อิทานิ ถาวรปฺปโยคสฺส วิภาคทสฺสนตฺถํ วุตฺเตสุ โอปาตาทิมาติกานิทฺเทเสสุ ฯ มนุสฺสํ อุทฺทิสฺส โอปาตํ ขนตีติ อิตฺถนฺนาโม ปปติตฺวา มริสฺสตีติ กญฺจิ มนุสฺสํ อุทฺทิสิตฺวา ยตฺถ โส เอกโก วิจรติ ตตฺถ อาวาฏํ ขนติ ฯ ขนนฺตสฺส ตาว สเจปิ ชาตปฐวึ ขนติ ปาณาติปาตสฺส ปโยคตฺตา ปโยเค ปโยเค ทุกฺกฏํ ฯ ยํ อุทฺทิสฺส ขนติ ตสฺส ทุกฺขุปฺปตฺติยา ถุลฺลจฺจยํ มรเณ ปาราชิกํ ฯ อญฺญสฺมึ ปติตฺวา มเตปิ อนาปตฺติ ฯ สเจ อนุทฺทิสฺส โยโกจิ มริสฺสตีติ ขนนฺโต โหติ ยตฺตกา ปติตฺวา มรนฺติ ตตฺตกา ปาณาติปาตา อานนฺตริยวตฺถูสุ จ อานนฺตริยํ ถุลฺลจฺจยปาจิตฺติยวตฺถูสุ ถุลฺลจฺจยปาจิตฺติยานิ ฯ พหู

ตตฺถ เจตนา กตมาย ปาราชิกํ โหตีติ ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ตาว วุตฺตํ อาวาฏํ คมฺภีรโต จ อายามวิตฺถารโต จ ขนิตฺวา ปมาเณ ฐเปตฺวา ตจฺเฉตฺวา ปุญฺชิตฺวา ปํสุปจฺฉึ อุทฺธรนฺตสฺส สนฺนิฏฺฐาปิกา อตฺถสาธิกเจตนา มคฺคานนฺตรสทิสา ฯ สเจปิ วสฺสสตสฺส อจฺจเยน ปติตฺวา อวสฺสํ มรณกสตฺโต โหติ สนฺนิฏฺฐาปิกเจตนาเยว ปาราชิกนฺติ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน สงฺเขปฏฺฐกถายญฺจ อิมสฺมึ อาวาเฏ ปติตฺวา มริสฺสตีติ เอกสฺมิมฺปิ กุทฺทาลปฺปหาเร ทินฺเน สเจ โกจิ ตตฺถ ปกฺขลิโต ปติตฺวา มรติ ปาราชิกเมว สุตฺตนฺติกตฺเถรา ปน สนฺนิฏฺฐาปิกเจตนํ คณฺหนฺตีติ วุตฺตํ ฯ เอโก โอปาตํ ขนิตฺวา อสุกนฺนาม อาเนตฺวา อิธ ปาเตตฺวา มาเรหีติ อญฺญํ อาณาเปติ ฯ โส ตํ ปาเตตฺวา มาเรติ อุภินฺนํ ปาราชิกํ ฯ อญฺญํ ปาเตตฺวา มาเรติ สยํ ปติตฺวา มรติ อญฺโญ อตฺตโน ธมฺมตาย ปติตฺวา มรติ ฯ สพฺพตฺถ วิสงฺเกโต โหติ มูลฏฺโฐ มุจฺจติ ฯ อสุโก อสุกํ อาเนตฺวา อิธ มาเรสฺสตีติ ขเตปิ เอเสว นโย ฯ มริตุกามา อิธ มริสฺสนฺตีติ ขนติ ฯ เอกสฺส มรเณ ปาราชิกํ ฯ พหุนฺนํ มรเณ อกุสลราสิ ฯ มาตาปิตูนํ มรเณ อานนฺตริยํ ฯ ถุลฺลจฺจยปาจิตฺติยวตฺถูสุ ถุลฺลจฺจยปาจิตฺติยานิ ฯ เยเกจิ มาเรตุกามา เต อิธ ปาเตตฺวา มาเรสฺสนฺตีติ ขนติ ฯ ตตฺถ ปาเตตฺวา มาเรนฺติ ฯ เอกสฺมึ มเต ปาราชิกํ ฯ พหูสุ อกุสลราสิ ฯ อานนฺตริยาทิวตฺถูสุ อานนฺตริยาทีนิ ฯ อิธ จ อรหนฺตาปิ สงฺคหํ คจฺฉนฺติ ฯ ปุริมนเย ปน เตสํ มริตุกามตาย ปตนํ นตฺถีติ น สงฺคยฺหนฺติ ฯ ทฺวีสุปิ นเยสุ อตฺตโน ธมฺมตาย ปติตฺวา มเต วิสงฺเกโต ฯ เยเกจิ อตฺตโน เวริเก เอตฺถ ปาเตตฺวา มาเรสฺสนฺตีติ ขนติ ฯ ตตฺถ จ เวริกา เวริเก ปาเตตฺวา มาเรนฺติ ฯ เอกสฺมึ มาริเต ปาราชิกํ พหูสุ อกุสลราสิ มาตริ วา ปิตริ วา อรหนฺเต วา เวริเกหิ อาเนตฺวา ตตฺถ มาริเต อานนฺตริยํ อตฺตโน ธมฺมตาย มเตสุ วิสงฺเกโต ฯ โย ปน มริตุกามา วา อมริตุกามา วา มาเรตุกามา วา อมาเรตุกามา วา เยเกจิ เอตฺถ ปติตา วา ปาติตา วา มริสฺสนฺตีติ สพฺพถาปิ อนุทฺทิสฺเสว ขนติ โย โย มรติ ตสฺส ตสฺส มรเณน ยถานุรูปํ กมฺมญฺจ ผุสติ อาปตฺติญฺจ อาปชฺชติ ฯ สเจ คพฺภินี ปติตฺวา สคพฺภา มรติ เทฺว ปาณาติปาตา ฯ คพฺโภเยว วินสฺสติ เอโก คพฺโภ น วินสฺสติ มาตา มรติ เอโกเยว ฯ โจเรหิ อนุพทฺโธ ปติตฺวา มรติ โอปาตขนกสฺเสว ปาราชิกํ ฯ โจรา ตตฺถ ปาเตตฺวา มาเรนฺติ ปาราชิกเมว ฯ ตตฺถ ปติตํ พหิ นีหริตฺวา มาเรนฺติ ปาราชิกเมว ฯ กสฺมา ฯ โอปาเต ปติตปฺปโยเคน คหิตตฺตา ฯ โอปาตโต นิกฺขมิตฺวา เตเนวาพาเธน มรติ ปาราชิกเมว ฯ พหูนิ วสฺสานิ อติกฺกมิตฺวา ปุน กุปิเตน เตเนวาพาเธน มรติ ปาราชิกเมว ฯ โอปาเต ปตนปจฺจยา อุปฺปนฺนโรเคน คิลานสฺเสว อญฺโญ โรโค อุปฺปชฺชติ โอปาตโรโค พลวตโร โหติ เตน มเตปิ โอปาตขนโก น มุจฺจติ ฯ สเจ ปจฺฉา อุปฺปนฺนโรโค พลวา โหติ เตน มเต มุจฺจติ ฯ อุโภหิ มเต น มุจฺจติ ฯ โอปาเต อุปปาติกมนุสฺโส นิพฺพตฺติตฺวา อุตฺตริตุํ อสกฺโกนฺโต มรติ ปาราชิกเมว ฯ มนุสฺสํ อุทฺทิสฺส ขเต ยกฺขาทีสุ ปติตฺวา มเตสุ อนาปตฺติ ฯ ยกฺขาทโย อุทฺทิสฺส ขเต มนุสฺสาทีสุ มรนฺเตสุปิ เอเสว นโย ฯ ยกฺขาทโย อุทฺทิสฺส ขนนฺตสฺส ปน ขนเนปิ เตสํ ทุกฺขุปฺปตฺติยมฺปิ ทุกฺกฏเมว มรเณ วตฺถุวเสเนว ถุลฺลจฺจยํ วา ปาจิตฺติยํ วา ฯ อนุทฺทิสฺส ขเต โอปาเต ยกฺขรูเปน วา เปตรูเปน วา ปตติ ติรจฺฉานรูเปน มรติ ปตนรูปญฺจ ปมาณํ ตสฺมา ถุลฺลจฺจยนฺติ อุปติสฺสตฺเถโร ฯ มรณรูปํ ปมาณํ ตสฺมา ปาจิตฺติยนฺติ ปุสฺสเทวตฺเถโร ฯ ติรจฺฉานรูเปน ปติตฺวา ยกฺขรูปเปตรูเปน มเตปิ เอเสว นโย ฯ โอปาตขนโก โอปาตํ อญฺญสฺส วิกฺกีณาติ วา มุธา วา เทติ โย โย ปติตฺวา มรติ ตปฺปจฺจยา ตสฺเสว อาปตฺติ จ กมฺมพนฺโธ จ เยน ลทฺโธ โส นิทฺโทโสติ ฯ เอวํ ปติตา อุตฺตริตุํ สกฺโกนฺตา น นสฺสิสฺสนฺติ สุอุทฺธรา ภวิสฺสนฺตีติ ตํ โอปาตํ คมฺภีรตรํ วา อุตฺตานตรํ วา ทีฆตรํ วา รสฺสตรํ วา วิตฺถตรํ วา สมฺพาธตรํ วา กโรติ อุภินฺนมฺปิ อาปตฺติ จ กมฺมพนฺโธ จ ฯ พหู มรนฺตีติ วิปฏิสาเร อุปฺปนฺเน โอปาตํ ปํสุนา ปูเรติ ฯ สเจ โกจิ ปํสุมฺหิ ปติตฺวา มรติ ปูเรตฺวาปิ น มุจฺจติ ฯ เทเว วสฺสนฺเต กทฺทโม โหติ ตตฺถ ลคฺคิตฺวา มเตปิ รุกฺโข วา ปตนฺโต วาโต วา วสฺโสทกํ วา ปํสุํ หรติ กนฺทมูลตฺถํ วา ปฐวึ ขนนฺตา ตตฺถ อาวาฏํ กโรนฺติ ตตฺถ สเจ โกจิ ลคฺคิตฺวา วา ปติตฺวา วา มรติ มูลฏฺโฐ น มุจฺจติ ฯ ตสฺมึ ปน โอกาเส มหนฺตํ ตฬากํ วา โปกฺขรณึ วา กาเรตฺวา เจติยํ วา ปติฏฺฐาเปตฺวา โพธึ วา โรเปตฺวา อาวาสํ วา สกฏมคฺคํ วา การาเปตฺวา มุจฺจติ ฯ ยทาปิ ถิรํ กตฺวา ปูริเต โอปาเต รุกฺขาทีนํ มูลานิ มูเลหิ สํสิพฺพิตานิ โหนฺติ ชาตปฐวี ชาตา ตทาปิ มุจฺจติ ฯ สเจปิ นที อาคนฺตฺวา โอปาตํ หรติ เอวมฺปิ มุจฺจตีติ