@เอว ฐิโตติ วจนํ เอธิโตติ ปทํ ภเวยฺยาติ มญฺญามิ ฯ สุเขธิโตติ ปเนตฺถ เอธ

@วุฑฺฒิยํ ลาเภ จาติ ธาตุ ฯ เอธตีติ อาขฺยาตปทํ ยถา ตํ กุลํ สุขเมธติ คมฺภีเร

@คาธเมธตีติ จ ฯ กึ ปน กินฺนาม ตํ การณํ เยน มยํ ตํ ชีวนฺตํ อนุชานิสฺสาม ฯ อถวา กึ ปน มยํ ตนฺติ เกน ปน การเณน มยนฺตํ ชีวนฺตํ อนุชานิสฺสามาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ {๒๗} ตตฺเถวาติ ยตฺถ นํ ฐิตํ มาตาปิตโร นานุชานึสุ ตตฺเถว ฐาเน ฯ อนนฺตรหิตายาติ เกนจิ อตฺถรเณน อนตฺถตาย ฯ {๒๘} ปริจาเรหีติ คนฺธพฺพนฏนาฏกาทีนิ ปจฺจุปฏฺฐาเปตฺวา ตตฺถ สหายเกหิ สทฺธึ ยถาสุขํ อินฺทฺริยานิ จาเรหิ สญฺจาเรหิ อิโตจีโตจ อุปเนหีติ วุตฺตํ โหติ ฯ อถวา ปริจาเรหีติ คนฺธพฺพนฏนาฏกาทีนิ ปจฺจุปฏฺฐาเปตฺวา สหายเกหิ สทฺธึ ลล อุปลล รม กีฬสฺสูติปิ วุตฺตํ โหติ ฯ กาเม ปริภุญฺชนฺโตติ อตฺตโน ปุตฺตทาเรหิ สทฺธึ โภเค ภุญฺชนฺโต ฯ ปุญฺญานิ กโรนฺโตติ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ อารพฺภ ทานปฺปทานาทีนิ สุคติมคฺคสํโสธกานิ กุสลกมฺมานิ กโรนฺโต ฯ ตุณฺหี อโหสีติ กถานุปฺปพนฺธวิจฺเฉทนตฺถํ นิราลาปสลฺลาโป อโหสิ ฯ อถสฺส มาตาปิตโร ติกฺขตฺตุํ วตฺวา ปฏิวจนมฺปิ อลภมานา สหายเก ปกฺโกสาเปตฺวา เอส โว สหายโก ปพฺพชิตุกาโม นิวาเรถ นนฺติ อาหํสุ ฯ เตปิ ตํ อุปสงฺกมิตฺวา ติกฺขตฺตุํ อโวจุํ ฯ เตสมฺปิ ตุณฺหี อโหสิ ฯ เตน วุตฺตํ อถโข สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส สหายกา ฯเปฯ ตุณฺหี อโหสีติ ฯ {๒๙} อถสฺส สหายกานํ เอตทโหสิ สเจ อยํ ปพฺพชฺชํ อลภมาโน มริสฺสติ น โกจิ คุโณ ภวิสฺสติ ปพฺพชิตํ ปน นํ มาตาปิตโรปิ กาเลน กาลํ ปสฺสิสฺสนฺติ มยมฺปิ ปสฺสิสฺสาม ปพฺพชฺชาปิ จ นาเมสา ภาริยา ทิวเส ทิวเส มตฺติกาปตฺตํ คเหตฺวา ปิณฺฑาย จริตพฺพํ เอกเสยฺยํ เอกภตฺตํ พฺรหฺมจริยํ อติทุกฺกรํ อยญฺจ สุขุมาโล นาคริกชาติโย โส ตํ จริตุํ อสกฺโกนฺโต ปุน อิเธว อาคมิสฺสติ หนฺทสฺส มาตาปิตโร อนุชานาเปมาติ ฯ เต ตถา อกํสุ ฯ มาตาปิตโรปิ นํ อนุชานึสุ ฯ เตน วุตฺตํ อถโข สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส สหายกา เยน สุทินฺนสฺส กลนฺทปุตฺตสฺส มาตาปิตโร ฯเปฯ อนุญฺญาโตสิ มาตาปิตูหิ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชายาติ ฯ {๓๐} หฏฺโฐติ ตุฏฺโฐ ฯ อุทคฺโคติ ปีติวเสน อพฺภุนฺนตกายจิตฺโต ฯ กติปาหนฺติ กติปยานิ ทิวสานิ ฯ พลํ คาเหตฺวาติ สปฺปายโภชนานิ ภุญฺชนฺโต อุจฺฉาทนนหานาทีหิ จ กายํ ปริหรนฺโต กายพลํ ชเนตฺวา มาตาปิตโร วนฺทิตฺวา อสฺสุมุขํ ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย เยน ภควา เตนูปสงฺกมิ ฯเปฯ ปพฺพาเชตุ มํ ภนฺเต ภควาติ ฯ ภควา สมีเป ฐิตํ อญฺญตรํ ปิณฺฑจาริกํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ เตนหิ ภิกฺขุ สุทินฺนํ ปพฺพาเชหิ เจว อุปสมฺปาเทหิ จาติ ฯ สาธุ ภนฺเตติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุณิตฺวา สุทินฺนํ กลนฺทปุตฺตํ ชินทตฺติยํ สทฺธิวิหาริกํ ลทฺธา ปพฺพาเชสิ เจว อุปสมฺปาเทสิ จ ฯ เตน วุตฺตํ อลตฺถ โข สุทินฺโน กลนฺทปุตฺโต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ อลตฺถ อุปสมฺปทนฺติ ฯ เอตฺถ ปน ฐตฺวา สพฺพอฏฺฐกถาสุ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ กถิตา ฯ มยํ ปน ยถาฐิตปาลิวเสเนว ขนฺธเก กถยิสฺสาม ฯ น เกวลญฺจ ตํ อญฺญมฺปิ ยํ ขนฺธเก วา ปริวาเร วา กเถตพฺพํ อฏฺฐกถาจริเยหิ วิภงฺเค กถิตํ ตํ สพฺพํ ตตฺถ ตตฺเถว กถยิสฺสาม ฯ เอวํ หิ กถิยมาเน ปาลิกฺกเมเนว วณฺณนา กตา โหติ ฯ ตโต เตน เตน วินิจฺฉเยน อตฺถิกานํ ปาลิกฺกเมเนว อิมํ วินยสํวณฺณนํ โอโลเกตฺวา เสโส วินิจฺฉโย สุวิญฺเญยฺโย ภวิสฺสตีติ ฯ อจิรูปสมฺปนฺโนติ อจิรํ อุปสมฺปนฺโน หุตฺวา ฯ อุปสมฺปทโต นจิรกาเลเนวาติ วุตฺตํ โหติ ฯ เอวรูเปติ เอวํวิเธ เอวํชาติเก ฯ ธุตคุเณติ กิเลสนิทฺธุนนเก คุเณ ฯ สมาทาย วตฺตตีติ สมาทยิตฺวา คณฺหิตฺวา วตฺตติ จรติ วิหรติ ฯ อารญฺญิโก โหตีติ คามนฺตเสนาสนํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อารญฺญิกธุตงฺควเสน อารญฺญวาสิโก โหติ ฯ ปิณฺฑปาติโกติ อติเรกลาภปฏิกฺเขเปน จุทฺทส ภตฺตานิ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปิณฺฑปาติยธุตงฺควเสน ปิณฺฑปาติโก โหติ ฯ ปํสุกูลิโกติ คหปติจีวรํ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปํสุกูลิกธุตงฺควเสน ปํสุกูลิโก โหติ ฯ สปทานจาริโกติ โลลุปฺปจารํ ปฏิกฺขิปิตฺวา สปทานจาริยธุตงฺควเสน สปทานจาริโก โหติ ฆรปฏิปาฏิยา ภิกฺขาย ปวิสติ ฯ วชฺชิคามนฺติ วชฺชีนํ วา คามํ วชฺชีสุ วา คามํ ฯ อฑฺฒา มหทฺธนาติอาทีสุ อุปโภคปริโภคูปกรณมหนฺตตาย อฑฺฒา ฯ เย หิ เตสํ อุปโภคา ยานิ จ อุปโภคูปกรณานิ ตานิ มหนฺตานิ พหลานิ สารกานีติ วุตฺตํ โหติ ฯ นิเธตฺวา ฐปิตธนมหนฺตตาย มหทฺธนา ฯ มหาโภคาติ ทิวสปริพฺพย- สงฺขาตโภคมหนฺตตาย มหาโภคา ฯ อญฺเญหิ อุปโภเคหิ ชาตรูปรชตสฺเสว ปหุตตาย ปหุตชาตรูปรชตา ฯ อลงฺการภูตสฺส วิตฺตูปกรณสฺส ปีติปามุชฺชกรณสฺส ปหุตตาย ปหุตวิตฺตูปกรณา ฯ โวหารวเสน ปริวตฺเตนฺตสฺส ธนธญฺญสฺส ปหุตตาย ปหุตธนธญฺญาติ เวทิตพฺพา ฯ เสนาสนํ สํสาเมตฺวาติ เสนาสนํ ปฏิสาเมตฺวา ยถา น วินสฺสติ ตถา นํ สุฏฺฐุ ฐเปตฺวาติ อตฺโถ ฯ สฏฺฐิมตฺเต ถาลิปาเกติ คณนปริจฺเฉทโต สฏฺฐึ ถาลิปาเก ฯ เอกเมโก เจตฺถ ถาลิปาโก ทสนฺนํ ภิกฺขูนํ ภตฺตํ คณฺหาติ ตํ สพฺพมฺปิ ฉนฺนํ ภิกฺขุสตานํ ภตฺตํ โหติ ฯ ภตฺตาภิหารํ อภิหรึสูติ เอตฺถ อภิหริยตีติ อภิหาโร ฯ กึ อภิหริยติ ฯ ภตฺตํ ฯ ภตฺตเมว อภิหาโร ภตฺตาภิหาโร ฯ ตํ ภตฺตาภิหารํ ฯ อภิหรึสูติ อภิมุขา หรึสุ ฯ ตสฺส สนฺติกํ คเหตฺวา อคมํสูติ อตฺโถ ฯ เอตสฺส กิมฺปมาณนฺติ ฯ สฏฺฐิ ถาลิปากา ฯ เตน วุตฺตํ สฏฺฐิมตฺเต ถาลิปาเก ภตฺตาภิหารํ อภิหรึสูติ ฯ ภิกฺขูนํ วิสฺสชฺเชตฺวาติ สยํ อุกฺกฏฺฐปิณฺฑปาติกตฺตา สปทานจาริกํ จริตุกาโม ภิกฺขูน ปริโภคตฺถาย ปริจฺจชิตฺวา ทตฺวา ฯ อยํ หิ อายสฺมา ภิกฺขู จ ลาภํ ลจฺฉนฺติ อหญฺจ ปิณฺฑเกน น กิลมิสฺสามีติ เอตทตฺถเมว อาคโต ฯ ตสฺมา อตฺตโน อาคมนานุรูปํ กโรนฺโต ภิกฺขูนํ วิสฺสชฺเชตฺวา สยํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ ฯ {๓๑} ญาติทาสีติ ญาตกานํ ทาสี ฯ อาภิโทสิกนฺติ ปาริวาสิกํ เอกรตฺตาติกฺกนฺตํ ปูติภูตํ ฯ ตตฺรายํ ปทตฺโถ ฯ ปูติภาวโทเสน อภิภูโตติ อภิโทโส ฯ อภิโทโสเอว อาภิโทสิโก ฯ เอกรตฺตาติกฺกนฺตสฺส วา นามสญฺญา เอสา ยทิทํ อาภิโทสิโกติ ฯ ตํ อาภิโทสิกํ ฯ กุมฺมาสนฺติ ยวกุมฺมาสํ ฯ ฉฑฺเฑตุกามา โหตีติ ยสฺมา อนฺตมโส ทาสกมฺมกรานมฺปิ โครูปานมฺปิ อปริโภคารโห ตสฺมา ตํ กจวรํ วิย พหิ ฉฑฺเฑตุกามา โหติ ฯ สเจ ตนฺติ สเจ เอตํ ฯ ภคินีติ อริยโวหาเรน ญาติทาสึ อาลปติ ฯ ฉฑฺฑนียธมฺมนฺติ ฉฑฺเฑตพฺพสภาวํ ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ ภคินิ เอตํ สเจ พหิ ฉฑฺฑนียธมฺมํ นิสฺสฏฺฐปริคฺคหํ อิธ เม ปตฺเต อากีราติ ฯ กึ ปน เอวํ วตฺตุํ ลพฺภติ วิญฺญตฺติ วา ปยุตฺตวาจา วา น โหตีติ ฯ น โหติ ฯ กสฺมา ฯ นิสฺสฏฺฐปริคฺคหตฺตา ฯ ยํ หิ ฉฑฺฑนียธมฺมํ นิสฺสฏฺฐปริคฺคหํ ยตฺถ สามิกา อนาลยา โหนฺติ ตํ สพฺพํ เทถ อาหรถ อิธ อากีรถาติ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ ตถาหิ อคฺคอริยวํสิโก อายสฺมา รฏฺฐปาโลปิ ฉฑฺฑนียธมฺมํ กุมฺมาสํ อิธ เม ปตฺเต อากีราติ อวจ ฯ ตสฺมา ยํ เอวรูปํ ฉฑฺฑนียธมฺมํ อญฺญํ วา อปริคฺคหิตํ วนมูลผลเภสชฺชาทิ ตํ สพฺพํ ยถาสุขํ อาหราเปตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ น กุกฺกุจฺจายิตพฺพํ ฯ หตฺถานนฺติ ภิกฺขาคหณตฺถํ ปตฺตํ อุปนามยโต มณิพนฺธโต ปภูติ ทฺวินฺนมฺปิ หตฺถานํ ฯ ปาทานนฺติ นิวาสนนฺตโต ปฏฺฐาย ทฺวินฺนมฺปิ ปาทานํ ฯ สรสฺสาติ สเจ ตํ ภคินีติ วาจํ นิจฺฉารยโต สรสฺส จ ฯ นิมิตฺตํ อคฺคเหสีติ คิหิกาเล สลฺลกฺขิตปุพฺพํ อาการํ อคฺคเหสิ สญฺชานิ สลฺลกฺเขสิ ฯ สุทินฺโน หิ ภควโต ทฺวาทสเม วสฺเส ปพฺพชิโต วีสติเม วสฺเส ญาติกุลํ ปิณฺฑาย ปวิฏฺโฐ สยํ ปพฺพชฺชาย อฏฺฐวสฺสิโก หุตฺวา ฯ เตน นํ สา ญาติทาสี ทิสฺวาว น สญฺชานิ นิมิตฺตํ ปน อคฺคเหสีติ ฯ สุทินฺนสฺส มาตรํ เอตทโวจาติ อติครุนา ปพฺพชฺชูปคเตน สามิปุตฺเตน สทฺธึ ตฺวํ นุโข เม ภนฺเต อยฺโย สุทินฺโนติอาทิวจนํ วตฺตุํ อวิสหนฺตี เวเคน ฆรํ ปวิสิตฺวา สุทินฺนสฺส มาตรํ เอตทโวจ ฯ ยคฺเฆติ อาโรจนตฺเถ นิปาโต ฯ สเจ เช สจฺจนฺติ เอตฺถ เชติ อาลปเน นิปาโต ฯ เอวํ หิ ตสฺมึ ปเทเส ทาสีชนํ อาลปนฺติ ฯ ตสฺมา หมฺโภ ทาสิ สเจ สจฺจํ ภณสีติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ