ตตฺราติ เตสุ ภิกฺขโกติอาทินา นเยน วุตฺเตสุ ภิกฺขูสุ ฯ ยฺวายํ ภิกฺขูติ โย อยํ ภิกฺขุ ฯ สมคฺเคน สงฺเฆน ฯเปฯ อุปสมฺปนฺโนติ อฏฺฐสุ อุปสมฺปทาสุ ญตฺติจตุตฺเถเนว กมฺเมน อุปสมฺปนฺโน ฯ อยํ อิมสฺมึ อตฺเถ อธิปฺเปโต ภิกฺขูติ อยํ อิมสฺมึ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตฺวา ปาราชิโก โหตีติ อตฺเถ ภิกฺขูติ อธิปฺเปโต ฯ อิตเร ปน ภิกฺขโกติอาทโย อตฺถุทฺธารวเสน วุตฺตา ฯ เตสุ จ ภิกฺขโกติอาทโย นิรุตฺติวเสน วุตฺตา ฯ สมญฺญาย ภิกฺขุ ปฏิญฺญาย ภิกฺขูติ อิเม เทฺว อภิลาปวเสน วุตฺตา ฯ เอหิภิกฺขูติ พุทฺเธน อุปชฺฌาเยน ปฏิลทฺธอุปสมฺปทาวเสน วุตฺตา ฯ สรณคมนภิกฺขุ อนุปฺปนฺนาย กมฺมวาจาย อุปสมฺปนฺนวเสน วุตฺโต ฯ ภโทฺรติอาทโย คุณวเสน วุตฺตาติ เวทิตพฺพา ฯ

อิทานิ ภิกฺขูนนฺติ อิมํ ปทํ วิเสสตฺถาภาวโต อวิภชิตฺวาว ยํ สิกฺขญฺจ สาชีวญฺจ สมาปนฺนตฺตา ภิกฺขูนํ สิกฺขาสาชีวสมาปนฺโน โหติ ตํ ทสฺเสนฺโต สิกฺขาติอาทิมาห ฯ ตตฺถ สิกฺขิตพฺพาติ สิกฺขา ฯ ติสฺโสติ คณนปริจฺเฉโท ฯ อธิสีลสิกฺขาติ อธิกํ อุตฺตมํ สีลนฺติ อธิสีลํ ฯ อธิสีลญฺจ ตํ สิกฺขิตพฺพโต สิกฺขา จาติ อธิสีลสิกฺขา ฯ เอส นโย อธิจิตฺตอธิปญฺญาสิกฺขาสุ ฯ

กตมํ ปเนตฺถ สีลํ กตมํ อธิสีลํ กตมํ จิตฺตํ กตมํ อธิจิตฺตํ กตมา ปญฺญา กตมา อธิปฺปญฺญาติ ฯ วุจฺจเต ฯ ปญฺจงฺคทสงฺคสีลนฺตาว สีลเมว ฯ ตํ หิ พุทฺเธ อุปฺปนฺเนปิ อนุปฺปนฺเนปิ โลเก ปวตฺตติ ฯ อุปฺปนฺเน พุทฺเธ ตสฺมึ สีเล พุทฺธาปิ สาวกาปิ มหาชนํ สมาทเปนฺติ ฯ อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ ปจฺเจกพุทฺธา จ กมฺมวาทิโน ธมฺมิกา สมณพฺราหฺมณา จ จกฺกวตฺตี จ มหาราชา มหาโพธิสตฺตา จ สมาทเปนฺติ ฯ สามมฺปิ ปณฺฑิตา สมณพฺราหฺมณา สมาทิยนฺติ ฯ เต ตํ กุสลกมฺมํ ปริปูเรตฺวา เทเวสุ จ มนุสฺเสสุ จ สมฺปตฺตึ อนุโภนฺติ ฯ ปาฏิโมกฺขสํวรสีลํ ปน อธิสีลนฺติ วุจฺจติ ฯ ตํ หิ สุริโย วิย ปชฺโชตานํ สิเนรุ วิย ปพฺพตานํ สพฺพโลกิยสีลานํ อธิกญฺเจว อุตฺตมญฺจ พุทฺธุปฺปาเท เอว จ ปวตฺตติ น วินา พุทฺธุปฺปาทา ฯ น หิ ตํ ปญฺญตฺตึ อุทฺธริตฺวา อญฺโญ สตฺโต ฐเปตุํ สกฺโกติ ฯ พุทฺธา เอว ปน สพฺพโส กายวจีทฺวารอชฺฌาจารโสตํ ฉินฺทิตฺวา ตสฺส ตสฺส วีติกฺกมสฺส อนุจฺฉวิกํ ตํ สีลสํวรํ ปญฺญาเปนฺตีติ ฯ ปาฏิโมกฺขสํวรโตปิจ มคฺคผลสมฺปยุตฺตเมว สีลํ อธิสีลํ ฯ ตํ ปน อิธ อนธิปฺเปตํ ฯ น หิ ตํสมาปนฺโน ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวติ ฯ กามาวจรานิ อฏฺฐ กุสลจิตฺตานิ โลกิยอฏฺฐสมาปตฺติจิตฺตานิ จ เอกชฺฌํ กตฺวา จิตฺตเมวาติ เวทิตพฺพานิ ฯ พุทฺธุปฺปาทานุปฺปาเท จสฺส ปวตฺติ สมาทปนํ สมาทานญฺจ สีเล วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ วิปสฺสนาปาทกํ อฏฺฐสมาปตฺติจิตฺตํ ปน อธิจิตฺตนฺติ วุจฺจติ ฯ ตํ หิ อธิสีลํ วิย สีลานํ สพฺพโลกิยจิตฺตานํ อธิกญฺเจว อุตฺตมญฺจ พุทฺธุปฺปาเท เอว จ โหติ น วินา พุทฺธุปฺปาทา ฯ ตโตปิ จ มคฺคผลจิตฺตเมว อธิจิตฺตํ ฯ ตํ ปน อิธ อนธิปฺเปตํ ฯ น หิ ตํสมาปนฺโน ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวติ ฯ อตฺถิ ทินฺนํ อตฺถิ ยิฏฺฐนฺติอาทินยปฺปวตฺตํ ปน กมฺมสฺสกตาญาณํ ปญฺญา ฯ สา หิ พุทฺเธ อุปฺปนฺเนปิ อนุปฺปนฺเนปิ โลเก ปวตฺตติ ฯ อุปฺปนฺเน พุทฺเธ ตสฺสา ปญฺญาย พุทฺธาปิ สาวกาปิ มหาชนํ สมาทเปนฺติ ฯ อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ ปจฺเจกพุทฺธา กมฺมวาทิโน จ ธมฺมิกา สมณพฺราหฺมณา จกฺกวตฺตี จ มหาราชา มหาโพธิสตฺตา จ สมาทเปนฺติ ฯ สามมฺปิ ปณฺฑิตา สตฺตา สมาทิยนฺติ ฯ ตถา หิ องฺกุโร ทสวสฺสสหสฺสานิ มหาทานํ อทาสิ ฯ เวลาโม เวสฺสนฺตโร อญฺเญ จ พหู ปณฺฑิตมนุสฺสา มหาทานานิ อทํสุ ฯ เต ตํ กุสลธมฺมํ ปริปูเรตฺวา เทเวสุ จ มนุสฺเสสุ จ สมฺปตฺตึ อนุภวึสุ ฯ ติลกฺขณาการปริจฺเฉทกํ ปน วิปสฺสนาญาณํ อธิปฺปญฺญาติ วุจฺจติ ฯ สา หิ อธิสีลอธิจิตฺตานิ วิย สีลจิตฺตานํ สพฺพโลกิยปฺปญฺญานํ อธิกาเจว อุตฺตมา จ น วินา พุทฺธุปฺปาทา โลเก ปวตฺตติ ฯ ตโตปิ จ มคฺคผลปฺปญฺญาว อธิปฺปญฺญา ฯ สา ปน อิธ อนธิปฺเปตา ฯ น หิ ตํสมาปนฺโน ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวตีติ ฯ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๙๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทวิภังค์”