อิเมสุ จ ปน ปญฺจสุ ปญฺจเกสุ กุสเลน วินยธเรน โอติณฺณวตฺถุํ สหสา อวินิจฺฉินิตฺวาว ปญฺจ ฐานานิ โอโลเกตพฺพานิ ยานิ สนฺธาย โปราณา อาหุ

วตฺถุํ กาลญฺจ เทสญฺจ อคฺฆํ ปริโภคปญฺจมํ

ตุลยิตฺวา ปญฺจ ฐานานิ ธาเรยฺยตฺถํ วิจกฺขโณติ ฯ ตตฺถ วตฺถุนฺติ ภณฺฑํ ฯ อวหารเกน หิ มยา อิทํ นาม อวหฏนฺติ วุตฺเตปิ อาปตฺตึ อนาโรเปตฺวาว ตํ ภณฺฑํ สสฺสามิกํ วา อสฺสามิกํ วา อุปปริกฺขิตพฺพํ ฯ สสฺสามิเกปิ สามิกานํ สาลยภาโว วา นิราลยภาโว วา อุปปริกฺขิตพฺโพ ฯ สเจ เตสํ สาลยกาเล อวหฏํ ภณฺฑํ อคฺฆาเปตฺวา อาปตฺติ กาเรตพฺพา ฯ สเจ นิราลยกาเล น ปาราชิเกน กาเรตพฺโพ ฯ ภณฺฑสามิเกสุ ปน ภณฺฑํ อาหราเปนฺเตสุ ภณฺฑํ ทาตพฺพํ ฯ อยเมตฺถ สามีจิ ฯ

อิมสฺส ปน อตฺถสฺส ทีปนตฺถมิทํ วตฺถุ ฯ ภาติยราชกาเล กิร มหาเจติยปูชาย ทกฺขิณทิสโต เอโก ภิกฺขุ สตฺตหตฺถํ ปณฺฑุกาสาวํ อํเส กริตฺวา เจติยงฺคณํ ปาวิสิ ฯ ตํขณเมว ราชาปิ เจติยวนฺทนตฺถํ อาคโต ฯ ตโต อุสฺสารณาย วตฺตมานาย มหาชนสมฺมโท อโหสิ ฯ อถโข โส ภิกฺขุ มหาชนสมฺมทปีฬิโต อํสโต ปตนฺตํ กาสาวํ อทิสฺวาว นิกฺขนฺโต ฯ นิกฺขมิตฺวา จ กาสาวํ อปสฺสนฺโต โก อีทิเส ชนสมฺมเท กาสาวํ ลภติ น ทานิ ตํ มยฺหนฺติ ธุรนิกฺเขปํ กตฺวา คโต ฯ อถญฺโญ ภิกฺขุ ปจฺฉา อาคจฺฉนฺโต ตํ กาสาวํ ทิสฺวา เถยฺยจิตฺเตน คเหตฺวา ปุน วิปฏิสารี หุตฺวา อสฺสมโณ ทานิมฺหิ วิพฺภมิสฺสามีติ จิตฺเต อุปฺปนฺเน วินยธเร ปุจฺฉิตฺวา ชานิสฺสามีติ จินฺเตสิ ฯ เตน จ สมเยน จูฬสุมนตฺเถโร นาม สพฺพปริยตฺติธโร วินยาจริยปาโมกฺโข มหาวิหาเร ปฏิวสติ ฯ โส ภิกฺขุ เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา โอกาสํ กาเรตฺวา อตฺตโน กุกฺกุจฺจํ ปุจฺฉิ ฯ เถโร เตน ภฏฺเฐ ชนกาเย ปจฺฉา อาคนฺตฺวา คหิตภาวํ ญตฺวา อตฺถิ ทานิ เอตฺถ โอกาโสติ จินฺเตตฺวา อาห สเจ กาสาวสฺสามิกํ ภิกฺขุํ อาเนยฺยาสิ สกฺกา ภเวยฺย ตว ปติฏฺฐา กาตุนฺติ ฯ กถาหํ ภนฺเต ตํ ทกฺขิสฺสามีติ ฯ ตหึ ตหึ คนฺตฺวา โอโลเกหีติ ฯ โส ปญฺจปิ มหาวิหาเร โอโลเกตฺวา เนว อทฺทกฺขิ ฯ ตโต นํ เถโร ปุจฺฉิ กตราย ทิสาย พหู ภิกฺขู อาคจฺฉนฺตีติ ฯ ทกฺขิณาย ทิสาย ภนฺเตติ ฯ เตนหิ กาสาวํ ทีฆโต จ ติริยญฺจ มินิตฺวา ฐเปหิ ฐเปตฺวา ทกฺขิณทิสาย วิหารปฏิปาฏิยา วิจินิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อาเนหีติ ฯ โส ตถา กตฺวา ตํ ภิกฺขุํ ทิสฺวา เถรสฺส สนฺติกํ อาเนสิ ฯ เถโร ปุจฺฉิ ตเวทํ กาสาวนฺติ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ กุหินฺเต ปาติตนฺติ ฯ โส สพฺพํ อาจิกฺขิ ฯ เถโร เตน กตํ ธุรนิกฺเขปํ สุตฺวา อิตรํ ปุจฺฉิ ตยา อิทํ กุหึ ทิสฺวา คหิตนฺติ ฯ โสปิ สพฺพํ อาโรเจสิ ฯ ตโต นํ เถโร อาห สเจ เต สุทฺธจิตฺเตน คหิตํ อภวิสฺส อนาปตฺติเยว เต อสฺส เถยฺยจิตฺเตน ปน คหิตตฺตา ทุกฺกฏํ อาปนฺโนสิ ตํ ทสฺเสตฺวา อนาปตฺติโก โหหิ อิทญฺจ กาสาวํ อตฺตโน สนฺตกํ กตฺวา เอตสฺเสว ภิกฺขุโน เทหีติ ฯ โส ภิกฺขุ อมเตเนว อภิสิตฺโต ปรมสฺสาสมฺปตฺโต อโหสิ ฯ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๓๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทวิภังค์”