เอวํ มูลจฺเฉชฺชวเสน ทฬฺหํ กตฺวา ตติยปาราชิเก ปญฺญตฺเต อปรมฺปิ อนุปฺปญฺญตฺตตฺถาย มรณวณฺณสํวณฺณนาวตฺถุ อุทปาทิ ฯ ตสฺสุปฺปตฺติ ทีปนตฺถํ เอวญฺจิทํ ภควตาติอาทิ วุตฺตํ ฯ {๑๖๘} ตตฺถ ปฏิพทฺธจิตฺตาติ ฉนฺทราเคน ปฏิพทฺธจิตฺตา สารตฺตา อเปกฺขวนฺโตติ อตฺโถ ฯ มรณวณฺณํ สํวณฺเณมาติ ชีวิเต อาทีนวํ ทสฺเสตฺวา มรณสฺส คุณํ วณฺเณม อานิสํสํ ทสฺเสมาติ ฯ กตกลฺยาโณติอาทีสุ อยํ ปทตฺโถ ฯ กลฺยาณํ สุจิกมฺมํ กตํ ตยาติ ตฺวํ โข อสิ กตกลฺยาโณ ฯ ตถา กุสลํ อนวชฺชกมฺมํ กตํ ตยาติ กตกุสโล ฯ มรณกาเล สมฺปตฺเต ยา สตฺตานํ อุปฺปชฺชติ ภยสงฺขาตา ภีรุตา ตโต ตายนํ รกฺขณกมฺมํ กตํ ตยาติ กตภีรุตฺตาโณ ฯ ปาปํ ลามกํ กมฺมํ อกตํ ตยาติ อกตปาโป ฯ ลุทฺธํ ๑- ทารุณํ ทุสฺสีลฺยกมฺมํ อกตํ ตยาติ อกตลุทฺโธ ฯ กิพฺพิสํ สาหสิยกมฺมํ โลภาทิกฺกิเลสุสฺสทํ อกตนฺตยาติ อกตกิพฺพิโส ฯ กสฺมา อิทํ วุจฺจติ ฯ ยสฺมา สพฺพปฺปการมฺปิ กตํ ตยา กลฺยาณํ อกตํ ตยา ปาปํ เตน ตํ วทาม กึ ตุยฺหํ อิมินา โรคาภิภูตตฺตา ลามเกน ปาปเกน ทุกฺขพหุลตฺตา ทุกฺเขน ชีวิเตน มตนฺเต ชีวิตา เสยฺโยติ ตว มรณํ ชีวิตา สุนฺทรตรํ ฯ กสฺมา ฯ ยสฺมา อิโต ตฺวํ กาลกโต กตกาโล หุตฺวา กาลํ กตฺวา มริตฺวาติ อตฺโถ กายสฺส เภทา ฯเปฯ อุปปชฺชิสฺสสิ

เอวํ อุปฺปนฺโน จ ตตฺถ ทิพฺเพหิ เทวโลเก อุปฺปนฺเนหิ ปญฺจหิ กามคุเณหิ มนาปิยรูปาทิเกหิ ปญฺจหิ วตฺถุกามโกฏฺฐาเสหิ สมปฺปิโต สมงฺคิภูโต ปริจาเรสฺสสีติ สมฺปยุตฺโต สโมธานคโต หุตฺวา อิโตจีโต จ จริสฺสสิ วิหริสฺสสิ อภิรมิสฺสสิ วาติ อตฺโถ ฯ

{๑๖๙} อสปฺปายานีติ อหิตานิ อวุฑฺฒิกรานิ ยานิ ขิปฺปเมว ชีวิตกฺขยํ ปาเปนฺติ ฯ

{๑๗๒} สญฺจิจฺจาติ อยํ สญฺจิจฺจ มนุสฺสวิคฺคหนฺติ มาติกาย วุตฺตสฺส สญฺจิจฺจปทสฺส อุทฺธาโร ฯ ตตฺถ สนฺติ อุปสคฺโค เตน สทฺธึ อุสฺสุกฺกวจนเมตํ สญฺจิจฺจาติ ฯ ตสฺส สญฺเจเตตฺวา สุฏฺฐุ เจเตตฺวาติ อตฺโถ ฯ ยสฺมา ปน โย สญฺจิจฺจ โวโรเปติ โส ชานนฺโต สญฺชานนฺโต โหติ ตญฺจสฺส โวโรปนํ เจจฺจ อภิวิตริตฺวา วีติกฺกโม โหติ ตสฺมา พฺยญฺชเน อาทรํ อกตฺวา อตฺถเมว ทสฺเสตุํ ชานนฺโต สญฺชานนฺโต เจจฺจ อภิวิตริตฺวา วีติกฺกโมติ เอวมสฺส ปทภาชนํ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ชานนฺโตติ ปาโณติ ชานนฺโต ฯ สญฺชานนฺโตติ ชีวิตา โวโรเปมีติ สญฺชานนฺโต ฯ เตเนว ปาณชานนากาเรน สทฺธึ ชานนฺโตติ อตฺโถ ฯ เจจฺจาติ วธกเจตนาวเสน เจเตตฺวา ปกปฺเปตฺวา ฯ อภิวิตริตฺวาติ อุปกฺกมวเสน มทฺทนฺโต นิราสงฺกจิตฺตํ เปเสตฺวา ฯ วีติกฺกโมติ เอวํ ปวตฺตสฺส โย วีติกฺกโม อยํ สญฺจิจฺจสทฺทสฺส สิขาปฺปตฺโต อตฺโถติ วุตฺตํ โหติ ฯ