{๑๗๔} เอวํ อุทฺทิฏฺฐสิกฺขาปทํ ปทานุกฺกเมน วิภชิตฺวา อิทานิ ยสฺมา เหฏฺฐา ปทภาชนียมฺหิ สงฺเขเปเนว มนุสฺสวิคฺคหปาราชิกํ ทสฺสิตํ น วิตฺถาเรน อาปตฺตึ อาโรเปตฺวา ตนฺติ ฐปิตา สงฺเขปทสฺสิเต จ อตฺเถ น สพฺพากาเรเนว ภิกฺขู นยํ คเหตุํ สกฺโกนฺติ อนาคเต จ ปาปปุคฺคลานมฺปิ โอกาโส โหติ ตสฺมา ภิกฺขูนญฺจ สพฺพากาเรน นยคฺคหณตฺถํ อนาคเต จ ปาปปุคฺคลานํ โอกาสปฏิพาหนตฺถํ ปุน สามํ

อธิฏฺฐายาติอาทินา นเยน มาติกํ ฐเปตฺวา วิตฺถารโต มนุสฺสวิคฺคหปาราชิกํ ทสฺเสนฺโต สามนฺติ สยํ หนตีติอาทิมาห ฯ ตตฺรายํ อนุตฺตานปทวณฺณนาย สทฺธึ วินิจฺฉยกถา ฯ กาเยนาติ หตฺเถน วา ปาเทน วา มุฏฺฐินา วา ชานุนา วา เยนเกนจิ องฺคปจฺจงฺเคน ฯ กายปฏิพทฺเธนาติ กายโต อโมจิเตน อสิอาทินา ปหรเณน ฯ นิสฺสคฺคิเยนาติ กายโต จ กายปฏิพทฺธโต จ โมจิเตน อุสุสตฺติอาทินา ฯ เอตฺตาวตา สาหตฺถิโก จ นิสฺสคฺคิโย จาติ เทฺว ปโยคา วุตฺตา โหนฺติ ฯ ตตฺถ เอกเมโก ๑- อุทฺทิสฺสานุทฺทิสฺสเภทโต ทุวิโธ ฯ

ตตฺถ อุทฺทิสิเก ยํ อุทฺทิสฺส ปหรติ ตสฺเสว มรเณน กมฺมุนา พชฺฌติ ฯ โยโกจิ มรตูติ เอวํ อนุทฺทิสิเก ปหารปจฺจยา ยสฺส กสฺสจิ มรเณน กมฺมุนา พชฺฌติ ฯ อุภยถาปิ ปหริตมตฺเต วา มรตุ ปจฺฉา วา เตเนว โรเคน มรตุ ปหริตมตฺเตเยว กมฺมุนา พชฺฌติ ฯ มรณาธิปฺปาเยน จ ปหารํ ทตฺวา เตน อมตสฺส ปุน อญฺญจิตฺเตน ปหาเร ทินฺเน ปจฺฉาปิ ยทิ ปฐมปฺปหาเรเนว มรติ ตทาเอว กมฺมุนา พทฺโธ อถ ทุติยปฺปหาเรน มรติ นตฺถิ ปาณาติปาโต ฯ อุภเยหิ มเตปิ ปฐมปฺปหาเรเนว กมฺมุนา พทฺโธว ฯ อุภเยหิ อมเต เนวตฺถิ ปาณาติปาโต ฯ เอส นโย พหูหิปิ เอกสฺส ปหาเร ทินฺเน ฯ ตตฺราปิ หิ ยสฺส ปหาเรน มรติ ตสฺเสว กมฺมุนา พนฺโธ

โหตีติ ฯ กมฺมาปตฺติพฺยตฺติภาวตฺถญฺเจตฺถ เอฬกจตุกฺกมฺปิ เวทิตพฺพํ ฯ โย หิ เอฬกํ เอกสฺมึ ฐาเน นิปนฺนํ อุปธาเรติ รตฺตึ อาคนฺตฺวา วธิสฺสามีติ ฯ เอฬกสฺส จ นิปนฺโนกาเส ตสฺส มาตา วา ปิตา วา อรหา วา ปณฺฑุกาสาวํ ปารุปิตฺวา นิปนฺโน โหติ ฯ โส รตฺติภาเค อาคนฺตฺวา เอฬกํ มาเรมีติ มาตรํ วา ปิตรํ วา อรหนฺตํ วา มาเรติ ฯ อิมํ วตฺถุํ มาเรมีติ เจตนาย อตฺถิภาวโต ฆาตโก จ โหติ อานนฺตริยกมฺมญฺจ ผุสติ ปาราชิกญฺจ อาปชฺชติ ฯ อญฺโญ โกจิ อาคนฺตุโก นิปนฺโน โหติ ฯ เอฬกํ มาเรมีติ ตํ มาเรติ ฆาตโก จ โหติ ปาราชิกญฺจ อาปชฺชติ อานนฺตริยํ น ผุสติ ฯ ยกฺโข วา เปโต วา นิปนฺโน โหติ ฯ เอฬกํ มาเรมีติ ตํ มาเรติ ฆาตโก จ โหติ น จ อานนฺตริยํ ผุสติ น จ ปาราชิกํ อาปชฺชติ ถุลฺลจฺจยํ ปน โหติ ฯ อญฺโญ โกจิ นิปนฺโน นตฺถิ เอฬโกว โหติ ฯ ตํ มาเรติ ฆาตโก จ โหติ ปาจิตฺติยญฺจ อาปชฺชติ ฯ มาตาปิตุอรหนฺตานํ อญฺญตรํ มาเรมีติ เตสํเยว อญฺญตรํ มาเรติ ฆาตโก จ โหติ อานนฺตริยญฺจ ผุสติ ปาราชิกญฺจ อาปชฺชติ ฯ เตสํเยว อญฺญตรํ มาเรสฺสามีติ อญฺญํ อาคนฺตุกํ มาเรติ ยกฺขํ วา เปตํ วา มาเรติ เอฬกํ วา มาเรติ ฯ ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ อิธ ปน เจตนา ทารุณา โหตีติ ฯ อญฺญานิปิ เอตฺถ ปลาสปุญฺชาทีนิ วตฺถูนิ เวทิตพฺพานิ ฯ โย หิ โลหิตกํ อสึ วา สตฺตึ วา ปุญฺฉิสฺสามีติ ปลาสปุญฺเช ปเวเสนฺโต ตตฺถ นิปนฺนํ มาตรํ วา ปิตรํ วา อรหนฺตํ วา อาคนฺตุกปุริสํ วา ยกฺขํ วา เปตํ วา ติรจฺฉานคตํ วา มาเรติ โวหารวเสน ฆาตโกติ วุจฺจติ วธกเจตนาย ปน อภาวโต เนว กมฺมํ ผุสติ น อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ โย ปน เอวํ ปเวเสนฺโต สรีรสมฺผสฺสํ สลฺลกฺเขตฺวา สตฺโต มญฺเญ อพฺภนฺตรคโต มรตูติ ปเวเสตฺวา มาเรติ ฯ ตสฺส เตสํ วตฺถูนํ อนุรูเปน กมฺมพนฺโธ จ อาปตฺติ จ เวทิตพฺพา ฯ เอส นโย ตตฺถ นิทหนตฺถํ ปเวเสนฺตสฺสาปิ วนปฺปคุมฺพาทีสุ ขิปนฺตสฺสาปิ ฯ โยปิ โจรํ มาเรมีติ โจรเวเสน คจฺฉนฺตํ ปิตรํ มาเรติ อานนฺตริยญฺจ ผุสติ ปาราชิโก จ โหติ ฯ โย ปน ปรเสนาย อญฺญญฺจ โยธํ ปิตรญฺจ กมฺมํ กโรนฺเต ทิสฺวา โยธสฺส อุสุํ ขิปติ เอตํ วิชฺฌิตฺวา มม ปิตรํ วิชฺฌิสฺสตีติ ยถาธิปฺปายํ คเต ปิตุฆาตโก โหติ ฯ โยเธ วิทฺเธ มม ปิตา ปลายิสฺสตีติ ขิปติ อุสุ น ยถาธิปฺปายํ คนฺตฺวา ปิตรํ มาเรติ โวหารวเสน ปิตุฆาตโกติ วุจฺจติ อานนฺตริยํ ปน นตฺถีติ ฯ