หัวข้อประจำขันธกะ
[๔๔๖] สอุปาหนฉตฺตา ๓ จ โอคุณฺฐิ สีส ๔ ปานิยํ นาภิวาเท น ปุจฺฉนฺติ อหิ อุชฺฌนฺติ เปสลา ฯ โอมุญฺจิ ฉตฺตํ ขนฺเธ จ อตรญฺจ ปฏิกฺกมํ ปตฺตจีวรํ นิกฺขิปา ปฏิรูปญฺจ ปุจฺฉิตา อาสิญฺจิ โธวิเตน จ ๕ สุกฺเขนลฺเลนุปาหนา ๖ วุฑฺโฒ นวโก ปุจฺเฉยฺย อชฺฌาวุตฺถญฺจ โคจรา เสกฺขา วจฺจา ปานิ ปริ กตฺตรํ กติกฏฺฐิตํ ๗ กาลํ มุหุตฺตํ อุกฺลาโป ๑ ภุมฺมตฺถรณนีหเร ๒ ปฏิปาโท ภิสิพิมฺโพ ๓ มญฺจ ปีฐญฺจ มลฺลกํ อปสฺเสนุลฺโลก กณฺณา เครุกา กาฬกากตา ๔ สงฺการํ ภุมฺมตฺถรณํ ปฏิปาทก มญฺจกํ ปีฐํ ภิสิ นิสีทนํ มลฺลกํ อปสฺเสนกํ ๕ ปตฺตจีวรํ ภูมิ จ ปารนฺตํ โอรโภคโต ๖ ปุรตฺถิมา ปจฺฉิมา จ อุตฺตรา อถ ทกฺขิณา สีตุเณฺห จ ทิวา รตฺตึ ปริเวณญฺจ โกฏฺฐโก อุปฏฺฐานคฺคิสาลา จ วตฺตํ วจฺจกุฏีสุ จ ปานิ ปริโภชนิกา ๗ กุมฺภี อาจมเนสุ จ อโนปเมน ปญฺญตฺตํ วตฺตํ อาคนฺตุเกหิเม ฯ เนวาสนํ น อุทกํ น ปจฺจุ น จ ปานิยํ นาภิวาเท น ปญฺญาเป อุชฺฌายนฺติ จ เปสลา ฯ วุฑฺฒาสนญฺจ อุทกํ ปจฺจุคฺคนฺตฺวา จ ปานิยํ อุปาหเน เอกมนฺตํ อภิวาเท จ ปญฺญเป วุตฺถํ โคจร เสกฺโข จ ฐานํ ปานิย โภชนํ กตฺตรํ กติกํ กาลํ นวกสฺส นิสินฺนเก อภิวาทเย อาจิกฺเข ยถา เหฏฺฐา ตถา นเย ฯ นิทฺทิฏฺฐํ สตฺถวาเหน วตฺตํ อาวาสิเกหิเม ฯ คมิกา ทารุมตฺติกา วิวริตฺวา น ปุจฺฉิย ๑ นสฺสนฺติ จ อคุตฺตญฺจ อุชฺฌายนฺติ จ เปสลา ฯ ปฏิสาเมตฺวา ถเกตฺวา จ อาปุจฺฉิตฺวา จ ปกฺกเม ๒ ฯ ภิกฺขุ วา สามเณโร วา อารามิโก อุปาสโก ปาสาณเกสุ จ ปุญฺชํ ปฏิสาเม ถเกยฺย จ สเจ อุสฺสหิ อุสฺสุกฺกํ อโนวสฺเส ตเถว จ ๓ สเจ ๔ โอวสฺสติ คามํ อชฺโฌกาเส ตเถว จ อปฺเปวงฺคานิ เสเสยฺยุํ วตฺตํ คมิกภิกฺขุนา ฯ นานุโมทนฺติ เถเรน โอหาย จตุปฺปญฺจหิ วจฺจิโต มุจฺฉิโต อาสิ วตฺตานุโมทเนสุเม ฯ ฉพฺพคฺคิยา ทุนฺนิวตฺถา อโถปิ จ ทุปฺปารุตา อนากปฺปา จ โวกฺกมฺม เถเร อนุปขชฺชนํ ๕ นเว ภิกฺขู จ สงฺฆาฏิ อุชฺฌายนฺติ จ เปสลา ฯ ติมณฺฑลํ นิวาเสตฺวา กายสคุณคณฺฐิกา น โวกฺกมฺม ปฏิจฺฉนฺนํ สุสํวุโตกฺขิตฺตจกฺขุนา ๑ อุกฺขิตฺโตชฺชคฺฆิกา สทฺโท ตโย เจว ปจาลนา ขมฺโภคุณฺฐิ อุกฺกุฏิกา ปฏิจฺฉนฺนํ สุสํวุโต โอกฺขิตฺตุกฺขิตฺตา อุชฺชคฺฆิ อปฺปสทฺทา ๒ ตโย จลา ขมฺโภ โอคุณฺฐิ ปลฺลตฺถิ ๓ อนุปขชฺช นาสเน โอตฺถริตฺวา จ อุทเก นีจํ กตฺวา จ สิญฺจิยา ๔ ฯ ปฏิ สามนฺเต ๕ สงฺฆาฏิ โอทเน จ ปฏิคฺคเห สูปํ อุตฺตริภงฺเคน สพฺเพสํ สมกนฺติ จ ๖ สกฺกจฺจํ ปตฺตสญฺญี จ สมสูปญฺจ ติตฺติกา น ตาว เถโร ภุญฺเชยฺย อสมฺปตฺเต จ โอทเน ๗ สกฺกจฺจํ ปตฺตสญฺญี จ สปทานํ จ สูปกํ น ถูปโต ปฏิจฺฉาเท วิญฺญตฺตุชฺฌานสญฺญินา มหนฺต มณฺฑล ทฺวารํ สพฺพหตฺโถ น โวหเร ๘ อุกฺเขโป เฉทนา คณฺฑํ ธูนํ สิตฺถาวการกํ ๙ ชิวฺหานิจฺฉารกํ เจว จปุจปุ สุรุสุรุ หตฺถปตฺโตฏฺฐนิลฺเลหํ สามิเสน ปฏิคฺคโห ๑๐ น ตาว ยาว น สพฺเพ ๑ นีจํ กตฺวา จ สิญฺจิยํ ปฏิ สามนฺต ๒ สงฺฆาฏิ นีจํ กตฺวา ฉมาย จ สสิตฺถกํ นิวตฺตนฺเต สุปฏิจฺฉนฺน อุกฺกุฏิ ๓ ธมฺมราเชน ปญฺญตฺตํ อิทํ ภตฺตคฺควตฺตนํ ฯ ทุนฺนิวตฺถา อนากปฺปา อสลฺลกฺเขตฺวา ๔ สาหสา ทูเร อจฺจ จิรํ ลหุํ ตเถว ปิณฺฑจาริโก ๕ ปฏิจฺฉนฺโน ว คจฺเฉยฺย สํวุโตกฺขิตฺตจกฺขุนา อุกฺขิตฺโตชฺชคฺฆิกา สทฺโท ตโย เจว ปจาลนา ๖ ขมฺโภคุณฺฐิ อุกฺกุฏิกา สลฺลกฺเขตฺวา จ สาหสา ทูเร อจฺจ จิรํ ลหุํ อาสนกํ กฏจฺฉุกา ภาชนํ วา ฐเปสิ จ อุจฺจาเรตฺวา ปณามกา ๗ ปฏิคฺคเห น โอโลเก ๘ สูเปสุปิ ตเถว ตํ ภิกฺขุ สงฺฆาฏิยา ฉาเท ปฏิจฺฉนฺเนว คจฺฉิยํ สํวุโตกฺขิตฺตจกฺขุ จ อุกฺขิตฺโตชฺชคฺฆิกาย จ ๙ อปฺปสทฺโท ตโย จาลา ขมฺโภคุณฺฐิก อุกฺกุฏิ ปฐมาสนวกฺการํ ๑๐ ปานียํ ปริโภชนํ ๑๑ ปจฺฉา กงฺขติ ภุญฺเชยฺย โอปิลาเปยฺย อุทฺธเร ปฏิสาเมยฺย สมฺมชฺเช ริตฺตํ ตุจฺฉํ อุปฏฺฐเป ๑ หตฺถกาเร น ภินฺเทยฺย วตฺติทํ ปิณฺฑปาติเก ๒ ฯ ปานิ จ ปริ อคฺคิ รณิ นกฺขตฺต ทิส โจรกา ๓ สพฺพํ นตฺถีติ โกเฏตฺวา ๔ ปตฺตํเส จีวรํ ตโต อิทานิ อํเส ลคฺเคตฺวา ติมณฺฑลํ ปริมณฺฑลํ ยถา ปิณฺฑจาริวตฺตํ นเย อารญฺญเกสุปิ ปตฺตํเส จีวรํ สีเส อาโรเหตฺวา จ ปานิยํ ปริโภชนิกา ๕ อคฺคิ อรณิ จาปิ กตฺตรํ ๖ นกฺขตฺตํ สพฺพเทสํ วา ๗ ทิสาปิ กุสโล ภเว ฯ สตฺตุตฺตเมน ปญฺญตฺตํ วตฺตํ อารญฺญเกสุเม ฯ อชฺโฌกาเส โอกิรึสุ ฯ อุชฺฌายนฺติ จ เปสลา ฯ สเจ วิหโร อุกฺลาโป ปฐมํ ปตฺตจีวรํ ภิสิพิมฺโพหนํ มญฺจํ ปีฐํ จ เขฬมลฺลกํ อปสฺเสนาโลกกณฺณา ๘ เครุกํ กาฬ มากตํ ๙ สงฺการํ ภิกฺขุสามนฺตา ๑๐ เสนา วิหารปานิยํ ปริโภชนียสามนฺตา ปฏิวาเต จ องฺคเณ อโธวาเต อตฺถรณํ ปฏิปาทกมญฺจกํ ๑๑ ปีฐํ ภิสิ นิสีทนํ มลฺลกํ อปสฺเสนกํ ๑ ปตฺตจีวรํ ภูมิ จ ปารนฺตํ โอรโภคโต ๒ ปุรตฺถิมา ปจฺฉิมา จ อุตฺตรา อถ ทกฺขิณา สีตุเณฺห จ ทิวา รตฺตึ ปริเวณญฺจ โกฏฺฐโก อุปฏฺฐานคฺคิสาลา จ วจฺจกุฏี จ ปานิยํ อาจมกุมฺภี วุฑฺเฒ จ อุทฺเทส ปริปุจฺฉนา สชฺฌา ธมฺโม ปทีปญฺจ น วิวเร น จ ถเก ๓ เยน วุฑฺโฒ ปริวตฺติ กณฺเณนปิ น ฆฏฺฏเย ปญฺญเปสิ มหาวีโร วตฺตํ เสนาสเนสุ ตํ ฯ นิวาริยมานา ทฺวารํ มุจฺฉิตุชฺฌนฺติ เปสลา ฯ ฉาริกํ ฉฑฺฑเย ชนฺตา ปริภณฺฑํ ตเถว จ ปริเวณโกฏฺฐกา สาลา ๔ จุณฺณมตฺติกโทณิกา มุขํ ปุรโต น เถเร นเว อุสฺสหติ สเจ ๕ ปุรโต อุปริ มคฺโค จิกฺขลฺลํ มตฺติ ปีฐกํ วิชฺฌาปตฺวา ถเกตฺวา จ วตฺตํ ชนฺตาฆเรสุเม ฯ นาจเมติ ยถาวุฑฺฒํ ปฏิปาฏิ จ สาหสา ๗ อุพฺภุชิ ๑ นิตฺถุโน กฏฺฐํ วจฺจํ ปสฺสาว เขฬกํ ผรุสา กูป สหสา อุพฺภุชิ ๒ จปุเสสกํ ๓ พหิ อนฺโต จ อุกฺกาเส รชฺชุ อตรมานโก ๔ สหสา อุพฺภุชิ ฐิเต นิตฺถุเน กฏฺฐวจฺจกํ ๕ ปสฺสาวเขฬผรุสา กูปํ จ วจฺจปาทุเก นาติสหสา อุพฺภุชิ ๖ ปาทุกาย จปุจปุ น เสสเย ปฏิจฺฉาเท อูหนา ปิฐเรน จ วจฺจกุฏี ปริภณฺฑํ ปริเวณญฺจ โกฏฺฐโก อาจมเน จ อุทกํ วตฺตํ วจฺจกุฏีสุเม ฯ อุปาหนา ทนฺตกฏฺฐํ มุโขทกญฺจ อาสนํ ยาคุ อุทกา ๗ โธวิตฺวา อุทฺธารุกฺลาปคามกํ ๘ นิวาสนา กายพนฺธา ๙ สคุณํ ปตฺตโสทกํ ปจฺฉา ติมณฺฑโล เจว ปริมณฺฑล พนฺธนํ สคุณํ โธวิตฺวา ปจฺฉา นาติทูเร ปฏิคฺคเห ภณมานสฺส อาปตฺติ ปฐมาคนฺตฺวาน ๑๐ อาสนํ อุทกํ ปีฐ กถลิ ปจฺจุคฺคนฺตฺวา นิวาสนํ โอตาเป นิทหิ ภงฺโค โอโภเค ภุญฺชิตุํ นเม ปานียํ อุทกํ นีจํ มุหุตฺตํ น จ นิทเห ปตฺตจีวรํ ภูมิ จ ปารนฺตํ โอรโภคโต อุทฺธเร ปฏิสาเม จ อุกฺลาโป จ นหายิตุํ สีตํ อุณฺหํ ชนฺตาฆรํ จุณฺณํ มตฺติกปิฏฺฐิโต ปีฐํ จ จีวรํ จุณฺณํ มตฺติกุสฺสหติ มุขํ ปุรโต เถเร นเว น จ ๑ ปริกมฺมญฺจ นิกฺขเม ปุรโต อุทเก นฺหาเต นิวาเสตฺวุปชฺฌาย จ ๒ นิวาสนญฺจ สงฺฆาฏิ ปีฐํ วา อาสเนน จ ๓ ปาโท ปีฐํ กถลิญฺจ ปานียุทฺเทสปุจฺฉนา อุกฺลาปุสฺสหํ โสเธยฺย ๔ ปฐมํ ปตฺตจีวรํ นิสีทนปจฺจตฺถรณํ ภิสิพิมฺโพหนานิ จ มญฺโจ ปีฐํ ปฏิปาทํ มลฺลกํ อปสฺเสนกํ ๕ ภุมฺมสนฺตานอาโลกํ เครุก กาฬกากตา ๖ ภุมฺมตฺถรณปฏิปาทา มญฺโจ ปีฐํ พิมฺโพหนํๆ นิสีทนตฺถรณํ เขฬํ ๗ อปสฺเส ปตฺตจีวรํ ปุรตฺถิมา ปจฺฉิมา จ อุตฺตรา อถ ทกฺขิณา สีตุเณฺห ๘ จ ทิวา รตฺตึ ปริเวณญฺจ โกฏฺฐโก อุปฏฺฐานคฺคิสาลา จ วจฺจ ปานีย โภชนิ อาจมอนภิรติ กุกฺกุจฺจํ ทิฏฺฐิกา ครุ ๑ มูลมานตฺตอพฺภานํ ตชฺชนียํ นิยสฺสกํ ปพฺพชา ปฏิสารณิ ๒ อุกฺเขปญฺจ กตํ ยทิ โธเว กาตพฺพรชนํ ๓ รเช สมฺปริวตฺตกํ ปตฺตญฺจ จีวรญฺจาปิ ปริกฺขารญฺจ เฉทนํ ปริกมฺมํ เวยฺยาวจฺจํ ปจฺฉา ปิณฺฑา ปวิสนา ๔ น สุสานํ ทิสา เจว ยาวชีวํ อุปฏฺฐเห สทฺธิวิหาริเกเนตํ วตฺตุปชฺฌายิกานิเม ๕ ฯ โอวาทสาสนุทฺเทสา ปุจฺฉา ปตฺตญฺจ จีวรํ ปริกฺขารํ คิลาโน จ ๖ น ปจฺฉาสมโณ ภเว ๗ อุปชฺฌาเยสุ ยาวตา ๘ เอวํ อาจริเยสุปิ สทฺธิวิหาริเก วตฺตา ตเถว อนฺเตวาสิเก อาคนฺตุเกสุ ยาวตา ๘ ปุน อาวาสิเกสุ จ ฯ คมิกานุโมทนิกา ภตฺตคฺเค ปิณฺฑปาติเก ๙ อารญฺญเกสุ ยํ วตฺตํ ยํ จ เสนาสนเนสุปิ ชนฺตาฆเร วจฺจกุฏี อุปชฺฌา สทฺธิวิหาริเก อาจริเยสุ ยํ วตฺตํ ตเถว อนฺเตวาสิเก เอกูนวีสติวตฺถู วตฺตา โจทส ๑ ขนฺธเก ฯ วตฺตํ อปริปูเรนฺโต น สีลํ ปริปูรติ อสุทฺธสีโล ทุปฺปญฺโญ จิตฺเตกคฺคํ น วินฺทติ วิกฺขิตฺตจิตฺโตเนกคฺโค สมฺมา ธมฺมํ น ปสฺสติ อปสฺสมาโน สทฺธมฺมํ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ ฯ ยํ วตฺตํ ปริปูเรนฺโต สีลมฺปิ ปริปูรติ วิสุทฺธสีโล สปฺปญฺโญ จิตฺเตกคฺคมฺปิ วินฺทติ อวิกฺขิตฺตจิตฺโต เอกคฺโค สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสติ ๒ สมฺปสฺสมาโน สทฺธมฺมํ ทุกฺขา โส ปริมุจฺจติ ฯ ตสฺมา หิ วตฺตํ ปูเรยฺย ชินปุตฺโต วิจกฺขโณ โอวาทํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส ตโต นิพฺพานเมหิติ ฯ ปาติโมกฺขฏฺฐปนกฺขนฺธกํ