อธิฏฺฐายาติ มาติกาวเสน อาณตฺติกปฺปโยคกถา นิฏฺฐิตา ฯ

อิทานิ เย ทูเตนาติ อิมสฺส มาติกาปทสฺส นิทฺเทสตฺถํ ภิกฺขุ ภิกฺขุํ อาณาเปตีติอาทโย จตฺตาโร วารา วุตฺตา เตสุ ฯ โส ตํ มญฺญมาโนติ โส อาณตฺโต โย อาณาปเกน อิตฺถนฺนาโมติ อกฺขาโต ตํ มญฺญมาโน ตเมว ชีวิตา โวโรเปติ อุภินฺนํ ปาราชิกํ ฯ ตํ มญฺญมาโน อญฺญนฺติ ยํ ชีวิตา โวโรเปหีติ วุตฺโต ตํ มญฺญมาโน อญฺญํ ตาทิสํ ชีวิตา โวโรเปติ มูลฏฺฐสฺส อนาปตฺติ ฯ อญฺญํ มญฺญมาโน ตนฺติ โย อาณาปเกน วุตฺโต ตสฺส พลวสหายํ สมีเป ฐิตํ ทิสฺวา อิมสฺส พเลนายํ ตชฺชติ อิมนฺตาว ชีวิตา โวโรเปมีติ ปหรนฺโต อิตรเมว ปริวตฺติตฺวา ตสฺมึ ฐาเน ฐิตํ สหาโยติ มญฺญมาโน ชีวิตา โวโรเปติ อุภินฺนํ ปาราชิกํ ฯ อญฺญํ มญฺญมาโน อญฺญนฺติ ปุริมนเยเนว อิมํ ตาวสฺส สหายํ ชีวิตา โวโรเปมีติ สหายเมว ชีวิตา โวโรเปติ ตสฺเสว ปาราชิกํ ฯ ทูตปรมฺปราปทสฺส นิทฺเทสวาเร อิตฺถนฺนามสฺส ปาวทาติอาทีสุ ฯ เอโก อาจริโย ตโย พุทฺธรกฺขิตธมฺมรกฺขิตสงฺฆรกฺขิตนามกา อนฺเตวาสิกา ทฏฺฐพฺพา ฯ ตตฺถ ภิกฺขุํ ภิกฺขุํ อาณาเปตีติ อาจริโย กญฺจิ ปุคฺคลํ มาราเปตุกาโม เอตมตฺถํ อาจิกฺขิตฺวา พุทฺธรกฺขิตํ อาณาเปติ ฯ อิตฺถนฺนามสฺส ปาวทาติ คจฺฉ ตฺวํ พุทฺธรกฺขิต เอตมตฺถํ ธมฺมรกฺขิตสฺส ปาวท ฯ อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามสฺส ปาวทตูติ ธมฺมรกฺขิโตปิ สงฺฆรกฺขิตสฺส ปาวทตุ ฯ อิตฺถนฺนาโม อิตฺถนฺนามํ ชีวิตา โวโรเปตูติ เอวํ ตยา อาณตฺเตน ธมฺมรกฺขิเตน อาณตฺโต สงฺฆรกฺขิโต อิตฺถนฺนามํ ปุคฺคลํ ชีวิตา โวโรเปตุ โส หิ อมฺเหสุ วีรชาติโก ปฏิพโล อิมสฺมึ กมฺเมติ ฯ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอวํ อาณาเปนฺตสฺส อาจริยสฺส ตาว ทุกฺกฏํ ฯ โส อิตรสฺส อาโรเจตีติ พุทฺธรกฺขิโต ธมฺมรกฺขิตสฺส ธมฺมรกฺขิโต สงฺฆรกฺขิตสฺส อมฺหากํ อาจริโย เอวํ วทติ อิตฺถนฺนามํ กิร ชีวิตา โวโรเปหิ ตฺวํ กิร อมฺเหสุ วีรปุริโสติ อาโรเจติ ฯ เอวํ เตสํปิ ทุกฺกฏํ ฯ วธโก ปฏิคฺคณฺหาตีติ สาธุ โวโรเปสฺสามีติ สงฺฆรกฺขิโต สมฺปฏิจฺฉติ ฯ มูลฏฺฐสฺส อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺสาติ สงฺฆรกฺขิเตน ปฏิคฺคหิตมตฺเต อาจริยสฺส ถุลฺลจฺจยํ ฯ มหาชโน หิ เตน ปาเป นิโยชิโตติ ฯ โส ตนฺติ โส เจ สงฺฆรกฺขิโต ตํ ปุคฺคลํ ชีวิตา โวโรเปติ สพฺเพสํ จตุนฺนํปิ ชนานํ ปาราชิกํ ฯ น เกวลญฺจ จตุนฺนํ เอเตน อุปาเยน วิสงฺเกตํ อกตฺวา ปรมฺปราย อาณาเปนฺตํ สมณสตํ วา สมณสหสฺสํ วา โหตุ สพฺเพสํ ปาราชิกเมว ฯ วิสกฺกิยทูตปทนิทฺเทเส ฯ โส อญฺญํ อาณาเปตีติ โส อาจริเยน อาณตฺโต พุทฺธรกฺขิโต ธมฺมรกฺขิตํ อทิสฺวา วา อวตฺตุกาโม วา หุตฺวา สงฺฆรกฺขิตเมว อุปสงฺกมิตฺวา อมฺหากํ อาจริโย เอวมาห อิตฺถนฺนามํ กิร ชีวิตา โวโรเปหีติ วิสงฺเกตํ กโรนฺโต อาณาเปติ ฯ วิสงฺเกตกรเณเนว หิ เอส วิสกฺกิยทูโตติ วุจฺจติ ฯ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ อาณตฺติยา ตาว พุทฺธรกฺขิตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ สงฺฆรกฺขิเตน สมฺปฏิจฺฉิเต มูลฏฺฐสฺเสว ทุกฺกฏนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ เอวํ สนฺเต ปฏิคฺคหเณ อาปตฺติเยว น สิยา สญฺจริตฺตปฏิคฺคหณมรณาภินนฺทเนสุปิ จ อาปตฺติ โหติ มรณปฏิคฺคหเณ กถํ น สิยา ตสฺมา ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺเสเวตํ ทุกฺกฏํ ฯ เตเนเวตฺถ มูลฏฺฐสฺสาติ น วุตฺตํ ฯ ปุริมนเยปิ เจตํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส เวทิตพฺพเมว ฯ โอกาสาภาเวน ปน น วุตฺตํ ฯ ตสฺมา โย โย ปฏิคฺคณฺหาติ ตสฺส ตสฺส ตปฺปจฺจยา อาปตฺติเยวาติ อยเมตฺถ อมฺหากํ ขนฺติ ฯ ยถา เจตฺถ เอวํ อทินฺนาทาเนปีติ ฯ สเจ ปน โส ตํ ชีวิตา โวโรเปติ อาณาปกสฺส พุทฺธรกฺขิตสฺส โวโรปกสฺส จ สงฺฆรกฺขิตสฺสาติ อุภินฺนมฺปิ ปาราชิกํ ฯ มูลฏฺฐสฺส ปน อาจริยสฺส วิสงฺเกตตฺตา ปาราชิเกน อนาปตฺติ ฯ ธมฺมรกฺขิตสฺส อชานนตาย สพฺเพน สพฺพํ อนาปตฺติ ฯ พุทฺธรกฺขิโต ปน ทฺวินฺนํ โสตฺถิภาวํ กตฺวา อตฺตนา นฏฺโฐติ ฯ คตปจฺจาคตทูตนิทฺเทเส ฯ โส คนฺตฺวา ปุน ปจฺจาคจฺฉตีติ ตสฺส ชีวิตา โวโรเปตพฺพสฺส สมีปํ คนฺตฺวา สุสํวิหิตารกฺขตฺตา ตํ ชีวิตา โวโรเปตุํ อสกฺโกนฺโต อาคจฺฉติ ฯ ยทา สกฺโกสิ ตทา ตนฺติ กึ อชฺเชว มาริโต มาริโต โหติ คจฺฉ ยทา สกฺโกสิ ตทา นํ ชีวิตา โวโรเปหีติ ฯ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอวํ ปุน อาณตฺติยา ทุกฺกฏเมว โหติ ฯ สเจ ปน โส อวสฺสํ ชีวิตา โวโรเปตพฺโพ โหติ อตฺถสาธกเจตนา มคฺคานนฺตรผลสทิสา ตสฺมา อยํ อาณตฺติกฺขเณเยว ปาราชิโก ฯ สเจปิ วธโก สฏฺฐิวสฺสาติกฺกเมน ตํ วเธติ อาณาปโก จ อนฺตราว กาลํ กโรติ หีนาย วา อาวตฺตติ อสฺสมโณว หุตฺวา กาลํ กริสฺสติ หีนาย วา อาวตฺติสฺสติ ฯ สเจ อาณาปโก คิหิกาเล มาตรํ วา ปิตรํ วา อรหนฺตํ วา สนฺธาย เอวํ อาณาเปตฺวา ปพฺพชติ ตสฺมึ ปพฺพชิเต อาณตฺโต ตํ มาเรติ อาณาปโก คิหิกาเลเยว มาตุฆาตโก ปิตุฆาตโก อรหนฺตฆาตโกว โหติ ตสฺมา เนวสฺส ปพฺพชฺชา น อุปสมฺปทา รุหติ ฯ สเจปิ มาเรตพฺพปุคฺคโล อาณตฺติกฺขเณ ปุถุชฺชโน ยทา ปน นํ อาณตฺโต มาเรติ ตทา อรหา โหติ อาณตฺตโต วา ปหารํ ลภิตฺวา ทุกฺขมูลิกํ สทฺธํ นิสฺสาย วิปสฺสนฺโต อรหตฺตํ ปตฺวา เตเนวาพาเธน กาลํ กโรติ อาณาปโก อาณตฺติกฺขเณเยว อรหนฺตฆาตโก วธโก ปน สพฺพตฺถ อุปกฺกมกรณกฺขเณเยว ปาราชิโกติ ฯ อิทานิ เย จ สพฺเพสุปีเมสุ ทูตวเสน วุตฺตมาติกาปเทสุ สงฺเกตวิสงฺเกตทสฺสนตฺถํ วุตฺตา ตโย วารา เตสุ ปฐมวาเร ตาว ฯ ยสฺมา ตํ สณิกํ วา ภณนฺโต ตสฺส วา พธิรตาย มา ฆาเตหีติ เอตํ วจนํ น สาเวติ ตสฺมา มูลฏฺโฐ น มุตฺโต ฯ ทุติยวาเร สาวิตตฺตา มุตโต ฯ ตติยวาเร ปน เตน จ สาวิตตฺตา อิตเรน จ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา โอรมิตตฺตา อุโภปิ มุตฺตาติ ฯ