จ ธมฺมเทสนาภิโยคํ ปจฺฉิเมน วิเวกาธิมุตฺตึ ฯ ปุริเมน กรุณาย อุปคมนํ ปจฺฉิเมน ปญฺญาย อปคมนํ ฯ ปุริเมน สตฺตานํ หิตสุขนิปฺผาทนาธิมุตฺตตํ ปจฺฉิเมน ปรหิตสุขกรเณ นิรุปเลปนํ ฯ ปุริเมน ธมฺมิกสุขาปริจฺจาคนิมิตฺตํ ผาสุวิหารํ ปจฺฉิเมน อุตฺตริมนุสฺสธมฺมานุโยคนิมิตฺตํ ฯ ปุริเมน มนุสฺสานํ อุปการพหุลตํ ปจฺฉิเมน เทวตานํ ฯ ปุริเมน โลเก ชาตสฺส โลเก สํวฑฺฒภาวํ ปจฺฉิเมน โลเก อนุปลิตฺตตํ ฯ ปุริเมน เอกปุคฺคโล ภิกฺขเว โลเก อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ กตโม เอกปุคฺคโล ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ๑- วจนโต ยทตฺถํ ภควา อุปฺปนฺโน ตทตฺถปรินิปฺผาทนํ ปจฺฉิเมน ยตฺถ อุปฺปนฺโน ตทนุรูปํ วิหารํ ฯ ภควา หิ ปฐมํ ลุมฺพินีวเน ทุติยํ โพธิมณฺเฑติ โลกิยโลกุตฺตราย อุปฺปตฺติยา วเนเยว อุปฺปนฺโน เตนสฺส วเนเยว วิหารํ ทสฺเสตีติเอวมาทินา นเยเนตฺถ อตฺถโยชนา เวทิตพฺพา ฯ

มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธินฺติ เอตฺถ มหตาติ คุณมหตฺเตนปิ มหตา สงฺขฺยามหตฺเตนปิ มหตา ฯ โส หิ ภิกฺขุสงฺโฆ คุเณหิปิ มหา อโหสิ ยสฺมา โย ตตฺถ ปจฺฉิมโก โส โสตาปนฺโน ฯ สงฺขฺยายปิ มหา ปญฺจสตสงฺขฺยตฺตา ฯ ภิกฺขูนํ สงฺโฆ ภิกฺขุสงฺโฆ ฯ เตน ภิกฺขุสงฺเฆน ฯ ทิฏฺฐิสีลสามญฺญสงฺขาตสงฺฆาเฏน สมณคเณนาติ อตฺโถ ฯ สทฺธินฺติ เอกโต ฯ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหีติ ปญฺจ

มตฺตาติ ปมาณํ วุจฺจติ ฯ ตสฺมา ยถา โภชเน มญฺตญฺญูติ วุตฺเต โภชเน มตฺตํ ชานาติ ปมาณํ ชานาตีติ อตฺโถ โหติ เอวมิธาปิ เตสํ ภิกฺขุสตานํ ปญฺจ มตฺตา ปญฺจ ปมาณนฺติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ ภิกฺขูนํ สตานิ ภิกฺขุสตานิ ฯ เตหิ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ ฯ เอเตน ยํ วุตฺตํ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธินฺติ เอตฺถ ตสฺส มหโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส สงฺขฺยามหตฺตํ ทสฺสิตํ โหติ ฯ ปรโต ปนสฺส นิรพฺพุโท หิ สารีปุตฺต ภิกฺขุสงฺโฆ นิราทีนโว อปคตกาฬโก สุทฺโธ สาเร ปติฏฺฐิโต อิเมสํ หิ สารีปุตฺต ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ โย ปจฺฉิมโก โส โสตาปนฺโนติ วจเนน คุณมหตฺตํ อาวิภวิสฺสติ ฯ

อสฺโสสิ โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณติ อสฺโสสีติ สุณิ อุปลภิ โสตทฺวารสมฺปตฺตวจนนิคฺโฆสานุสาเรน อญฺญาสิ ฯ โขติ ปทปูรณมตฺเต อวธารณตฺเถ วา นิปาโต ฯ ตตฺถ อวธารณตฺเถน อสฺโสสิเอว นาสฺส โกจิ สวนนฺตราโย อโหสีติ อยมตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ ปทปูรเณน ปทพฺยญฺชนสิลิฏฺฐตามตฺตเมว ฯ เวรญฺชายํ ชาโต เวรญฺโช ฯ เวรญฺชายํ ภโว เวรญฺโช ฯ เวรญฺชา วา อสฺส นิวาโสติ เวรญฺโช ฯ มาตาปิตูหิ กตนามวเสน ปนายํ อุทโยติ วุจฺจติ ฯ พฺรหฺมํ อณตีติ พฺราหฺมโณ ฯ มนฺเต สชฺฌายตีติ อตฺโถ ฯ อิทเมว หิ ชาติพฺราหฺมณานํ นิรุตฺติวจนํ ฯ อริยา ปน พาหิตปาปตฺตา พฺราหฺมณาติ วุจฺจนฺติ ฯ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๐๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”