[162] Katamaṃ pana taṃ bho gotama caraṇaṃ katamā sā vijjāti. Na kho ambaṭṭha anuttarāya vijjācaraṇasampadāya jātivādo vā vuccati gottavādo vā vuccati mānavādo vā vuccati arahasi vā maṃ tvaṃ na vā maṃ tvaṃ arahasīti yattha kho ambaṭṭha āvāho vā hoti vivāho vā hoti āvāhavivāho vā hoti etthetaṃ vuccati jātivādo vā itipi gottavādo vā itipi mānavādo vā itipi arahasi vā maṃ tvaṃ na vā maṃ tvaṃ arahasīti ye hi keci ambaṭṭha jātivādavinibaddhā vā gottavādavinibaddhā vā mānavādavinibaddhā vā āvāhavivāhavinibaddhā vā ārakā te anuttarāya vijjācaraṇa- sampadāya pahāya kho ambaṭṭha jātivādavinibaddhañca gottavāda- vinibaddhañca mānavādavinibaddhañca āvāhavivāhavinibaddhañca anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sacchikiriyā hotīti.

[163] Katamaṃ pana taṃ bho gotama caraṇaṃ katamā sā vijjāti. Idha ambaṭṭha tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho .pe. (yathā sāmaññaphale evaṃ vitthāretabbaṃ) .pe. evaṃ kho ambaṭṭha bhikkhu sīlasampanno hoti .pe. paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati idaṃpissa hoti caraṇasmiṃ .pe. vitakkavicārānaṃ vūpasamā dutiyaṃ jhānaṃ tatiyaṃ jhānaṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . Idaṃpissa hoti caraṇasmiṃ . idaṃpi kho taṃ ambaṭṭha caraṇaṃ . Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti .pe. idaṃpissa hoti vijjāya .pe. nāparaṃ itthattāyāti pajānāti . idaṃpissa hoti vijjāya . ayaṃ kho sā ambaṭṭha vijjā . Ayaṃ vuccati ambaṭṭha vijjāsampanno itipi caraṇasampanno itipi vijjācaraṇasampanno itipi . imāya ca ambaṭṭha vijjāsampadāya caraṇasampadāya aññā vijjāsampadā caraṇasampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi. {163.1} Imāya kho ambaṭṭha anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti . katamāni cattāri. Idha ambaṭṭha ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṃyeva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhūṇamāno khārivividhamādāya araññavanamajjhogāhati pavattaphalabhojano bhavissāmīti . so aññadatthuṃ vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati . imāya kho ambaṭṭha anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ paṭhamaṃ apāyamukhaṃ bhavati.