา กมฺมา สตฺต โหนฺติ อธมฺมิกา อาปนฺนํ อนุวตฺตนฺติ ๑๕ สตฺต เตปิ อธมฺมิกา อาปนฺนํ อนุวตฺตนฺติ ๑๕ สตฺต กมฺมา สุธมฺมิกา สมฺมุขา ปฏิปุจฺฉา จ ปฏิญฺญาย จ การกา ๑๖ สติอมูฬฺหปาปิกา ตชฺชนีนิยเสน จ ปพฺพาชนียปฏิสารา ๑ อุกฺเขปปริวาส จ มูลมานตฺตอพฺภานา ตเถว อุปสมฺปทา อญฺญํ กเรยฺย อญฺญสฺส โสฬเสเต อธมฺมิกา ตนฺตํ กเรยฺย ตนฺตสฺส โสฬเสเต สุธมฺมิกา ปจฺจาโรเปยฺย อญฺโญญฺญํ ๒ โสฬเสเต อธมฺมิกา เทฺว เทฺว มูลา กตา ๓ ตสฺส เตปิ โสฬส ธมฺมิกา ฯ เอเกกมูลกํ จกฺกํ อธมฺมนฺติ ชิโน พฺรวิ อกาสิ ตชฺชนียํ กมฺมํ สงฺโฆ ภณฺฑนการโก อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ อญฺญํ อาวาส คจฺฉิ โส ตตฺถาธมฺเมน สมคฺคา ตสฺส ตชฺชนิยํ กรุํ อญฺญตฺถ วคฺคธมฺเมน ตสฺส ตชฺชนิยํ กรุํ ปฏิรูปเกน ๔ วคฺคาปิ สมคฺคาปิ ตถา กรุํ อธมฺเมน สมคฺคา จ ธมฺเมน วคฺคเมว จ ปฏิรูปเกน วคฺคา จ สมคฺคา จ อิเม ปทา เอเกกํ มูลกํ กตฺวา จกฺกํ พนฺเธ วิจกฺขโณ ฯ พาลาปฺยตฺตสฺส นิยสฺสํ ๕ ปพฺพาเช กุลทูสกํ ปฏิสารณียํ กมฺมํ กเร อกฺโกสกสฺส จ อทสฺสนาปฏิกฺกมฺเม โย จ ทิฏฺฐึ น นิสฺสเช เตสํ อุกฺเขปนํ กมฺมํ ๖ สตฺถวาเหน ภาสิตํ อุปวินยกมฺมานํ ๑ ปญฺโญ ตชฺชนิยํ นเย เตสํเยว อนุโลมํ สมฺมา วตฺตติ ยาจติ ๒ ปสฺสทฺธึ เตสํ กมฺมานํ เหฏฺฐา กมฺมนเยน จ ตสฺมึ ตสฺมึ หิ ๓ กมฺเมสุ ตตฺรฏฺโฐ จ วิวาทติ ๔ อกตํ ทุกฺกฏญฺเจว ปุน กาตพฺพกนฺติ จ กมฺเม ปสฺสทฺธิยา จาปิ เต ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน วิปตฺติพฺยาธิเต ทิสฺวา กมฺมปฺปตฺเต มหามุนิ ปฏิปฺปสฺสทฺธิมกฺขาสิ สลฺลกตฺโตว โอสธนฺติ ๕ ฯ ____________ โกสมฺพิกฺขนฺธกํ