{๒๖๙} เตน สมเยน พุทฺโธ ภควาติ กายสํสคฺคสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺรายํ อนุตฺตานปทวณฺณนา ฯ อรญฺเญ วิหรตีติ น อาเวณิเก อรญฺเญ เชตวนวิหารสฺเสว ปจฺจนฺเต เอกปสฺเส ฯ มชฺเฌ คพฺโภติ ตสฺส จสฺส วิหารสฺส มชฺเฌ คพฺโภ โหติ ฯ สมนฺตา ปริยาคาโรติ สมนฺตา ปนสฺส มณฺฑลมาลปริกฺเขโป โหติ ฯ โส กิร มชฺเฌ จตุรสฺสํ คพฺภํ กตฺวา พหิ มณฺฑลมาลปริกฺเขเปน กโต ยถา สกฺกา โหติ อนฺโตเยว อาวิชฺฌนฺเตหิ วิจริตุํ ฯ สุปฺปญฺญตฺตนฺติ สุฏฺฐุ ฐปิตํ ฯ ยถา ยถา ยสฺมิญฺจ ยสฺมิญฺจ โอกาเส ฐปิตํ ปาสาทิกํ โหติ โลกรญฺชิตํ ตถา ตถา ตสฺมึ ตสฺมึ โอกาเส ฐปิตํ ฯ วตฺตสีเสน หิ โส เอกกิจฺจมฺปิ น กโรติ ฯ เอกจฺเจ วาตปาเนติ เยสุ วิวเฏสุ อนฺธกาโร โหติ ตานิ วิวรนฺโต เยสุ วิวเฏสุ อาโลโก โหติ ตานิ ถเกนฺโต ฯ เอวํ วุตฺเต สา พฺราหฺมณี ตํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจาติ เอวํ เตน พฺราหฺมเณน ปสํสิตฺวา วุตฺเต สา พฺราหฺมณี ปสนฺโน อยํ พฺราหฺมโณ ปพฺพชิตุกาโม มญฺเญติ สลฺลกฺเขตฺวา นิคูหิตพฺพมฺปิ ตํ อตฺตโน วิปฺปการํ ปกาเสนฺตี เกวลํ ตสฺส สทฺธาวิฆาตาเปกฺขา หุตฺวา เอตํ กุโต ตสฺส อุฬารตฺตตาติ อาทิวจนมโวจ ฯ ตตฺถ อุฬาโร อตฺตา อสฺสาติ อุฬารตฺตา ฯ อุฬารตฺตโน ภาโว อุฬารตฺตตา ฯ กุลิตฺถีหีติ อาทีสุ กุลิตฺถิโย นาม ฆรสามินิโย ฯ กุลธีตา นาม ปุริสนฺตรคตา กุลธีตโร ฯ กุลกุมาริโย นาม อนิวิฏฐา วุจฺจนฺติ ฯ กุลสุณฺหา นาม ปรกุลโต อานีตา กุลทารกานํ วธุโย ฯ

{๒๗๐} โอติณฺโณติ ยกฺขาทีหิ วิย สตฺตา อนฺโต อุปฺปชฺชนฺเตน ราเคน โอติณฺโณ ฯ กูปาทีนิ วิย สตฺตา อสมเวกฺขิตฺวา รชนีเย ฐาเน รชนฺโต สยํ วา ราคํ โอติณฺโณ ฯ ยสฺมา ปน อุภยถาปิ ราคสมงฺคิสฺเสเวตํ อธิวจนํ ตสฺมา โอติณฺโณ นาม สารตฺโต อเปกฺขวา ปฏิพทฺธจิตฺโตติ เอวมสฺส ปทภาชนํ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ สารตฺโตติ กายสํสคฺคราเคน สุฏฺฐุ รตฺโต ฯ อเปกฺขวาติ กายสํสคฺคาเปกฺขาย อเปกฺขวา ฯ ปฏิพทฺธจิตฺโตติ กายสํสคฺคราเคเนว ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิพทฺธจิตฺโต ฯ วิปริณเตนาติ ปริสุทฺธภวงฺคสนฺตติสงฺขาตํ ปกตึ ชหิตฺวา อญฺญถา ปวตฺเตน วิรูปํ วา ปริณเตน วิรูปํ ปริวตฺเตน ฯ ยถา ปริวตฺตมานํ วิรูปํ โหติ เอวํ ปริวตฺเตตฺวา ฐิเตนาติ อธิปฺปาโย ฯ {๒๗๑} ยสฺมา ปน ตํ ราคาทีหิ สมฺปโยคํ นาติวตฺตติ ตสฺมา วิปริณตนฺติ รตฺตมฺปิ จิตฺตนฺติ อาทินา นเยน ตสฺส ปทภาชนํ วตฺวา อนฺเต อิธาธิปฺเปตมตฺถํ ทสฺเสนฺโต อปิจ รตฺตํ จิตฺตํ อิมสฺมึ อตฺเถ อธิปฺเปตํ วิปริณตนฺติ อาห ฯ ตทหุชาตาติ ตํ ทิวสํ ชาตา ชาตมตฺตา อลฺลมํสเปสีวณฺณา ฯ เอวรูปายปิ หิ สทฺธึ กายสํสคฺเค สงฺฆาทิเสโส เมถุนวีติกฺกเม ปาราชิกํ รโหนิสชฺชสฺสาเท ปาจิตฺติยญฺจ โหติ ฯ ปเควาติ ปฐมเมว ฯ กายสํสคฺคํ สมาปชฺเชยฺยาติ หตฺถคฺคหณาทิกายสมฺปโยคํ กายสมฺมิสฺสิภาวํ สมาปชฺเชยฺย ฯ ยสฺมา ปเนตํ สมาปชฺชนฺตสฺส โย โส กายสํสคฺโค นาม โส อตฺถโต อชฺฌาจาโร โหติ ราควเสน อภิภวิตฺวา สญฺญมเวลํ อาจาโร ตสฺมาสฺส สงฺเขเปนตฺถํ ทสฺเสนฺโต อชฺฌาจาโร วุจฺจตีติ ปทภาชนมาห ฯ หตฺถคฺคาหํ วาติ อาทิเภทํ ปนสฺส วิตฺถาเรเนตฺถ ทสฺสนํ ๑- ฯ ตตฺถ หตฺถาทีนํ วิภาคทสฺสนตฺถํ หตฺโถ นาม กุปฺปรํ ๒- อุปาทายาติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ กุปฺปรํ อุปาทายาติ ทุติยมหาสนฺธึ อุปาทาย ฯ อญฺญตฺถ ปน มณิพนฺธโต ยาว อคฺคนขา