หัวข้อประจำขันธกะ

[๑๙๗] รุกฺเข ถมฺเภ จ กุฑฺเฑ จ อฏฺฐาเน ๑ คนฺธสุตฺติยา วิคฺคยฺห มลฺลโก กจฺฉุ ชรา จ ปุถุปาณิกา วลฺลิกาปิจ ปามงฺโค กณฺฐสุตฺตํ ๒ น ธารเย กฏิ โอวฏฺฏิ กายุรํ หตฺถาภรณมุทฺทิกา ทีเฆ โกจฺเฉ ผเณ หตฺเถ สิตฺถา อุทกเตลเก อาทาสุทปตฺตวณา อาเลโป มทฺทจุณฺณนา ลญฺเจนฺติ องฺคราคญฺจ มุขราคํ ตทูภยํ จกฺขุโรคํ คิรคฺคญฺจ อายตํ สร พาหิรํ อมฺพเปสิสกเลหิ อหิ ฉินฺทิ ๓ จ จนฺทนํ อุจฺจาวจา ปตฺตมูลา สุวณฺณา ๔ พหลา วลี จิตฺรทุสฺสติ ๕ ทุคฺคนฺโธ อุเณฺห ภิชฺชึสุ มิฒิยา ปริภณฺฑํ ติณํ โจฬํ มาโฬ ๖ กุณฺโฑลิกาย จ ถวิกา อํสวทฺธญฺจ ตถา พนฺธนสุตฺตกา ขีลํ มญฺเจ จ ปีเฐ จ องฺเค ฉตฺเต ปณามนา ๗ ตุมฺพฆฏิฉวสิสํ จลกานิ ปฏิคฺคโห วิผาลิทณฺฑโสวณฺณํ ๘ ปตฺเต เปสิ จ นาฬิกา กิณฺณา สตฺตุ ๙ สริตญฺจ มธุสิตฺถํ ๑๐ สิปาฏิกํ วิกณฺณํ พนฺธิ วิสมํ ฉมา ชิรปฺปโหติ ๑๑ จ กฬิมฺพํ ๑ โมฆสุตฺตญฺจ อโธตลฺลํ อุปาหนา องฺคุเล ปฏิคฺคหญฺจ อาเวสนญฺจ วิตฺถกํ ปฏิคฺคหตฺถวิกญฺจ อํสสุตฺตํ จ พนฺธกา ๒ อชฺโฌกาเส นีจวตฺถุ จโย จาปิ วิหญฺญเร ปริปตํ ติณจุณฺณํ อุลฺลิตฺตญฺจาวลิตฺตกํ ๓ เสตํ กาฬกวณฺณญฺจ ปริกมฺมญฺจ เครุกํ มาลากมฺมํ ลตากมฺมํ มกรทนฺตปาฏิกํ ๔ จีวรวํสํ รชฺชุญฺจ อนุญฺญาสิ วินายโก ฯ อุชฺฌิตฺวา ปกฺกมนฺติ จ กฐินํ ปริภิชฺชติ วินิเวฐิยติ กุฑฺเฑ ๕ ปตฺเตนาทาย คจฺฉเร ถวิกา พนฺธสุตฺตนฺตํ ๖ พนฺธิตฺวา จ อุปาหนา อุปาหนตฺถวิกญฺจ อํสวทฺธญฺจ สุตฺตกํ ๗ อุทกากปฺปิยํ มคฺเค ปริสฺสาวนโจฬกํ ธมฺมกรกํ ๘ เทฺว ภิกฺขู เวสาลึ อคมา มุนิ ทณฺฑํ โอตฺถริกํ ๙ ตตฺถ- นุญฺญาสิ ปริสฺสาวนํ ฯ มกเสหิ ปณีเตน พหฺวาทาธา จ ชีวโก จงฺกมนชนฺตาฆรํ วิสเม นีจวตฺถุโก ๑๐ ตโย จเย วิหญฺญนฺติ โสปาณาลมฺพเวทิกํ อชฺโฌกาเส ติณจุณฺณํ อุลฺลิตฺตญฺจาวลิตฺตกํ เสตกํ กาฬวณฺณญฺจ ปริกมฺมญฺจ เครุกํ มาลากมฺมํ ลตากมฺมํ มกรทนฺตปาฏิกํ วํสํ จีวรรชฺชุญฺจ อุจฺจํ ว ๑ วตฺถุกํ กเร จโย โสปาณพาหญฺจ กวาฏํ ปิฏฺฐสงฺฆาฏํ อุทุกฺขลุตฺตรปาสกํ วฏฺฏิญฺจ กปิสีสกํ สูจิฆฏิตาลฉิทฺทํ อาวิญฺฉนญฺจ รชฺชุกํ มณฺฑลํ ธูมเนตฺตญฺจ มชฺเฌ จ มุขมตฺติกา โทณิ ทุคฺคนฺธา จ ฑหติ อุทธานํ สราวกํ ๒ น เสเทติ จ จิกฺขลฺลํ โธวิ นิทฺธมนํ กเร ปีฐญฺจ ๓ โกฏฺฐเก กมฺมํ มรุมฺพา สิลนิทฺธมํ ๔ นคฺคา ฉมายํ วสฺสนฺเต ปฏิจฺฉาที ตโย ตหึ อุทปานํ ลุชฺชติ จ ๕ วลฺลิยา กายพนฺธเน ตุลํ กรกฏํ จกฺกํ พหู ภิชฺชนฺติ ภาชนา โลหทารุจมฺมขณฺฑํ สาลา ติณาปิธานิ จ โทณิ จนฺทนิ ปาการา ๖ จิกฺขลฺลํ นิทฺธเมน จ สีติกตํ โปกฺขรณี ปุราณญฺจ นิลฺเลขกํ จตุมาสํ สยนฺติ จ คนฺธปุปฺผํ นธิฏฺฐเห ๗ อาสิตฺตกมโฬริกํ ๑ ภุญฺชนฺเตกํ ตุวฏฺฏยุํ ๒ วฑฺโฒ โพธิ จ อกฺกมิ ๓ ฆฏํ กตกสมฺมชฺชนี สกฺขรํ ๔ กฐลญฺเจว เผณกํ ปาทฆํสนี วิธูปนํ ตาลวณฺฏํ มกสญฺจาปิ จามรี ฉตฺตํ วินา จ อาราเม ตโย สิกฺกาย สมฺมติ โรมา สิตฺถา ๕ นขา ทีฆา ฉินฺทนฺตงฺคุลิกา ทุกฺขา สโลหิตํ ปมาณญฺจ วีสติ ทีฆเกสตา ขุรํ สิลํ สิปาฏิกํ นมตํ ๖ ขุรภณฺฑกํ มสฺสุํ กปฺเปนฺติ วฑฺเฒนฺติ โคโลมิ จตุรสฺสกํ ปริมุขํ อฑฺฒรุกญฺจ ทาฐิ สมฺพาธสํหเร อาพาธา กตฺตริ วโณ ทีฆํ สกฺขริกาย จ ปลิตํ ถกิตํ อุจฺจา โลหภณฺฑญฺชนี สห ปลฺลตฺถิกญฺจ อาโยโค วฏํ จ กายพนฺธนํ ๗ กลาพุกํ เทฑฺฑุภกํ มุรชฺชํ มทฺทวีณกํ ปฏฺฏิกา สูกรนฺตญฺจ ทสา มุรชฺชเวณิกา อนฺโต โสภคุณกญฺจ ปวนนฺโตปิ ชีรติ คณฺฐิกา อุจฺจาวจญฺจ ผลกนฺเตปิ โอคเห คิหิวตฺถํ โสณฺฑํ มจฺฉวาฬกํ จตุกฺกณฺณกํ ๘ ตาลวณฺฏํ สตวลฺลี คิหิปารุตปารุปํ สํเวลฺลิ อุภโตกาชํ ทนฺตกฏฺฐาภิโกฏเน ๑ กณฺเฐ วิลคฺคํ ทายญฺจ ปฏคฺคิ รุกฺขหตฺถินา สกเฏ ๒ โลกายตกํ ปริยาปุณึสุ วาจยุํ ๓ ติรจฺฉานกถา วิชฺชา ขิปิ มงฺคลํ ขาทิ จ วาตาพาโธ ทุสฺสติ จ ทุคฺคนฺโธ ทุกฺขปาทุกา หิริยนฺติ ๔ ปารุทุคฺคนฺโธ ตหํ ตหํ กโรนฺติ จ ทุคฺคนฺโธ กูปํ ลุชฺชติ ๕ อุจฺจวตฺถุ จเยน จ โสปาณาลมฺพนพาหา อนฺเต ทุกฺขญฺจ ปาทุกา พหิทฺธา โทณิ กฏฺฐญฺจ ปิฐโร ๖ จ อปารุโต วจฺจกุฏิ ๗ กวาฏญฺจ ปิฏฺฐสงฺฆาฏเมว จ อุทุกฺขลุตฺตรปาโส วฏฺฏิญฺจ กปิสีสกํ สูจิฆฏิตาลฉิทฺทํ อาวิญฺฉนฉิทฺทเมว จ รชฺชุ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ เสตวณฺณญฺจ กาฬกํ มาลากมฺมํ ลตากมฺมํ มกรํ ปญฺจปฏิกํ จีวรวํสํ รชฺชุญฺจ ชราทุพฺพลปาการํ โกฏฐเก จาปิ ตเถว มรุมฺพปทราสิลา ๘ สนฺติฏฺฐติ นิทฺธมนํ กุมฺภิญฺจาปิ สราวกํ ทุกฺขํ หิรี อปิธานํ อนาจารญฺจ อาจรุํ ฯ โลหภณฺฑํ อนุญฺญาสิ ฐปยิตฺวา ปหรณึ ฯ ฐปยิตฺวาสนฺทึ ปลฺลงฺกํ ๑ ทารุปตฺตญฺจ ปาทุกํ สพฺพํ ทารุมยํ ภณฺฑํ อนุญฺญาสิ มหามุนิ ฯ# กตกํ กุมฺภการญฺจ ฐปยิตฺวา ตถาคโต สพฺพมฺปิ มตฺติกาภณฺฑํ อนุญฺญาสิ อนุกมฺปโก ฯ ยสฺส วตฺถุสฺส นิทฺเทโส ปุริเมน ยทิ สมํ ตมฺปิ สงฺขิตฺตํ อุทฺทาเน นยโต ตํ วิชานิยา ฯ เอวํ ทสสตา วตฺถู วินเย ขุทฺทกวตฺถุเก สทฺธมฺมฏฺฐิติโก ๒ เจว เปสลานญฺจนุคฺคโห สุสิกฺขิโต วินยธโร หิตจิตฺโต สุเปสโล ปทีปกรโณ ธีโร ปูชารโห พหุสฺสุโตติ ฯ ขุทฺทกวตฺถุกฺขนฺธโก นิฏฺฐิโต ______________ เสนาสนกฺขนฺธกํ

เล่มที่ ๗ จุลวรรค ภาค ๒๖๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “หัวข้อประจำขันธกะ”