กสฺมา ฯ ตสฺส ปโยเคน โสพฺภาทิตเฏ ฐิตตฺตา ฯ

อุปนิกฺขิปนํ นาม สมีเป นิกฺขิปนํ ฯ ตตฺถ โย อิมินา อสินา มโต โส ธนํ วา ลภตีติอาทินา นเยน มรณวณฺณํ วา สํวณฺเณตฺวา อิมินา มรณตฺถิกา มรนฺตุ มรณตฺถิกา มาเรนฺตูติ วา วตฺวา อสึ อุปนิกฺขิปติ ตสฺส อุปนิกฺขิปเน ทุกฺกฏํ ฯ มริตุกาโม วา เตน อตฺตานํ ปหรตุ มาเรตุกาโม วา อญฺญํ ปหรตุ อุภยถาปิ ปรสฺส ทุกฺขุปฺปตฺติยา อุปนิกฺเขปกสฺส ถุลฺลจฺจยํ มรเณ ปาราชิกํ ฯ อนุทฺทิสฺส นิกฺขิตฺเต พหูนํ มรเณ อกุสลราสิ ปาราชิกาทิวตฺถูสุ ปาราชิกาทีนิ ฯ วิปฏิสาเร อุปฺปนฺเน อสึ คหิตฏฺฐาเน ฐเปตฺวา มุจฺจติ ฯ กีณิตฺวา คหิโต โหติ อสิสฺสามิกานํ อสึ เยสํ หตฺถโต มูลํ คหิตํ เตสํ มูลํ ทตฺวา มุจฺจติ ฯ สเจ โลหปิณฺฑํ วา ผาลํ วา กุทฺทาลํ วา คเหตฺวา อสิ การาปิโต โหติ ยํ ภณฺฑํ คเหตฺวา การิโต ตเทว กตฺวา มุจฺจติ ฯ สเจ กุทฺทาลํ คเหตฺวา การิตํ วินาเสตฺวา ผาลํ กโรติ ผาเลน ปหารํ ลภิตฺวา มรนฺเตสุปิ ปาณาติปาตา น มุจฺจติ ฯ สเจ ปน โลหํ สมุฏฺฐาเปตฺวา อุปนิกฺขิปนตฺถเมว การิโต โหติ อาเรน ฆํสิตฺวา จุณฺณวิจุณฺณํ กตฺวา วิปฺปกิณฺเณ มุจฺจติ ฯ สเจปิ สํวณฺณนาโปตฺถโก วิย พหูหิ เอกชฺฌาสเยหิ กโต โหติ โปตฺถเก วุตฺตนเยเนว กมฺมพนฺธวินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ เอส นโย สตฺติภินฺทีสุ ฯ สูลลคุเฬสุ ปาสยฏฺฐิสทิโส วินิจุฉโย ฯ ตถา ปาสาเณ ฯ สตฺเถ อสิสทิโสว ฯ วิสํ วาติ วิสํ อุปนิกฺขิปนฺตสฺส วตฺถุวเสน อุทฺทิสฺสานุทฺทิสฺสานุรูปโต ปาราชิกาทิวตฺถูสุ ปาราชิกาทีนิ เวทิตพฺพานิ ฯ กีณิตฺวา ฐปิเต ปุริมนเยน ปฏิปากติกํ กตฺวา มุจฺจติ ฯ สยํ เภสชฺเชหิ โยชิเต อวิสํ กตฺวา มุจฺจติ ฯ รชฺชุยา ปาสรชฺชุสทิโสว วินิจฺฉโย ฯ

เภสชฺเช ฯ โย ภิกฺขุ เวริภิกฺขุสฺส ปชฺชรเก วา วิสภาคโรเค วา อุปฺปนฺเน อสปฺปายานิปิ สปฺปิอาทีนิ สปฺปายานีติ มรณาธิปฺปาโย เทติ อญฺญํ วา กิญฺจิ กนฺทมูลผลํ ฯ ตสฺส เอวํ เภสชฺชทาเน ทุกฺกฏํ ปรสฺส ทุกฺขุปฺปตฺติยํ มรเณ จ ถุลฺลจฺจยปาราชิกานิ อานนฺตริยวตฺถุมฺหิ อานนฺตริยนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ

{๑๗๘} รูปูปหาเร ฯ อุปสํหรตีติ ปรํ วา อมนาปรูปํ ตสฺส สมีเป ฐเปติ ๑- อตฺตนา วา ยกฺขเปตาทิเวสํ คเหตฺวา ติฏฺฐติ ฯ ตสฺส อุปสํหารมตฺเต ทุกฺกฏํ ฯ ปรสฺส ตํ รูปํ ทิสฺวา ภยุปฺปตฺติยํ ถุลฺลจฺจยํ มรเณ ปาราชิกํ ฯ สเจ ปน ตเทว รูปํ เอกจฺจสฺส มนาปํ โหติ อลาภเกน จ สุสฺสิตฺวา มรติ วิสงฺเกโต ฯ มนาปิเยปิ เอเสว นโย ฯ ตตฺถ ปน วิเสเสน อิตฺถีนํ ปุริสรูปํ ปุริสานญฺจ อิตฺถีรูปํ มนาปํ ฯ ตํ อลงฺกริตฺวา อุปสํหรติ ทิฏฺฐมตฺตกเมว กโรติ อติจิรํ ปสฺสิตุมฺปิ น เทติ ฯ อิตโร อลาภเกน สุสฺสิตฺวา มรติ ปาราชิกํ ฯ สเจ อุตฺตสิตฺวา มรติ วิสงฺเกโต ฯ อถ ปน อุตฺตสิตฺวา วา อลาภเกน วาติ อวิจาเรตฺวา เกวลํ ปสฺสิตฺวา มริสฺสตีติ อุปสํหรติ อุตฺตสิตฺวา

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๒๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “มาติกา, มาติกาวิภังค์”