สํวณฺเณติ ฯ ตสฺมา ทฺวิธา ภินฺทิตฺวา ปทภาชนํ วุตฺตํ ชีวิเต อาทีนวํ ทสฺเสติ มรเณ วณฺณํ ภณตีติ ฯ มรณาย วา สมาทเปยฺยาติ มรณตฺถาย อุปายํ คาหาเปยฺย ฯ สตฺถํ วา อาหราติอาทีสุ จ ยมฺปิ น วุตฺตํ โสพฺเภ วา ปปต นรเก วา ปปาตาติอาทิ ตํ สพฺพํ ปรโต วุตฺตนยตฺตา อตฺถโต วุตฺตเมวาติ เวทิตพฺพํ ฯ น หิ สกฺกา สพฺพํ สรูเปเนว วตฺตุํ ฯ อิติ จิตฺตมโนติ อิติ จิตฺโต อิติ มโน ฯ มตนฺเต ชีวิตา เสยฺโยติ เอตฺถ วุตฺตมรณจิตฺโต มรณมโนติ อตฺโถ ฯ ยสฺมา ปเนตฺถ มโน จิตฺตสฺส อตฺถทีปนตฺถํ วุตฺโต อตฺถโต ปเนตํ อุภยมฺปิ เอกเมว ตสฺมา ตสฺส อตฺถโต อเภทํ ทสฺเสตุํ ยํ จิตฺตํ ตํ มโน ยํ มโน ตํ จิตฺตนฺติ วุตฺตํ ฯ อิติสทฺทํ ปน อุทฺธริตฺวาปิ น ตาว อตฺโถ วุตฺโต ฯ จิตฺตสงฺกปฺโปติ อิมสฺมึ ปเท อธิการวเสน อิติสทฺโท อาหริตพฺโพ ฯ อิทํ หิ อิติจิตฺตสงฺกปฺโปติ เอวํ อวุตฺตมฺปิ อธิการโต วุตฺตเมว โหตีติ เวทิตพฺพํ ฯ ตถา หิสฺส ตเมว อตฺถํ ทสฺเสนฺโต มรณสญฺญีติอาทิมาห ฯ ยสฺมา เจตฺถ สงฺกปฺโปติ น อิทํ วิตกฺกสฺส นามํ อถโข สํวิทหนมตฺตสฺเสตํ อธิวจนํ ตญฺจ สํวิทหนํ อิมสฺมึ อตฺเถ สญฺญาเจตนาธิปฺปาเยหิ สงฺคหํ คจฺฉติ ตสฺมา จิตฺโต นานปฺปการโก สงฺกปฺโป อสฺสาติ จิตฺตสงฺกปฺโปติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ ตถา หิสฺส ปทภาชนมฺปิ สญฺญาเจตนาธิปฺปายวเสน วุตฺตํ ฯ เอตฺถ จ อธิปฺปาโยติ วิตกฺโก เวทิตพฺโพ ฯ อุจฺจาวเจหิ อากาเรหีติ มหนฺตามหนฺเตหิ อุปาเยหิ ฯ ตตฺถ มรณวณฺณสํวณฺณเน ตาว ชีวิเต อาทีนวทสฺสนวเสน อวจาการตา มรณวณฺณภณนวเสน อุจฺจาการตา เวทิตพฺพา ฯ สมาทปเน ปน มุฏฺฐิชานุนิปฺโผฏนาทีหิ มรณสมาทปนวเสน อุจฺจาการตา เอกโต ภุญฺชนฺตสฺส นเข วิสํ ปกฺขิปิตฺวา มรณาทิสมาทปนวเสน อวจาการตา เวทิตพฺพา ฯ โสพฺเภ วา นรเก วา ปปาเต วาติ เอตฺถ โสพฺโภ นาม สมนฺตโต ฉินฺนตโฏ คมฺภีโร อาวาโฏ ๑- ฯ นรโก นาม ตตฺถ ตตฺถ ผลนฺติยา ภูมิยา สยเมว นิพฺพตฺตา มหาทรี ยตฺถ หตฺถีปิ ปตนฺติ โจราปิ นิลีนา ติฏฺฐนฺติ ฯ ปปาโตติ ปพฺพตนฺตเร วา ถลนฺตเร วา เอกโต ฉินฺโน โหติ ฯ ปุริเม อุปาทายาติ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตฺวา อทินฺนญฺจ อาทิยิตฺวา ปาราชิกํ อาปตฺตึ อาปนฺเน ปุคฺคเล อุปาทาย ฯ เสสํ ปุพฺเพ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถตฺตา จ ปากฏเมวาติ ฯ