@มหา. ๑๐/๒๘๗. ๕. ม. ม. ๑๓/๑๖๕. ๖. ม. ม. ๑๓/๓๔๒. ๗. สํ. ส. ๑๕/๑๒๖

@ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ โย อตฺโถติ ปาลิยํ ทิสฺสติ. ๘. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๒๒๓. เอวมาทีสุ ปหานํ ฯ ทุกฺขสฺส ปีฬนฏฺโฐ สงฺขตฏฺโฐ สนฺตาปฏฺโฐ วิปริณามฏฺโฐ อภิสมยฏฺโฐติ ๑- เอวมาทีสุ ปฏิเวโธ อตฺโถ ฯ อิธ ปนสฺส กาโล อตฺโถ ฯ ตสฺมา เยน กาเลน อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส วินยปฺปญฺญตฺติยาจนเหตุภูโต ปริวิตกฺโก อุทปาทิ เตน กาเลนาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ เอตฺถาห อถ กสฺมา ยถา สุตฺตนฺเต เอกํ สมยนฺติ อุปโยควจเนน นิทฺเทโส กโต อภิธมฺเม จ ยสฺมึ สมเย กามาวจรนฺติ ภุมฺมวจเนน ตถา อกตฺวา อิธ เตน สมเยนาติ กรณวจเนน นิทฺเทโส กโตติ ฯ ตตฺถ ตถา อิธ จ อญฺญถา อตฺถสมฺภวโต ฯ กถํ ฯ สุตฺตนฺเต ตาว อจฺจนฺตสโยคตฺโถ สมฺภวติ ฯ ยํ หิ สมยํ ภควา พฺรหฺมชาลาทีสุ สุตฺตนฺตานิ เทเสสิ อจฺจนฺตเมว ตํ สมยํ กรุณาวิหาเรน วิหาสิ ฯ ตสฺมา ตทตฺถโชตนตฺถํ ตตฺถ อุปโยคนิทฺเทโส กโต ฯ อภิธมฺเม จ อธิกรณตฺโถ ภาเวน ภาวลกฺขณตฺโถ จ สมฺภวติ ฯ อธิกรณํ หิ กาลตฺโถ สมูหตฺโถ จ สมโย ตตฺถ วุตฺตานํ ผสฺสาทิธมฺมานํ ขณสมวายเหตุสงฺขาตสฺส สมยสฺส ภาเวน เตสํ ภาโว ลกฺขิยติ ฯ ตสฺมา ตทตฺถโชตนตฺถํ ตตฺถ ภุมฺมวจเนน นิทฺเทโส กโต ฯ อิธ ปน เหตุอตฺโถ กรณตฺโถ จ สมฺภวติ ฯ โย หิ โส สิกฺขาปทปฺปญฺญตฺติสมโย สารีปุตฺตาทีหิ ทูวิญฺเญยฺโย เตน สมเยน เหตุภูเตน กรณภูเตน จ สิกฺขาปทานิ ปญฺญาปยนฺโต สิกฺขาปทปฺปญฺญตฺติเหตุญฺจ อเวกฺขมาโน ภควา ตตฺถ

ตสฺมา ตทตฺถโชตนตฺถํ อิธ กรณวจเนน นิทฺเทโส กโตติ เวทิตพฺโพ ฯ โหติ เจตฺถ

อุปโยเคน ภุมฺเมน ตํ ตํ อตฺถมเวกฺขิย