สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ อวิชหิตฺวาว นิทฺทํ โอกฺกมตีติ วุจฺจติ ฯ เต ปน ภิกฺขู พาลา โลลา ภนฺตมิคปฏิภาคา น เอวมกํสุ ฯ เตน วุตฺตํ เตสํ มุฏฺฐสฺสตีนํ อสมฺปชานานํ นิทฺทํ โอกฺกมนฺตานนฺติ ฯ อตฺถิ เจตฺถ เจตนา อุปลพฺภตีติ เอตฺถ จ สุปินนฺเต อสฺสาทนเจตนา อตฺถิ อุปลพฺภติ ฯ อตฺเถสา ภิกฺขเว เจตนา สา จ โข อพฺโพหาริกาติ ภิกฺขเว เอสา อสฺสาทนเจตนา อตฺถิ สา จ โข อวิสเย อุปฺปนฺนตฺตา อพฺโพหาริกา อาปตฺติยา องฺคํ น โหติ ฯ

อิติ ภควา สุปินนฺตเจตนาย อพฺโพหาริกภาวํ ทสฺเสตฺวา เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฏฺฐิ อญฺญตฺร สุปินนฺตา สงฺฆาทิเสโสติ สานุปฺปญฺญตฺติกํ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปสิ ฯ

{๒๓๖-๒๓๗} ตตฺถ สํวิชฺชติ เจตนา อสฺสาติ สญฺเจตนา ฯ สญฺเจตนาว สญฺเจตนิกา ฯ สญฺเจตนา วา อสฺสา อตฺถีติ สญฺเจตนิกา ฯ ยสฺมา ปน ยสฺส สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฏฺฐิ โหติ โส ชานนฺโต สญฺชานนฺโต โหติ สา จสฺส สุกฺกวิสฏฺฐิ เจจฺจ อภิวิตริตฺวา วีติกฺกโม โหติ ตสฺมา พฺยญฺชเน อาทรํ อกตฺวา อตฺถเมว ทสฺเสตุํ ชานนฺโต สญฺชานนฺโต เจจฺจ อภิวิตริตฺวา วีติกฺกโมติ เอวมสฺส ปทภาชนํ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ชานนฺโตติ อุปกฺกมามีติ ชานนฺโต ฯ สญฺชานนฺโตติ สุกฺกํ โมเจมีติ สญฺชานนฺโต ฯ เตเนว อุปกฺกมชานนากาเรน สทฺธึ ชานนฺโตติ อตฺโถ ฯ เจจฺจาติ โมจนสฺ- สาทเจตนาวเสน เจเตตฺวา ปกปฺเปตฺวา ฯ อภิวิตริตฺวาติ อุปกฺกมวเสน มทฺทนฺโต นิราสงฺกํ จิตฺตํ เปเสตฺวา ฯ วีติกฺกโมติ เอวํ ปวตฺตสฺส โย วีติกฺกโม อยํ สญฺเจตนิกาสทฺทสฺส สิขาปฺปตฺโต อตฺโถติ วุตฺตํ โหติ ฯ

อิทานิ สุกฺกวิสฏฺฐีติ เอตฺถ ยสฺส สุกฺกสฺส ยา วิสฏฺฐิ ตํ ตาว สํขฺยาโต จ วณฺณเภทโต จ ทสฺเสตุํ สุกฺกนฺติ ทส สุกฺกานีติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ สุกฺกานํ อาสยเภทโต ธาตุนานตฺตโต จ นีลาทิวณฺณเภโท เวทิตพฺโพ ฯ วิสฏฺฐีติ วิสคฺโค ฯ อตฺถโต ปเนตํ ฐานา จาวนํ โหติ ฯ เตนาห วิสฏฺฐีติ ฐานา จาวนา วุจฺจตีติ ฯ ตตฺถ วตฺถิสีสํ กฏิ กาโยติ ติธา สุกฺกสฺสฏฺฐานํ กปฺเปนฺติ ฯ เอโก กิราจริโย วตฺถิสีสํ สุกฺกสฺสฏฺฐานนฺติ อาห ฯ เอโก กฏีติ ฯ เอโก สกโล กาโยติ ฯ เตสุ ตติยสฺส ภาสิตํ สุภาสิตํ ฯ เกสโลมนขทนฺตานํ หิ มํสวินิมุตฺตฏฺฐานํ อุจฺจารปสฺสาวเขฬสึฆาณิกาถทฺธสุกฺขจมฺมานิ จ วชฺเชตฺวา อวเสโส ฉวิมํสโลหิตานุคโต สพฺโพปิ กาโย กายปฺปสาทภาวชีวิตินฺทฺริยาพทฺธปิตฺตานํ สมฺภวสฺส จ ฐานเมว ฯ ตถาหิ ราคปริยุฏฺฐาเนนาภิภูตานํ หตฺถีนํ อุโภหิ กณฺณจูลิกาหิ สมฺภโว นิกฺขมติ ฯ มหาเสนราชา จ ราคปริยุฏฺฐิโต สมฺภวเวคํ อธิวาเสตุํ อสกฺโกนฺโต สตฺเถน พาหุสีสํ ผาเลตฺวา วณมุเขน นิกฺขนฺตํ สมฺภวํ ทสฺเสสีติ ฯ เอตฺถ ปน ปฐมสฺส อาจริยสฺส วาเท โมจนสฺสาเทน นิมิตฺเต อุปกฺกมโต ยตฺตกํ เอกา ขุทฺทกมกฺขิกา ปิเวยฺย ตตฺตเก อสุจิมฺหิ วตฺถิสีสโต มุญฺจิตฺวา ทกโสตํ โอติณฺณมตฺเต พหิ นิกฺขนฺเต วา อนิกฺขนฺเต วา สงฺฆาทิเสโส ฯ ทุติยสฺส วาเท ตเถว กฏิโต มุญฺจิตฺวา ทกโสตํ โอติณฺณมตฺเต ฯ ตติยสฺส วาเท ตเถว สกลกายํ สํโขเภตฺวา ตโต มุญฺจิตฺวา ทกโสตํ โอติณฺณมตฺเต พหิ นิกฺขนฺเต วา อนิกฺขนฺเต วา สงฺฆาทิเสโส ฯ ทกโสโตโรหณํ เจตฺถ อธิวาเสตฺวา อนฺตรา นิวาเรตุํ อสกฺกุเณยฺยตาย วุตฺตํ ฯ ฐานา จุตํ หิ อวสฺสํ ทกโสตํ โอตรติ ตสฺมา ฐานา จาวนมตฺเตเนเวตฺถ อาปตฺติ เวทิตพฺพา ฯ สา จ โข นิมิตฺเต อุปกฺกมนฺตสฺเสว ฯ หตฺถปริกมฺมปาทปริกมฺม- คตฺตปริกมฺมกรเณ ปน สเจปิ อสุจิ มุจฺจติ อนาปตฺติ ฯ อยํ สพฺพาจริยสาธารโณ วินิจฺฉโย ฯ