{๒๗๙} เอวํ วตฺถุวเสน วิตฺถารโต อาปตฺติเภทํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ลกฺขณวเสน สงฺเขปโต อาปตฺติเภทญฺจ อนาปตฺติญฺจ ทสฺเสนฺโต เสวนาธิปฺปาโยติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ ปุริมนเย อิตฺถิยา ผุฏโฐ สมาโน เสวนาธิปฺปาโย กาเยน วายมติ ผสฺสํ ปฏิวิชานาติ ติวงฺคสมฺปตฺติยา สงฺฆาทิเสโส ฯ ทุติเย นิสฺสคฺคิเยน นิสฺสคฺคิยามสเน วิย วายมิตฺวา อจฺฉุปเน วิย จ ผสฺสสฺส อปฏิวิชานนโต ทุวงฺคสมฺปตฺติยา ทุกฺกฏํ ฯ ตติเย กาเยน อวายมโต อนาปตฺติ ฯ โย หิ เสวนาธิปฺปาโย นิจฺจเลน กาเยน เกวลํ ผสฺสํ ปฏิวิชานาติ สาทิยติ อนุโภติ ตสฺส จิตฺตุปฺปาทมตฺเต อาปตฺติยา อภาวโต อนาปตฺติ ฯ จตุตฺเถ ปน นิสฺสคฺคิเยน นิสฺสคฺคิยามสเน วิย ผสฺสํ ปฏิวิชานนาปิ นตฺถิ เกวลํ จิตฺตุปฺปาทมตฺตเมว ตสฺมา อนาปตฺติ ฯ โมกฺขาธิปฺปายสฺส สพฺพากาเรสุ อนาปตฺติ ฯ เอตฺถ ปน โย อิตฺถิยา คหิโต ตํ อตฺตโน สรีรา โมเจตุกาโม ปฏิปฺปณาเมติ วา ปหรติ วา อยํ กาเยน วายมติ ผสฺสํ ปฏิวิชานาติ ฯ โย อาคจฺฉนฺตึ ทิสฺวา ตโต มุจฺจิตุกาโม อุตฺตาเสตฺวา ปลาเปติ อยํ กาเยน วายมติ น จ ผสฺสํ ปฏิวิชานาติ ฯ โย ตาทิสํ ทีฆชาติกํ กาเย อารุฬฺหํ ทิสฺวา สณิกํ คจฺฉตุ ฆฏฺฏิยมานา อนตฺถาย สํวตฺเตยฺยาติ น ฆฏฺเฏติ อิตฺถิเมว วา องฺคํ ผุสมานํ ญตฺวา เอสา อนตฺถิโก อยํ มยาติ สยเมว ปกฺกมิสฺสตีติ อชานนฺโต วิย นิจฺจโล โหติ พลวิตฺถิยา วา คาฬฺหํ อาลิงฺคิตฺวา คหิโต ทหรภิกฺขุ ปลายิตุกาโมปิ สุฏฺฐุ คหิตตฺตา นิจฺจโล โหติ อยํ จ น กาเยน วายมติ ผสฺสํ ปฏิวิชานาติ ฯ โย ปน อาคจฺฉนฺตึ ทิสฺวา อาคจฺฉตุ ตาว ตโต ตํ ปหริตฺวา วา ปณาเมตฺวา วา ปกฺกมิสฺสามีติ นิจฺจโล โหติ อยํ โมกฺขาธิปฺปาโย น จ กาเยน วายมติ น จ ผสฺสํ ปฏิวิชานาตีติ เวทิตพฺโพ ฯ {๒๘๐} อสญฺจิจจาติ อิมินา อุปาเยน อิมํ ผุสฺสิสฺสามีติ อเจเตตฺวา ฯ เอวํ หิ อเจเตตฺวา ปตฺตปฏิคฺคหณาทีสุ มาตุคามสฺส องฺเค ผุฏฺเฐปิ อนาปตฺติ ฯ อสติยาติ อญฺญาวิหิโต โหติ มาตุคามํ ผุสามีติ สติ นตฺถิ เอวํ อสติยา หตฺถปาทปฺปสารณาทิกาเล ผุสนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อชานนฺตสฺสาติ ทารกเวเสน ฐิตํ ทาริกํ ทิสฺวา อิตฺถีติ อชานนฺโต เกนจิเทว กรณีเยน ผุสติ เอวํ อิตฺถีติ อชานนฺตสฺส ผุสโต อนาปตฺติ ฯ อสาทิยนฺตสฺสาติ กายสํสคฺคํ อสาทิยนฺตสฺส พาหาปรมฺปราย นีตภิกฺขุสฺส วิย อนาปตฺติ ฯ อุมฺมตฺตกาทโย วุตฺตนยาเอว ฯ อิธ ปน อุทายิตฺเถโร อาทิกมฺมิโก ตสฺส อนาปตฺติ อาทิกมฺมิกสฺสาติ ฯ