สิกขาบทวิภังค์

อิทานิ สิกฺขาปทวิภงฺคสฺส อตฺถํ วณฺณยิสฺสาม ฯ ยํ วุตฺตํ โย ปนาติ โย ยาทิโสติอาทิ เอตฺถ โย ปนาติ วิภชิตพฺพปทํ ฯ โย ยาทิโสติอาทีนิ ตสฺส วิภชนปทานิ ฯ เอตฺถ จ ยสฺมา ปนาติ นิปาตมตฺตํ โยติ อตฺถปทํ ตญฺจ อนิยเมน ปุคฺคลํ ทีเปติ ตสฺมา ตสฺส อตฺถํ ทสฺเสนฺโต อนิยเมน ปุคฺคลทีปกํ โยสทฺทเมว อาห ฯ ตสฺมา เอตฺถ เอวมตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ โย ปนาติ โยโกจีติ วุตฺตํ โหติ ฯ ยสฺมา ปน โย โส โยโกจิ นาเมโส อวสฺสํ ลิงฺคยุตฺตชาตินามโคตฺตสีลวิหารโคจรวเยสุ เอเกนากาเรน ปญฺญายติ ตสฺมา ตํ ตถา ญาเปตุํ ตํ ปเภทํ ปกาเสนฺโต ยาทิโสติอาทิมาห ฯ ตตฺถ ยาทิโสติ ลิงฺควเสน ยาทิโส วา ตาทิโส วา โหตุ ทีโฆ วา รสฺโส วา กาโฬ วา โอทาโต วา มงฺคุรจฺฉวิ วา กิโส วา ถูโล วาติ อตฺโถ ฯ ยถายุตฺโตติ โยควเสน เยน วา เตน วา ยุตฺโต โหตุ นวกมฺมยุตฺโต วา อุทฺเทสยุตฺโต วา วาสธุรยุตฺโต วาติ อตฺโถ ฯ ยถาชจฺโจติ ชาติวเสน ยํชจฺโจ วา ตํ ชจฺโจ วา โหตุ ขตฺติโย วา พฺราหฺมโณ วา เวสฺโส วา สูโท วาติ อตฺโถ ฯ ยถานาโมติ นามวเสน ยถานาโม วา ตถานาโม วา โหตุ พุทฺธรกฺขิโต วา ธมฺมรกฺขิโต วา สงฺฆรกฺขิโต วาติ อตฺโถ ฯ ยถาโคตฺโตติ โคตฺตวเสน ยถาโคตฺโต วา ตถาโคตฺโต วา เยน วา เตน วา โคตฺเตน โหตุ กจฺจาโน วา วาเสฏฺโฐ วา โกสิโย วาติ อตฺโถ ฯ ยถาสีโลติ สีเลสุ ยถาสีโล วา ตถาสีโล วา โหตุ นวกมฺมสีโล วา อุทฺเทสสีโล วา วาสธุรสีโล วาติ อตฺโถ ฯ ยถาวิหารีติ วิหาเรสุปิ ยถาวิหารี วา ตถาวิหารี วา โหตุ นวกมฺมวิหารี วา อุทฺเทสวิหารี วา วาสธุรวิหารี วาติ อตฺโถ ฯ ยถาโคจโรติ โคจเรสุปิ ยถาโคจโร วา ตถาโคจโร วา โหตุ นวกมฺมโคจโร วา อุทฺเทสโคจโร วา วาสธุรโคจโร วาติ อตฺโถ ฯ เถโร วาติอาทีสุ จ วโยวุฑฺฒาทีสุ โย วา โส วา โหตุ ปริปุณฺณทสวสฺสตาย เถโร วา อูนปญฺจวสฺสตาย นโว วา อติเรกปญฺจวสฺสตาย มชฺฌิโม วาติ อตฺโถ ฯ อถโข สพฺโพว อิมสฺมึ อตฺเถ เอโส วุจฺจติ โย ปนาติ ฯ

ภิกฺขุนิทฺเทเส ภิกฺขตีติ ภิกฺขโก ฯ ลภนฺโต วา อลภนฺโต วา อริยาย ยาจนาย ยาจตีติ อตฺโถ ฯ พุทฺธาทีหิ อชฺฌูปคตํ ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคตตฺตา ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโต นาม ฯ โย หิ โกจิ อปฺปํ วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส กสิโครกฺขาทีหิ ชีวิตกปฺปนํ หิตฺวา ลิงฺคสมฺปฏิจฺฉเนเนว ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโตติ ภิกฺขุ ฯ ปรปฏิพทฺธชีวิกตฺตา วา วิหารมชฺเฌ กาชภตฺตํ ภุญฺชมาโนปิ ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโตติ ภิกฺขุ ฯ ปิณฺฑิยาโลปโภชนํ นิสฺสาย ปพฺพชฺชาย อุสฺสาหชาตตฺตา วา ภิกฺขาจริยํ อชฺฌูปคโตติ ภิกฺขุ ฯ อคฺฆผสฺสวณฺณเภเทน ภินฺนํ ปฏํ ธาเรตีติ ภินฺนปฏธโร ฯ ตตฺถ สตฺถกจฺเฉทเนน อคฺฆเภโท เวทิตพฺโพ ฯ สหสฺสคฺฆนโกปิ หิ ปโฏ สตฺถเกน ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺโน ภินฺนคฺโฆ โหติ ปุริมคฺฆโต อุปฑฺฒมฺปิ น อคฺฆติ ฯ สุตฺตสํสิพฺพเนน ผสฺสเภโท เวทิตพฺโพ ฯ สุขสมฺผสฺโสปิ หิ ปโฏ สุตฺเตหิ สํสิพฺพิโต ภินฺนผสฺโส โหติ ขรสมฺผสฺสตํ ปาปุณาติ ฯ สูจิมลาทีหิ วณฺณเภโท เวทิตพฺโพ ฯ สุปริสุทฺโธปิ หิ ปโฏ สูจิกมฺมโต ปฏฺฐาย สูจิมเลน หตฺถเสทมลชลิกาหิ อวสาเน รชนกปฺปกรเณหิ จ ภินฺนวณฺโณ โหติ ปกติวณฺณํ วิชหติ ฯ เอวํ ตีหากาเรหิ ภินฺนํ ปฏํ ธารณโต ภินฺนปฏธโรติ ภิกฺขุ ฯ คิหิวตฺถวิสภาคานํ กาสาวานํ วา ธารณมตฺเตเนว ภินฺนปฏธโรติ ภิกฺขุ ฯ สมญฺญายาติ ปญฺญตฺติยา โวหาเรนาติ อตฺโถ ฯ สมญฺญาย เอว หิ เอกจฺโจ ภิกฺขูติ ปญฺญายติ ฯ ตถา หิ นิมนฺตนาทิมฺหิ ภิกฺขูสุ คณิยมาเนสุ สามเณเรปิ คเหตฺวา สตํ ภิกฺขู สหสฺสํ ภิกฺขูติ วทนฺติ ฯ ปฏิญฺญายาติ อตฺตโน ปฏิชานเนน ฯ ปฏิญฺญายปิ หิ เอกจฺโจ ภิกฺขูติ ปญฺญายติ ฯ ตสฺส โก เอตฺถาติ อหํ อาวุโส ภิกฺขูติเอวมาทีสุ สมฺภโว ทฏฺฐพฺโพ ฯ อยํ ปน อานนฺทตฺเถเรน วุตฺตา ธมฺมิกา ปฏิญฺญา ฯ รตฺติภาเคน ปน ทุสฺสีลาปิ ปฏิปถํ อาคจฺฉนฺตา โก เอตฺถาติ วุตฺเต อธมฺมิกาย ปฏิญฺญาย อภูตตฺถาย มยํ ภิกฺขูติ วทนฺติ ฯ เอหิภิกฺขูติ ภิกฺขุ นาม ภควโต เอหิ ภิกฺขูติ เอวํ วจนมตฺเตน ภิกฺขุภาวํ เอหิภิกฺขูปสมฺปทํ ปตฺโต ฯ ภควา หิ เอหิภิกฺขุภาวาย อุปนิสฺสยสมฺปนฺนํ ปุคฺคลํ ทิสฺวา รตฺตปํสุกูลนฺตรโต สุวณฺณวณฺณํ ทกฺขิณหตฺถํ นีหริตฺวา พฺรหฺมโฆสํ นิจฺฉาเรนฺโต เอหิ ภิกฺขุ จร พฺรหมฺจริยํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายาติ วทติ ฯ ตสฺส สเหว ภควโต วจเนน คิหิลิงฺคํ อนฺตรธายติ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ รุหติ ภณฺฑุ กาสาววสโน โหติ เอกํ นิวาเสตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา เอกํ อํเส ฐเปตฺวา วามํสกูเฏ อาลคฺคนีลุปฺปลวณฺณมตฺติกาปตฺโต ฯ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทวิภังค์”