ปรันตปชาดก
ว่าด้วยลางบอกความชั่วและภัยที่จะมาถึง
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๑๑๔ · บรรทัด ๔๗๖๓ · ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑
อรรถกถาชาดก ตอนที่ ๒ จาก ๒
เรื่องเล่า
พระกุมารครั้นตรัสดังที่กล่าวมาแล้วนี้ แล้วก็ให้ทาสปรันตปะนั้นถึงความสิ้นชีวิตฝังไว้แล้ว เอากิ่งไม้คลุมไว้ ทรงล้างพระขรรค์สรงสนานแล้วเสด็จไปสู่บรรณศาลาตรัสบอกปุโรหิตนั้น ถึงภาวะที่ตนได้ฆ่าแล้ว จึงทรงต่อว่าพระมารดา. ทั้ง ๓ คนหารือกันว่า พวกเราจักอยู่ทำไมก็ตรงนี้ แล้วจึงได้พากันไปนครพาราณสีนั่นเอง พระโพธิสัตว์ทรงประทานตำแหน่งอุปราชแก่พระกนิษฐา แล้วทรงบำเพ็ญบุญมีทานเป็นต้น ทรงสร้างทางสวรรค์ให้เต็มที่.
พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว ทรงประกาศสัจธรรมทั้งหลายแล้ว ทรงประชุมชาดกไว้ว่า พระราชาผู้เป็นบิดาในครั้งนั้น ได้แก่พระเทวทัตในครั้งนี้ ปุโรหิตได้แก่พระอานนท์ ส่วนพระราชบุตรได้แก่เราตถาคต ฉะนั้นแล.
จบ อรรถกถาปรันตปชาดกที่ ๑๑ รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ :-
๑. คันธารชาดก ๒. มหากบี่ชาดก ๓. กุมภการชาดก๔. ทัฬหธัมมชาดก ๕. โสมทัตตชาดก ๖. สุสีมชาดก ๗. โกฏสิมพลิชาดก ๘. ธูมการิชาดก ๙. ชาครชาดก ๑๐. กุมมาสปิณฑชาดก๑๑. ปรันตปชาดก.
จบ คันธารวรรคที่ ๒
รวมวรรคที่มีในสัตตกนิบาต คือ :๑. กุกกุวรรค ๒. คันธารวรรค จบ สัตตกนิบาต อัฏฐกนิบาตชาดก
๑. กัจจานิวรรค
ที่มา: อรรถกถาชาดก ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย ผ่าน E-Tipitaka เล่ม ๕๙ หน้า ๔๔๑–๔๕๔ · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที
สัตตกนิบาตชาดก ๗ ข้อ
คาถา
ตัวบทพระไตรปิฎกของชาดกเรื่องนี้ คือคาถา ๗ ข้อข้างล่าง เรื่องเล่าข้างบนคืออรรถกถาที่อธิบายคาถาเหล่านี้
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
Āgamissati me pāpaṃ āgamissati me bhayaṃ tadā hi calitā sākhā manussena migena vā.
Bhīruyā nūna me kāmo avidūre vasantiyā karissati kisaṃ paṇḍuṃ sāva sākhā parantapaṃ.
Socayissati maṃ kantā gāme vasaṃ aninditā karissati kisaṃ paṇḍuṃ sāva sākhā parantapaṃ.
Tayā maṃ hasitāpaṅgī 1- mihitāni 2- bhaṇitāni ca kisaṃ paṇḍuṃ karissati sāva sākhā parantapaṃ.
Agamā nūna so saddo asaṃsi nūna so tava akkhātaṃ nūna taṃ tena yo taṃ sākhamakampayi.
Idaṃ kho taṃ samāgamma mama bālassa cintitaṃ tadā hi calitā sākhā manussena migena vā.
Tatheva tvaṃ avedasi avañci pitaraṃ mama hantvā sākhāhi chādento āgamissati te 3- bhayanti. Parantapajātakaṃ ekādasamaṃ. Gandhāravaggo dutiyo. ----------- @Footnote: 1 Ma. asitāpaṅgi . 2 Ma. sitāni . 3 Ma. me. Tassuddānaṃ varagāma mahākapi bhaggava ca daḷhadhamma sakuñjara kesavaro urago vidhūro puna jāgarataṃ atha kosalādhipa parantapa ca. -------- Tatra vagguddānaṃ bhavati. Atha sattanipātamhi vaggaṃ me bhaṇato suṇa kukku ca puna gandhāro dve ca vuttā mahesinā. Sattakanipātaṃ niṭṭhitaṃ.
ที่มา: พระไตรปิฎกบาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ เล่มที่ ๒๗ ข้อ ๑๑๑๔
ดูหัวข้อนี้ในพระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗