น มุญฺจติ ตาว เอกา ว อาปตฺติ ฯ อภินิปฺปีฬนาย วตฺเถน วา อาภรเณน วา สทฺธึ นิปฺปีฬยโต องฺคํ อผุสนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยํ ผุสนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส ฯ เอกปฺปโยเคน เอกา อาปตฺติ นานาปโยเคน นานา ฯ คหณจฺฉุปเนสุ อญฺญํ กิญฺจิ วิการํ อกโรนฺโตปิ คหิตมตฺตผุฏฺฐมตฺเตนาปิ อาปตฺตึ อาปชฺชติ ฯ

เอวเมเตสุ อามสนาทีสุ เอเกนาปิ อากาเรน อชฺฌาจรโต อิตฺถิยา อิตฺถีสญฺญิสฺส สงฺฆาทิเสโส ฯ เวมติกสฺส ถุลฺลจฺจยํ ฯ ปณฺฑกปุริสติรจฺฉานคตสญฺญิสฺสาปิ ถุลฺลจฺจยเมว ฯ ปณฺฑเก ปณฺฑกสญฺญิสฺส ถุลฺลจฺจยํ ฯ เวมติกสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ปุริสติรจฺฉานคตอิตฺถีสญฺญิสฺส ทุกฺกฏเมว ฯ ปุริเส ปุริสสญฺญิสฺสาปิ เวมติกสฺสาปิ อิตฺถีปณฺฑกติรจฺฉานคตสญฺญิสฺสาปิ ทุกฺกฏเมว ฯ ติรจฺฉานคเตปิ สพฺพากาเรน ทุกฺกฏเมวาติ ฯ อิมา เอกมูลกนเย วุตฺตา อาปตฺติโย สลฺลกฺเขตฺวา อิมินา จ อุปาเยน เทฺว อิตฺถิโย ทฺวินฺนํ อิตฺถีนนฺติ อาทิวเสน วุตฺเต ทฺวิมูลกนเยปิ ทฺวิคุณา อาปตฺติโย เวทิตพฺพา ฯ ยถา จ ทฺวีสุ อิตฺถีสุ เทฺว สงฺฆาทิเสสา เอวํ สมฺพหุลาสุ สมฺพหุลา เวทิตพฺพา ฯ โย หิ เอกโต ฐิตา สมฺพหุลา อิตฺถิโย พาหาหิ ปริกฺขิปิตฺวา คณฺหาติ โส ยตฺตกา อิตฺถิโย ผุฏฺฐา ตาสํ คณนาย สงฺฆาทิเสเส อาปชฺชติ ฯ มชฺฌคตานํ คณนาย ถุลฺลจฺจเย ฯ ตา หิ เตน กายปฏิพทฺเธน อามฏฺฐา โหนฺติ ฯ โย ปน สมฺพหุลานํ องฺคุลิโย วา เกเส วา เอกโต กตฺวา คณฺหาติ โส องฺคุลิโย จ เกเส จ อคเณตฺวา อิตฺถิโย คเณตฺวา สงฺฆาทิเสเสหิ กาเรตพฺโพ ฯ ยาสญฺจ อิตฺถีนํ องฺคุลิโย วา เกสา วา มชฺฌคตา โหนฺติ ตาสํ คณนาย ถุลฺลจฺจเย อาปชฺชติ ฯ ตา หิ เตน กายปฏิพทฺเธน อามฏฺฐา โหนฺติ ฯ สมฺพหุลา ปน อิตฺถิโย กายปฏิพทฺเธหิ รชฺชุวตฺถาทีหิ ปริกฺขิปิตฺวา คณฺหนฺโต สพฺพาสํเยว อนฺโตปริกฺเขปคตานํ คณนาย ถุลฺลจฺจเย อาปชฺชติ ฯ มหาปจฺจริยํ อผุฏฺฐาสุ ทุกฺกฏํ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ยสฺมา ปาลิยํ กายปฏิพทฺธํ กายปฏิพทฺเธน อามสนนฺนาม นตฺถิ ตสฺมา สพฺพมฺปิ กายปฏิพทฺธํ กายปฏิพทฺเธเนว สงฺคณฺหิตฺวา มหาอฏฺฐกถายญฺจ กุรุนฺทิยญฺจ วุตฺโต ปุริมนโย เจตฺถ ยุตฺตตโร ทิสฺสติ ฯ โย หิ หตฺเถน หตฺถํ คเหตฺวา ปฏิปาฏิยา ฐิตาสุ อิตฺถีสุ สมสาราโค เอกํ หตฺเถ คณฺหาติ โส คหิติตฺถิยา วเสน เอกํ สงฺฆาทิเสสํ อาปชฺชติ อิตราสํ คณนาย ปุริมนเยเนว ถุลฺลจฺจเย ฯ สเจ โส ตํ กายปฏิพทฺเธ วตฺเถ วา ปุปฺเผ วา คณฺหาติ สพฺพาสํ คณนาย ถุลฺลจฺจเย อาปชฺชติ ฯ ยเถว หิ รชฺชุวตฺถาทีหิ ปริกฺขิปนฺเตน สพฺพาปิ กายปฏิพทฺเธน อามฏฺฐา โหนฺติ ตถา อิธาปิ สพฺพา กายปฏิพทฺเธน อามฏฺฐา โหนฺตีติ ฯ สเจ ปน ตา อิตฺถิโย อญฺญมญฺญํ วตฺถโกฏิยํ คเหตฺวา ฐิตา โหนฺติ ตตฺร เจโส ปุริมนเยเนว ปฐมํ อิตฺถึ หตฺเถ คณฺหาติ คหิตาย วเสน สงฺฆาทิเสสํ อาปชฺชติ อิตราสํ คณนาย ทุกฺกฏานิ ฯ สพฺพาสํ หิ ตาสํ เตน ปุริมนเยเนว กายปฏิพทฺเธน กายปฏิพทฺธํ อามฏฺฐํ โหติ ฯ สเจ ปน โสปิ ตํ กายปฏิพทฺเธเยว คณฺหาติ ตสฺสา วเสน ถุลฺลจฺจยํ อาปชฺชติ อิตราสํ คณนาย อนนฺตรนเยเนว ทุกฺกฏานิ ฯ โย ปน ฆนวตฺถนิวตฺถํ อิตฺถึ กายสํสคฺคราเคน วตฺเถ สงฺฆฏฺเฏติ ถุลฺลจฺจยํ ฯ วิรลวตฺถนิวตฺถํ สงฺฆฏเฏติ ตตฺร เจ วตฺถนฺตเรหิ อิตฺถิยา วา นิกฺขนฺตโลมานิ ภิกฺขุํ ภิกฺขุโน วา ปฏิฏฺฐโลมานิ อิตฺถึ ผุสนฺติ อุภินฺนํ โลมานิเยว วา โลมานิ ผุสนฺติ สงฺฆาทิเสโส ฯ อุปาทินฺนเกน หิ กมฺมชรูเปน อุปาทินฺนกํ วา อนุปาทินฺนกํ วา อนุปาทินฺนเกนปิ เกสาทินา อุปาทินฺนกํ วา อนุปาทินฺนกํ วา ผุสนฺโตปิ สงฺฆาทิเสสํ อาปชฺชติเยว ฯ ตตฺถ กุรุนฺทิยํ โลมานิ คเณตฺวา สงฺฆาทิเสโสติ วุตฺตํ ฯ มหาอฏฺฐกถายํ ปน โลมานิ คเณตฺวา อาปตฺติยา น กาเรตพฺโพ เอกเมว สงฺฆาทิเสสํ อาปชฺชติ สงฺฆิเก มญฺเจ ปน อปจฺจตฺถริตฺวา นิปนฺโน โลมานิ คเณตฺวา กาเรตพฺโพติ วุตฺตํ ฯ ตเทว ยุตฺตํ ฯ อิตฺถีวเสน หิ อยํ อาปตฺติ น โกฏฺฐาสวเสนาติ ฯ เอตฺถาห โย ปน กายปฏิพทฺธํ คณฺหิสฺสามีติ กายํ คณฺหาติ กายํ วา คณฺหิสฺสามีติ กายปฏิพทฺธํ คณฺหาติ โส กึ อาปชฺชตีติ ฯ มหาสุมตฺเถโร ตาว ยถาวตฺถุกเมวาติ วทติ ฯ อยํ กิรสฺส ลทฺธิ