เอวํ อเนเกหิ ปริยาเยหิ สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา ปริโยสาเปตฺวา นิฏฺฐาเปตฺวา เยนตฺเถน อาคโต ตํ ปุจฺฉิตุกาโม เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตนฺติ ภาวนปุํสกนิทฺเทโส วิสมํ จนฺทิมสุริยา อนุปริวตฺตนฺตีติอาทีสุ วิย ฯ ตสฺมา ยถา นิสินฺโน เอกมนฺตํ นิสินฺโน โหติ ตถา นิสีทีติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ ภุมฺมตฺเถ วา เอตํ อุปโยควจนํ ฯ นิสีทีติ อุปาวิสิ ฯ ปณฺฑิตา หิ ปุริสา ครุฏฺฐานิยํ อุปสงฺกมิตฺวา อาสนกุสลตาย เอกมนฺตํ นิสีทนฺติ ฯ อยญฺจ เตสํ อญฺญตโร ตสฺมา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ กถํ นิสินฺโน ปน เอกมนฺตํ นิสินฺโน โหตีติ ฯ ฉ นิสชฺชโทเส วชฺเชตฺวา ฯ เสยฺยถีทํ ฯ อติทูรมจฺจาสนฺนํ อุปริวาตมุนฺนตปฺปเทสํ อติสมฺมุขา อติปจฺฉาติ ฯ อติทูเร นิสินฺโน หิ สเจ กเถตุกาโม

โหติ อุจฺจาสทฺเทน กเถตพฺพํ โหติ ฯ อจฺจาสนฺเน นิสินฺโน สงฺฆฏฺฏนํ กโรติ ฯ อุปริวาเต นิสินฺโน สรีรคนฺเธน พาธติ ฯ อุนฺนตปฺปเทเส นิสินฺโน อคารวํ ปกาเสติ ฯ อติสมฺมุขา นิสินฺโน สเจ ทฏฺฐุกาโม โหติ จกฺขุนา จกฺขุํ อาหจฺจ ทฏฺฐพฺพํ โหติ ฯ อติปจฺฉา นิสินฺโน สเจ ทฏฺฐุกาโม โหติ คีวํ ปสาเรตฺวา ทฏฺฐพฺพํ โหติ ฯ ตสฺมา อยมฺปิ เอเต ฉ นิสชฺชโทเส วชฺเชตฺวา นิสีทิ ฯ เตน วุตฺตํ เอกมนฺตํ นิสีทีติ ฯ

เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ฯ เอตนฺติ อิทานิ วตฺตพฺพมตฺถํ ทสฺเสติ ฯ ทกาโร ปทสนฺธิกโร ฯ อโวจาติ อภาสิ ฯ สุตมฺเมตนฺติ สุตํ เม ตํ ฯ เอตํ มยา สุตนฺติ อิทานิ วตฺตพฺพมตฺถํ ทสฺเสติ ฯ โภ โคตมาติ ภควนฺตํ โคตฺเตน อาลปติ ฯ อิทานิ ยํ เตน สุตํ ตํ ทสฺเสนฺโต น สมโณ โคตโมติ เอวมาทิมาห ฯ ตตฺรายํ อนุตฺตานปทวณฺณนา ฯ พฺราหฺมเณติ ชาติพฺราหฺมเณ ฯ ชิณฺเณติ ชชฺชรีภูเต ชราย ขณฺฑิจฺจาทิภาวํ อาปาทิเต ฯ วุฑฺเฒติ องฺคปจฺจงฺคานํ วุฑฺฒิมริยาทปฺปตฺเต ฯ มหลฺลเกติ ชาติมหลฺลกตาย สมนฺนาคเต ฯ จิรกาลปฺปสูเตติ วุตฺตํ โหติ ฯ อทฺธคเตติ อทฺธานํ คเต ฯ เทฺว ตโย ราชปริวฏฺเฏ อตีเตติ อธิปฺปาโย ฯ วโยอนุปฺปตฺเตติ ปจฺฉิมวยํ สมฺปตฺเต ฯ ปจฺฉิมวโย นาม วสฺสสตสฺส ปจฺฉิโม ตติยภาโค ฯ อปิจ ชิณฺเณติ โปราเณ ฯ จิรกาลปฺปวตฺตกุลนฺวเยติ วุตฺตํ โหติ ฯ วุฑฺเฒติ สีลาจาราทิคุณวุฑฺฒิยุตฺเต ฯ มหลฺลเกติ วิภวมหนฺตตาย สมนฺนาคเต มหทฺธเน มหาโภเค ฯ อทฺธคเตติ มคฺคปฏิปนฺเน พฺราหฺมณานํ วตฺตจริยาทิมริยาทํ อวีติกฺกมฺม จรมาเน ฯ วโยอนุปฺปตฺเตติ ชาติวุฑฺฒภาวํ อนฺติมวยํ อนุปฺปตฺเตติ เอวเมตฺถ โยชนา เวทิตพฺพา ฯ อิทานิ อภิวาเทตีติ เอวมาทีนิ น สมโณ โคตโมติ เอตฺถ วุตฺตนกาเรน โยเชตฺวา เอวมตฺถโต เวทิตพฺพานิ น วนฺทติ นาสนา วุฏฺฐหติ นาปิ อิธ โภนฺโต นิสีทนฺตูติ เอวํ อาสเนน อุปนิมนฺเตตีติ ฯ เอตฺถ หิ วาสทฺโท วิภาวเน นาม อตฺเถ รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติอาทีสุ วิย ฯ เอวํ วตฺวา อถ อตฺตโน อภิวาทนาทีนิ อกโรนฺตํ ภควนฺตํ ทิสฺวา อาห ตยิทํ โภ โคตม ตเถวาติ ยนฺตํ มยา สุตํ ตํ ตเถว ตํ สวนญฺจ เม ทสฺสนญฺจ สํสนฺทติ สเมติ อตฺถโต เอกีภาวํ คจฺฉติ ฯ น หิ ภวํ โคตโม ฯเปฯ อาสเนน วา นิมนฺเตตีติ เอวํ อตฺตนา สุตํ ทิฏฺเฐน นิคเมตฺวา นินฺทนฺโต อาห ตยิทํ โภ โคตม น สมฺปนฺนเมวาติ ตํ อภิวาทนาทีนํ อกรณํ น ยุตฺตเมว ฯ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๒๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”