๑. หมวดมนุสสิตถี ๒๗ จตุกกะ
นโย สพฺพตฺถ ฯ {๕๘} เอวํ เสวนจิตฺเตเนว ปเวเสนฺตสฺส อาปตฺตึ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ยสฺมา ตํ ปเวสนํ นาม น เกวลํ อตฺตูปกฺกเมน ปรูปกฺกเมนาปิ โหติ ตตฺราปิ จ สาทิยนฺตสฺเสว อาปตฺติ ปฏิเสวนจิตฺตสมงฺคิสฺส น อิตรสฺส ตสฺมา เย สทฺธาปพฺพชิตา กุลปุตฺตา สมฺมาปฏิปนฺนกา ปรปกฺกเมน ปเวสเนปิ สติ น สาทิยนฺติ เตสํ รกฺขณตฺถํ ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา มนุสฺสิตฺถินฺติอาทิมาห ฯ ตตฺถ ปฏิปกฺขํ อตฺถยนฺติ อิจฺฉนฺตีติ ปจฺจตฺถิกา ฯ ภิกฺขูเอว ปจฺจตฺถิกา ภิกฺขุปจฺจตฺถิกา ฯ วิสภาคานํ เวริภิกฺขูนเมตํ อธิวจนํ ฯ มนุสฺสิตฺถึ ภิกฺขุโน สนฺติเก อาเนตฺวาติ อิสฺสาปกตา ตํ ภิกฺขุํ นาเสตุกามา อามิเสน วา อุปลาเปตฺวา มิตฺตสนฺถววเสน วา อิทํ อมฺหากํ กิจฺจํ กโรหีติ วตฺวา กญฺจิ มนุสฺสิตฺถึ รตฺติภาเค ตสฺส ภิกฺขุสฺส วสโนกาสํ อาเนตฺวา ฯ วจฺจมคฺเคน องฺคชาตํ อภินิสีเทนฺตีติ ตํ ภิกฺขุํ หตฺถปาทสีสาทีสุ สุคฺคหิตํ นิปฺปริผนฺทํ คเหตฺวา อิตฺถิยา วจฺจมคฺเคน ตสฺส ภิกฺขุโน องฺคชาตํ อภินิสีเทนฺติ สมฺปโยเชนฺตีติ อตฺโถ ฯ โส เจติอาทีสุ โส เจ ภิกฺขุ วจฺจมคฺคพฺภนฺตรํ อตฺตโน องฺคชาตสฺส ปเวสนํ สาทิยติ อธิวาเสติ ตสฺมึ ขเณ เสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ ปวิฏฺฐํ สาทิยติ อธิวาเสติ ปวิฏฺฐกาเล เสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ ฐิตํ สาทิยติ อธิวาเสติ ฐานปฺปตฺตกาเล สุกฺกวิสฏฺฐิสมเย เสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ อุทฺธรณํ สาทิยติ อธิวาเสติ นีหรณกาเล ปฏิเสวนจิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ เอวํ จตูสุ ฐาเนสุ สาทิยนฺโต มม เวริสมเณหิ อิทํ กตนฺติ วตฺตุํ น ลภติ ปาราชิกาปตฺติเมว อาปชฺชติ ฯ ยถา จ อิมานิ จตฺตาริ สาทิยนฺโต อาปชฺชติ เอวํ ปุริมํ เอกํ อสาทิยิตฺวา ตีณิ สาทิยนฺโตปิ เทฺว อสาทิยิตฺวา เทฺว สาทิยนฺโตปิ ตีณิ อสาทิยิตฺวา เอกํ สาทิยนฺโตปิ อาปชฺชติเยว ฯ สพฺพโส ปน อสาทิยนฺโต อาสีวิสมุขํ วิย องฺคารกาสุํ วิย จ ปวิฏฺฐํ องฺคชาตํ มญฺญมาโน นาปชฺชติ ฯ เตน วุตฺตํ ปเวสนํ น สาทิยติ ฯเปฯ อุทฺธรณํ น สาทิยติ อนาปตฺตีติ ฯ อิมํ หิ เอวรูปํ อารทฺธวิปสฺสกํ กาเย จ ชีวิเต จ อนเปกฺขํ เอกาทสหิ อคฺคีหิ สมฺปชฺชลิตานีว สพฺพายตนานิ อุกฺขิตฺตาสิเก วิย จ วธเก ปญฺจกามคุเณ ปสฺสนฺตํ ปุคฺคลํ รกฺขนฺโต ภควา ปจฺจตฺถิกานํ จสฺส มโนรถวิฆาตํ กโรนฺโต อิมํ ปเวสนํ น สาทิยตีติอาทิกํ จตุกฺกํ นีหริตฺวา ฐเปตีติ ฯ