อสุภภาวนานุโยค (ความหมั่นประกอบเนืองๆ ในการเจริญอสุภกรรมฐาน) นั้นมีกระบวนการทำต่างๆ ด้วยเหตุทั้งหลายมีสีและสัณฐานเป็นต้นมากมาย เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า อเนกาการโวการ (มีกระบวนการทำต่างๆ มากมาย). มีคำอธิบายว่า เคล้าคละปะปนกันด้วยอาการมากมาย คือเจือปนกันด้วยเหตุหลายอย่าง.

อเนกาการโวการนั้นได้แก่อะไร? ได้แก่อสุภภาวนานุโยค. ซึ่งความหมั่นประกอบเนืองๆ ในการเจริญอสุภกรรมฐานมีกระบวนการต่างๆ มากมายนั้น.

สองบทว่า อนุยุตฺตา วิหรนฺติ ความว่า ภิกษุเหล่านั้นประกอบคือขวนขวายอยู่.

บทว่า อฏฺฏิยนฺติ ความว่า ย่อมเป็นผู้อึดอัด คือมีความลำบากด้วยกายนั้น.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑,๔๔๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “นิทานปฐมบัญญัติ เรื่องภิกษุหลายรูป”