สิลาวตฺถุสฺมึ ฯ ทวายาติ ทเวน หสฺเสน ขิฑฺฑายาติ อตฺโถ ฯ สิลาติ ปาสาโณ ฯ น เกวลญฺจ ปาสาโณ อญฺญมฺปิ ยงฺกิญฺจิ ทารุขณฺฑํ วา อิฏฺฐกขณฺฑํ วา หตฺเถน วา ยนฺเตน วา ปวิชฺฌิตุํ น วฏฺฏติ ฯ เจติยาทีนํ อตฺถาย ปาสาณาทโย หสนฺตา หสนฺตา ปวฏฺเฏนฺติปิ อุกฺขิปนฺติปิ กมฺมสมโยติ วฏฺฏติ ฯ อญฺญมฺปิ อีทิสํ นวกมฺมํ วา กโรนฺตา ภณฺฑกํ วา โธวนฺตา รุกฺขํ วา โธวนทณฺฑกํ วา อุกฺขิปิตฺวา ปวิชฺฌนฺติ วฏฺฏติ ฯ ภตฺตวิสคฺคกาลาทีสุ กาเก วา โสเณ วา กฏฺฐํ วา กถลํ วา ขิปิตฺวา ปลาเปติ วฏฺฏติ ฯ

{๑๘๔} เสทนาทิวตฺถูนิ สพฺพาเนว อุตฺตานตฺถานิ ฯ เอตฺถ จ อหํ กุกฺกุจฺจโกติ คิลานูปฏฺฐานํ น กาตพฺพํ ฯ หิตกามตาย สพฺพํ คิลานสฺส พลาพลญฺจ รุจิญฺจ สปฺปายญฺจ อุปลกฺเขตฺวา กาตพฺพํ ฯ

{๑๘๕} ชารคพฺภินีวตฺถุสฺมึ ฯ ปวุฏฺฐปติกาติ ปวาสงฺคตปติกา ฯ คพฺภปาตนนฺติ เยน ปริภุตฺเตน คพฺโภ ปตติ ตาทิสํ เภสชฺชํ ฯ ทฺวิปชาปติกวตฺถูนิ อุตฺตานตฺถาเนว ฯ คพฺภมนฺทนวตฺถุสฺมึ ฯ มทฺทิตฺวา ปาเตหีติ วุตฺเต อญฺเญน มทฺทาเปตฺวา ปาเตติ วิสงฺเกตํ ฯ มทฺทาเปตฺวา ปาตาเปหีติ วุตฺเตปิ สยํ มทฺทิตฺวา ปาเตติ วิสงฺเกตเมว ฯ มนุสฺสวิคฺคเห ปริยาโย นาม นตฺถิ ตสฺมา คพฺโภ นาม มทฺทิโต ปตตีติ วุตฺเต สา สยํ วา มทฺทตุ อญฺเญน วา มทฺทาเปตฺวา ปาเตตุ วิสงฺเกโต นตฺถิ ปาราชิกเมว ฯ ตาปนวตฺถุสฺมิมฺปิ เอเสว นโย ฯ วญฺฌิตฺถีวตฺถุสฺมึ วญฺฌิตฺถี นาม ยา คพฺภํ น คณฺหาติ ฯ คพฺภอคณฺหนกอิตฺถี นาม นตฺถิ ยสฺสา ปน คหิโตปิ คพฺโภ น สณฺฐาติ ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ ฯ อุตุสมเย กิร สพฺพิตฺถิโย คพฺภํ คณฺหนฺติ ยา ปนายํ วญฺฌาติ วุจฺจติ ตสฺสา กุจฺฉิยํ นิพฺพตฺตสตฺตานํ อกุสลวิปาโก สมฺปาปุณาติ ฯ เต ปริตฺตกุสลวิปาเกน คหิตปฏิสนฺธิกา อกุสลวิปาเกน อภิภูตา วินสฺสนฺติ ฯ อภินวปฏิสนฺธิยํเยว หิ กมฺมานุภาเวน ทฺวีหากาเรหิ คพฺโภ น สณฺฐาติ วาเตน วา ปาณเกหิ วา ฯ วาโต โสเสตฺวา อนฺตรธาเปติ ฯ ปาณกา ขาทิตฺวา ฯ ตสฺส ปน วาตสฺส ปาณกานํ วา ปฏิฆาตาย เภสชฺเช กเต คพฺโภ สณฺฐเหยฺย ฯ โส ภิกฺขุ ตํ อกตฺวา อญฺญํ ขรํ เภสชฺชํ อทาสิ ฯ เตน สา กาลมกาสิ ฯ ภควา เภสชฺชสฺส กตตฺตา ทุกฺกฏํ ปญฺญาเปสิ ฯ ทุติยวตฺถุสฺมิมฺปิ เอเสว นโย ฯ

ตสฺมา อาคตาคตสฺส ปรชนสฺส เภสชฺชํ น กาตพฺพํ ฯ กโรนฺโต ทุกฺกฏํ อาปชฺชติ ฯ ปญฺจนฺนํ ปน สหธมฺมิกานํ กาตพฺพํ ภิกฺขุสฺส ภิกฺขุนิยา สิกฺขมานาย สามเณรสฺส สามเณริยา ฯ สมสีลสทฺธาปญฺญานํ หิ เอเตสํ ตีสุ สิกฺขาสุ ยุตฺตานํ เภสชฺชํ อกาตุํ น ลภติ ฯ กโรนฺเตน จ สเจ เตสํ อตฺถิ เตสํ สนฺตกํ คเหตฺวา โยเชตฺวา ทาตพฺพํ ฯ สเจ นตฺถิ อตฺตโน สนฺตกํ กาตพฺพํ ฯ สเจ อตฺตโนปิ นตฺถิ ภิกฺขาจารวตฺเตน วา ญาตกปวาริตฏฺฐานโต วา ปริเยสิตพฺพํ ฯ อลภนฺเตน คิลานสฺสตฺถาย อกตวิญฺญตฺติยาปิ อาหริตฺวา กาตพฺพํ ฯ อปเรสํปิ ปญฺจนฺนํ กาตุํ วฏฺฏติ มาตาปิตูนํ ตทุปฏฺฐากานํ อตฺตโน เวยฺยาวจฺจกรสฺส ปณฺฑุปลาสสฺสาติ ฯ ปณฺฑุปลาโส นาม โย ปพฺพชฺชาเปกฺโข ยาว ปตฺตจีวรํ ปฏิยาทิยติ ตาว วิหาเร วสติ ฯ เตสุ สเจ มาตาปิตโร อิสฺสรา โหนฺติ น ปจฺจาสึสนฺติ อกาตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ ปน รชฺเช ฐิตา ปจฺจาสึสนฺติ อกาตุํ น วฏฺฏติ ฯ เภสชฺชํ ปจฺจาสึสนฺตานํ เภสชฺชํ ทาตพฺพํ ฯ โยเชตุํ อชานนฺตานํ โยเชตฺวา ทาตพฺพํ ฯ สพฺเพสํ อตฺถาย สหธมฺมิเกสุ วุตฺตนเยเนว ปริเยสิตพฺพํ ฯ สเจ ปน มาตรํ วิหาเร อาเนตฺวา ปฏิชคฺคติ สพฺพํ ปริกมฺมํ อนามสนฺเตน กาตพฺพํ ฯ ขาทนียโภชนียํ สหตฺถา ทาตพฺพํ ฯ ปิตา ปน ยถา สามเณโร เอวํ สหตฺเถน นหาปนสมฺพาหนาทีนิ กตฺวา อุปฏฺฐาตพฺโพ ฯ เย มาตาปิตโร อุปฏฺฐหนฺติ ปฏิชคฺคนฺติ เตสมฺปิ เอวเมว กาตพฺพํ ฯ เวยฺยาวจฺจกโร นาม โย เวตฺตนํ คเหตฺวา อรญฺเญ ทารูนิ วา ฉินฺทติ อญฺญํ วา กิญฺจิ กมฺมํ กโรติ ฯ ตสฺส โรเค อุปฺปนฺเน ยาว ญาตกา ปสฺสนฺติ ตาว เภสชฺชํ กาตพฺพํ ฯ โย ปน ภิกฺขุนิสฺสิตโกว หุตฺวา สพฺพกมฺมานิ กโรติ ตสฺส เภสชฺชํ กาตพฺพเมว ฯ ปณฺฑุปลาเสปิ สามเณเร วิย ปฏิปชฺชิตพฺพํ ฯ อปเรสํปิ ทสนฺนํ กาตุํ วฏฺฏติ เชฏฺฐภาตุ กนิฏฺฐภาตุ เชฏฺฐภคินิยา กนิฏฺฐภคินิยา จูฬมาตุยา มหามาตุยา จูฬปิตุโน มหาปิตุโน ปิตุจฺฉาย มาตุลสฺสาติ ฯ เตสมฺปน สพฺเพสมฺปิ กโรนฺเตน เตสํเยว สนฺตกํ เภสชฺชํ คเหตฺวา เกวลํ โยเชตฺวา ทาตพฺพํ ฯ สเจ ปน นปฺปโหนฺติ ยาจนฺติ จ เทถ โน ภนฺเต ตุมฺหากํ ปฏิทสฺสามาติ ตาวกาลิกํ ทาตพฺพํ ฯ สเจปิ น ยาจนฺติ อมฺหากํ เภสชฺชํ อตฺถิ ตาวกาลิกํ คณฺหาถาติ วตฺวา วา ยทา เตสํ ภวิสฺสติ ตทา ทสฺสนฺตีติ อาโภคํ วา กตฺวา ทาตพฺพํ ฯ สเจ ปฏิเทนฺติ คเหตพฺพํ โน เจ เทนฺติ ๑- น โจเทตพฺพา ฯ เอเต ทส ญาตเก ฐเปตฺวา