ตตฺถ วุตฺตํ เยน ยทา ยสฺมาติ อิทนฺตาว วจนํ เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา เวรญฺชายํ วิหรตีติ เอวมาทิวจนํ สนฺธาย วุตฺตํ ฯ อิทํ หิ พุทฺธสฺส ภควโต อตฺตปจฺจกฺขวจนํ น โหติ ฯ ตสฺมา วตฺตพฺพเมตํ อิทํ วจนํ เกน วุตฺตํ กทา กสฺมา จ วุตฺตนฺติ ฯ อายสฺมตา อุปาลิตฺเถเรน วุตฺตํ ฯ ตญฺจ ปน ปฐมมหาสงฺคีติกาเล ฯ ปฐมมหาสงฺคีติ นาม เจสา กิญฺจาปิ ปญฺจสติกสงฺคีติกฺขนฺธเก ๑- วุตฺตา นิทานโกสลฺลตฺถํ ปน อิธาปิ อิมินา นเยน เวทิตพฺพา ฯ

พาหิรนิทานวณฺณนา

ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนํ หิ อาทึ กตฺวา ยาว สุภทฺทปริพฺพาชกวินยนา กตพุทฺธกิจฺเจ กุสินารายํ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน ยมกสาลานมนฺตเร วิสาขปุณฺณมีทิวเส ปจฺจูสสมเย อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุเต ภควติ โลกนาเถ ภควโต ปรินิพฺพาเน สนฺนิปติตานํ สตฺตนฺนํ ภิกฺขุสตสหสฺสานํ สงฺฆตฺเถโร อายสฺมา มหากสฺสโป สตฺตาหปรินิพฺพุเต ภควติ สุภทฺเทน วุฑฺฒปพฺพชิเตน อลํ อาวุโส มา โสจิตฺถ มา ปริเทวิตฺถ สุมุตฺตา มยํ เตน มหาสมเณน อุปทฺทุตา จ โหม อิทํ โว กปฺปติ อิทํ โว น กปฺปตีติ อิทานิ ปน มยํ ยํ อิจฺฉิสฺสาม ตํ กริสฺสาม ยํ น อิจฺฉิสฺสาม ตํ น กริสฺสามาติ วุตฺตวจนมนุสฺสรนฺโต ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ ปาปภิกฺขู อตีตสตฺถุกํ ปาวจนนฺติ มญฺญมานา ปกฺขํ ลภิตฺวา นจิรสฺเสว สทฺธมฺมํ อนฺตรธาเปยฺยุํ ยาว จ ธมฺมวินโย ติฏฺฐติ ตาว อนตีตสตฺถุกเมว ปาวจนํ โหติ วุตฺตํ เหตํ ภควตา โย โว อานนฺท มยา ธมฺโม จ วินโย จ เทสิโต ปญฺญตฺโต โส โว มมจฺจเยน สตฺถาติ ๒- ยนฺนูนาหํ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคาเยยฺยํ ยถยิทํ สาสนํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ ยญฺจาหํ ภควตา ธาเรสฺสสิ ปน

เปฯ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ กสฺสโปปิ ภิกฺขเว ยาวเทว อากงฺขติ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรตีติ ๒- เอวมาทินา นเยน นวานุปุพฺพวิหารฉฬภิญฺญาปเภเท อุตฺตริมนุสฺสธมฺเม อตฺตนา สมสมฏฺฐปเนน จ อนุคฺคหิโต ตสฺส เม กิมญฺญํ อานณฺยํ ภวิสฺสติ นนุ มํ ภควา ราชา วิย สกกวจอิสฺสริยานุปฺปทาเนน อตฺตโน กุลวํสปติฏฺฐาปกํ ปุตฺตํ สทฺธมฺมวํสปติฏฺฐาปโก เม อยํ ภวิสฺสตีติ มนฺตฺวา อิมินา อสาธารเณน อนุคฺคเหน อนุคฺคเหสีติ จินฺตยนฺโต ธมฺมวินยสงฺคายนตฺถํ ภิกฺขูนํ อุสฺสาหํ ชเนสิ ฯ ยถาห ฯ อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป ภิกฺขู อามนฺเตสิ เอกมิทาหํ อาวุโส สมยํ ปาวาย กุสินารํ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหีติ ๓- สพฺพํ สุภทฺทกณฺฑํ วิตฺถารโต เวทิตพฺพํ ฯ ตโต ปรํ อาห หนฺท มยํ อาวุโส ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคายาม ปุเร อธมฺโม ทิปฺปติ ธมฺโม ปฏิพาหิยติ อวินโย ทิปฺปติ วินโย ปฏิพาหิยติ ปุเร อธมฺมวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ ธมฺมวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺติ อวินยวาทิโน พลวนฺโต โหนฺติ วินยวาทิโน ทุพฺพลา โหนฺตีติ ๔- ฯ ภิกฺขู อาหํสุ เตนหิ ภนฺเต เถโร ภิกฺขู อุจฺจินตูติ ฯ เถโร สกลนวงฺคสตฺถุสาสนปริยตฺติธเร