ทารุวตฺถุมฺหิ ฯ ตาวกาลิโก อหํ ภควาติ ตาวกาลิกจิตฺโต อหํ ภควาติ วตฺตุกาเมน วุตฺตํ ฯ ตาวกาลิกจิตฺโตติ ปุน อาหริตฺวา ทสฺสามีติ เอวํ จิตฺโต อหนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ ภควา ตาวกาลิเก อนาปตฺตีติ อาห ฯ อยํ ปเนตฺถ ปาลิมุตฺตกวินิจฺฉโย ฯ สเจ สงฺโฆ สงฺฆิกํ กมฺมํ กาเรติ อุโปสถาคารํ วา โภชนสาลํ วา ตโต อาปุจฺฉิตฺวา ตาวกาลิกํ หริตพฺพํ ฯ โย ปน สงฺฆิโก ทพฺพสมฺภาโร อคุตฺโต เทเว วสฺสนฺเต เตเมติ อาตเปน สุกฺขติ ตํ สพฺพมฺปิ อาหริตฺวา อตฺตโน อาวาสํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ สงฺโฆ อาหราเปนฺโต อญฺเญน วา ทพฺพสมฺภาเรน มูเลน วา สญฺญาเปตพฺโพ ฯ น สกฺกา เจ โหติ สญฺญาเปตุํ สงฺฆิเกน ภนฺเต กตํ สงฺฆปริโภเคน วลญฺเชถาติ วตฺตพฺพํ ฯ เสนาสนสฺส ปน อยเมว ภิกฺขุ อิสฺสโรติ ฯ สเจปิ ปาสาณตฺถมฺโภ วา รุกฺขตฺถมฺโภ วา กวาฏํ วา วาตปานํ วา นปฺปโหติ สงฺฆิกํ ตาวกาลิกํ อาหริตฺวา ปากติกํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ เอเสว นโย อญฺเญสุปิ ทพฺพสมฺภาเรสุ ฯ

อุทกวตฺถุสฺมึ ฯ ยทา อุทกํ ทุลฺลภํ โหติ โยชนโตปิ อฑฺฒโยชนโตปิ อาหรียติ เอวรูเป ปริคฺคหิตอุทเก อวหาโร ฯ ยโตปิ อาหรีมโต วา โปกฺขรณีอาทีสุ ฐิตโต วา เกวลํ ยาคุภตฺตํ สมฺปาเทนฺติ ปานียปริโภคญฺจ กโรนฺติ น อญฺญํ มหาปริโภคํ ตมฺปิ เถยฺยจิตฺเตน คณฺหโต อวหาโร ฯ ยโต ปน เอกํ วา เทฺว วา ฆเฏ คเหตฺวา อาสนํ โธวิตุํ โพธิรุกฺเข สิญฺจิตุํ อุทกปูชํ กาตุํ รชนํ ปจิตุํ ลภติ ฯ ตตฺถ สงฺฆสฺส กติกาวเสเนว ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ อติเรกํ คณฺหนฺโต มตฺติกาทีนิ วา เถยฺยจิตฺเตน ปกฺขิปนฺโต ภณฺฑํ อคฺฆาเปตฺวา กาเรตพฺโพ ฯ สเจ อาวาสิกา กติกวตฺตํ ทฬฺหํ กโรนฺติ อญฺเญสํ ภณฺฑกํ โธวิตุํ วา รชิตุํ วา น เทนฺติ อตฺตนา ปน อญฺเญสํ อปสฺสนฺตานํ คเหตฺวา สพฺพํ กโรนฺติ เตสํ กติกาย น ฐาตพฺพํ ฯ ยตฺตกํ เต โธวนฺติ ตตฺตกํ โธวิตพฺพํ ฯ สเจ สงฺฆสฺส เทฺว ติสฺโส โปกฺขรณิโย อุทกโสณฺฑิโย วา โหนฺติ กติกา จ กตา เอตฺถ นหายิตพฺพํ อิโต ปานียํ คเหตพฺพํ อิธ สพฺพปริโภโค กาตพฺโพติ กติกวตฺเตเนว สพฺพํ กาตพฺพํ ฯ ยตฺถ กติกา นตฺถิ ตตฺถ สพฺพปริโภโค วฏฺฏตีติ ฯ มตฺติกาวตฺถุสฺมึ ฯ ยตฺถ มตฺติกา ทุลฺลภา โหติ นานปฺปการา วา วณฺณมตฺติกา อาหริตฺวา ฐปิตา ตตฺถ โถกาปิ ปญฺจมาสกํ อคฺฆติ ตสฺมา ปาราชิกํ ฯ สงฺฆิเก ปน กมฺเม เจติยกมฺเม จ นิฏฺฐิเต สงฺฆํ อาปุจฺฉิตฺวา วา ตาวกาลิกํ วา คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ สุธายปิ จิตฺตกมฺมวณฺเณสุปิ เอเสว นโย ฯ ติณวตฺถูสุ ฯ ฌาปิตติเณ ฐานา จาวนสฺส อภาเวน ทุกฺกฏํ ภณฺฑเทยฺยํ ปน โหติ ฯ สงฺโฆ ติณวตฺถุํ ชคฺคิตฺวา สงฺฆิกํ อาวาสํ ฉาเทติ ฯ ปุน กทาจิ ชคฺคิตุํ น สกฺโกติ ฯ อถญฺโญ เอโก ภิกฺขุ วตฺตสีเสน ชคฺคติ ฯ สงฺฆสฺเสเวตํ ฯ โน เจ ชคฺคติ สงฺเฆเนโก ภิกฺขุ วตฺตพฺโพ ชคฺคิตฺวา เทหีติ ฯ โส เจ ภาคํ อิจฺฉติ ภาคํ ทตฺวาปิ ชคฺคาเปตพฺพํ ฯ สเจ ภาคํ วฑฺเฒติ ทาตพฺพเมว ฯ วฑฺเฒติเยว คจฺฉ ชคฺคิตฺวา สพฺพํ คเหตฺวา อตฺตโน เสนาสนํ ฉาเทหีติ วตฺตพฺโพ ฯ กสฺมา ฯ นฏฺเฐ อตฺโถ นตฺถิ ฯ ททนฺเตหิ ปน สวตฺถุกํ น ทาตพฺพํ ครุภณฺฑํ โหติ ฯ ติณมตฺตํ ปน ทาตพฺพํ ฯ ตสฺมึ เจ ชคฺคิตฺวา อตฺตโน เสนาสนํ ฉาเทนฺเต ปุน สงฺโฆ ชคฺคิตุํ ปโหติ ตฺวํ มา ชคฺคิ สงฺโฆ ชคฺคิสฺสตีติ วตฺตพฺโพ ฯ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๘๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “วินีตวัตถุ อุทานคาถา”