{๒๐๗} อิโต ปรํ สพฺพมฺปิ อิมสฺมึ สุทฺธิกมหาวาเร อุตฺตานตฺถเมว ฯ น เหตฺถ อตฺถิ ยํ อิมินา วินิจฺฉเยน น สกฺกา ภเวยฺย วิญฺญาตุํ ฐเปตฺวา กิเลสปฺปหานปทสฺส ปทภาชเน ราโค เม จตฺโต วนฺโตติอาทีนํ ปทานํ อตฺถํ ฯ สฺวายํ วุจฺจติ ฯ เอตฺถ หิ จตฺโตติ อิทํ สกภาวปริจฺจชนวเสน วุตฺตํ ฯ วนฺโตติ อิทํ ปุน อนาทิยนภาวทสฺสนวเสน ฯ มุตฺโตติ อิทํ สนฺตติโต วิโมจนวเสน ฯ ปหีโนติ อิทํ

มุตฺตสฺสาปิ กฺวจิ อนวฏฺฐานทสฺสนวเสน ฯ ปฏินิสฺสฏฺโฐติ อิทํ ปุพฺเพ อาทินฺนปุพฺพสฺส ปฏินิสฺสคฺคทสฺสนวเสน ฯ อุกฺเขฏิโตติ อิทํ อริยมคฺเคน อุตฺตาสิตตฺตา ปุน อนาลียนภาวทสฺสนวเสน ฯ สฺวายมตฺโถ สทฺทสตฺถโต ปริเยสิตพฺโพ ฯ สมุกฺเขฏิโตติ อิทํ สุฏฺฐุ อุตฺตาเสตฺวา อณุสหคตสฺสาปิ ปุน อนาลียนภาวทสฺสนวเสน วุตฺตนฺติ ฯ

สุทฺธิกวารกถา นิฏฺฐิตา ฯ

{๒๑๕} วตฺตุกามวาเรปิ ตีหากาเรหีติอาทีนํ อตฺโถ วารเปยฺยาลปฺปเภโท จ สพฺโพ อิธ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ ฯ เกวลํ หิ ยํ อิทํ มยา วิรชฺฌิตฺวา อญฺญํ วตฺตุกาเมน อญฺญํ วุตฺตํ ตสฺมา นตฺถิ มยฺหํ อาปตฺตีติ เอวํ โอกาสคเวสกานํ ปาปปุคฺคลานํ โอกาสนิเสธนตฺถํ วุตฺโต ฯ ยเถว หิ พุทฺธํ ปจฺจกฺขามีติ วตฺตุกาโม ธมฺมํ ปจฺจกฺขามีติอาทีสุ สิกฺขาปจฺจกฺขานปเทสุ ยํ วา ตํ วา วทนฺโต เขตฺเต โอติณฺณตฺตา สิกฺขาปจฺจกฺขาตโกว โหติ เอวํ ปฐมชฺฌานาทิอุตฺตริมนุสฺสธมฺมปเทสุ ยงฺกิญฺจิ เอกํ วตฺตุกาโม ตโต อญฺญํ ยํ วา ตํ วา วทนฺโตปิ เขตฺเต โอติณฺณตฺตา ปาราชิโกว โหติ สเจปิ ยสฺส วทติ โส ตมตฺถํ ตํขณํเยว ชานาติ ฯ ชานนลกฺขณญฺเจตฺถ สิกฺขาปจฺจกฺขาเน วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ อยํ ปน วิเสโส ฯ สิกฺขาปจฺจกฺขานํ หตฺถมุทฺธาย สีสํ น โอตรติ ฯ อิทํ อภูตาโรจนํ หตฺถมุทฺธายปิ โอตรติ ฯ โย หิ หตฺถวิการาทีหิ องฺคปจจงฺคโจปเนหิ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ วิญฺญตฺติปเถ ฐิตสฺส ปุคฺคลสฺส อาโรเจสิ โส จ ตํ อตฺถํ ชานาติ ปาราชิโกว โหติ ฯ อถ ปน ยสฺส อาโรเจติ โส น ชานาติ วา กึ อยํ ภณตีติ สํสยํ วา อาปชฺชติ จิรํ วีมํสิตฺวา วา ปจฺฉา ชานาติ อปฏิวิชานนฺโต อิจฺเจว สงฺขํ คจฺฉติ ฯ เอวํ อปฏิวิชานนฺตสฺส วุตฺเต ถุลฺลจฺจยํ โหติ ฯ โย ปน ฌานาทีนิ อตฺตนา อธิคมนวเสน วา อุคฺคหปริปุจฺฉาทิวเสน วา น ชานาติ เกวลํ ฌานนฺติ วา วิโมกฺโขติ วา วจนมตฺตเมว สุตํ โหติ โสปิ เตน วุตฺเต ฌานํ กิร สมาปชฺชินฺติ เอส วทตีติ ยทิ เอตฺตกมตฺตมฺปิ ชานาติ ชานาติจฺเจว สงฺขํ คจฺฉติ ตสฺส วุตฺเต ปาราชิกเมว ฯ โส ๑- เอกสฺส วา ทฺวินฺนํ วา พหูนํ วา นิยมิตานิยมิตวเสน วิเสโส สพฺโพปิ สิกฺขาปจฺจกฺขานกถายํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพติ ฯ