เทสนาสาสนกถา- เภทนฺเตสุ ยถารหํ

สิกฺขาปหานคมฺภีร- ภาวญฺจ ปริทีปเย ฯ

ปริยตฺติเภทํ สมฺปตฺตึ วิปตฺติญฺจาปิ ยํ ยหึ

ปาปุณาติ ยถา ภิกฺขุ ตมฺปิ สพฺพํ วิภาวเย ฯ ตตฺรายํ ปริทีปนา วิภาวนา จ ฯ เอตานิ หิ ตีณิ ปิฏกานิ ยถากฺกมํ อาณาโวหารปรมตฺถเทสนายถาปราธยถานุโลมยถา- ธมฺมสาสนานิ สํวราสํวรทิฏฺฐิวินิเวฐนนามรูปปริจฺเฉทกถา จาติ วุจฺจนฺติ ฯ เอตฺถ หิ วินยปิฏกํ อาณารเหน ภควตา อาณาพาหุลฺลโต เทสิตตฺตา อาณาเทสนา สุตฺตปิฏกํ โวหารกุสเลน ภควตา โวหารพาหุลฺลโต เทสิตตฺตา โวหารเทสนา อภิธมฺมปิฏกํ ปรมตฺถกุสเลน ภควตา ปรมตฺถพาหุลฺลโต เทสิตตฺตา ปรมตฺถเทสนาติ วุจฺจติ ฯ ตถา ปฐมํ เย เต ปจุราปราธา สตฺตา เต ยถาปราธํ เอตฺถ สาสิตาติ ยถาปราธสาสนํ ทุติยํ อเนกชฺฌาสยานุสยจริยาธิมุตฺติกา สตฺตา ยถานุโลมํ เอตฺถ สาสิตาติ ยถานุโลมสาสนํ ตติยํ ธมฺมปุญฺชมตฺเต อหํ มมาติ สญฺญิโน สตฺตา ยถาธมฺมํ เอตฺถ สาสิตาติ ยถาธมฺมสาสนนฺติ วุจฺจติ ฯ ตถา ปฐมํ อชฺฌาจารปฏิปกฺขภูโต สํวราสํวโร เอตฺถ กถิโตติ สํวราสํวรกถา ทุติยํ ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิปฏิปกฺขภูตา ทิฏฺฐิวินิเวฐนา เอตฺถ กถิตาติ ทิฏฺฐิวินิเวฐนกถา ตติยํ ราคาทิปฏิปกฺขภูโต นามรูปปริจฺเฉโท เอตฺถ กถิโตติ นามรูปปริจฺเฉทกถาติ วุจฺจติ ฯ ตีสุปิ จ เอเตสุ ติสฺโส สิกฺขา ตีณิ ปหานานิ จตุพฺพิโธ คมฺภีรภาโว เวทิตพฺโพ ฯ ตถาหิ วินยปิฏเก วิเสเสน อธิสีลสิกฺขา วุตฺตา ฯ สุตฺตปิฏเก อธิจิตฺตสิกฺขา ฯ อภิธมฺมปิฏเก อธิปญฺญาสิกฺขา ฯ วินยปิฏเก จ วีติกฺกมปฺปหานํ กิเลสานํ วีติกฺกมปฏิปกฺขตฺตา สีลสฺส ฯ สุตฺตปิฏเก ปริยุฏฺฐานปฺปหานํ ปริยุฏฺฐานปฏิปกฺขตฺตา สมาธิสฺส ฯ อภิธมฺมปิฏเก อนุสยปฺปหานํ อนุสยปฏิปกฺขตฺตา ปญฺญาย ฯ ปฐเม จ ตทงฺคปฺปหานํ กิเลสานํ ฯ อิตเรสุ วิกฺขมฺภนสมุจฺเฉทปฺปหานานิ ฯ ปฐเม จ ทุจฺจริตสงฺกิเลสสฺส ปหานํ ฯ อิตเรสุ ตณฺหาทิฏฺฐิสงฺกิเลสานํ ฯ เอกเมกสฺมึ เจตฺถ จตุพฺพิโธปิ ธมฺมตฺถเทสนาปฏิเวธคมฺภีรภาโว เวทิตพฺโพ ฯ ตตฺถ ธมฺโมติ ปาลิ ฯ อตฺโถติ ตสฺสาเยว อตฺโถ ฯ เทสนาติ ตสฺสา มนสา ววฏฺฐาปิตาย ปาลิยา เทสนา ฯ ปฏิเวโธติ ปาลิยา ปาลิอตฺถสฺส จ ยถาภูตาวโพโธ ฯ ตีสุปิ เจเตสุ เอเต ธมฺมตฺถเทสนา- ปฏิเวธา ยสฺมา สสาทีหิ วิย มหาสมุทฺโท มนฺทพุทฺธีหิ ทุกฺโขคาฬฺหา อลพฺภเนยฺยปติฏฺฐา จ ตสฺมา คมฺภีรา ฯ เอวเมเกกสฺมิญฺเจตฺถ จตุพฺพิโธ คมฺภีรภาโว เวทิตพฺโพ ฯ อปโร นโย ฯ ธมฺโมติ เหตุ ฯ วุตฺตํ เหตํ เหตุมฺหิ ญาณํ ธมฺมปฏิสมฺภิทาติ ๑- ฯ อตฺโถติ เหตุผลํ ฯ วุตฺตํ เหตํ เหตุผเล ญาณํ อตฺถปฏิสมฺภิทาติ ๒- ฯ เทสนาติ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”