{๓๔๒} เตน สมเยนาติ กุฏิการสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ อาฬวกาติ อาฬวีรฏฺเฐ ชาตา ทารกา อาฬวกา นาม ฯ เต ปพฺพชิตกาเลปิ อาฬวกาเตฺวว ปญฺญายึสุ ฯ สนฺธาย วุตฺตํ อาฬวกา ภิกฺขูติ ฯ สญฺญาจิกาโยติ สยํ ยาจิตฺวา คหิตูปกรณาโย ฯ การาเปนฺตีติ กโรนฺติปิ การาเปนฺติปิ ฯ เต กิร สาสเน วิปสฺสนาธุรญฺจ คนฺถธุรญฺจาติ เทฺวปิ ธุรานิ ฉฑฺเฑตฺวา นวกมฺมเมว ธุรํ กตฺวา ปคฺคณฺหึสุ ฯ อสฺสามิกาโยติ อนิสฺสราโย กาเรตฺวา ทายเกน วิรหิตาโยติ อตฺโถ ฯ อตฺตุทฺเทสิกาโยติ อตฺตานํ อุทฺทิสฺส อตฺตโน อตฺถาย อารทฺธาโยติ อตฺโถ ฯ อปฺปมาณิกาโยติ เอตฺตเกน นิฏฺฐํ คจฺฉิสฺสนฺตีติ เอวํ ปริจฺฉินฺนปฺปมาณาโย ๑- พุฑฺฒิปฺปมาณาโย วา มหปฺปมาณาโยติ อตฺโถ ฯ ยาจนาเยว พหุลา เอเตสํ มนฺทํ อญฺญํ กมฺมนฺติ ยาจนพหุลา ฯ เอวํ วิญฺญตฺติพหุลา เวทิตพฺพา ฯ อตฺถโต ปเนตฺถ นานาการณํ นตฺถิ ฯ อเนกกฺขตฺตุํ ปุริสํ เทถ ปุริสตฺถกรํ เทถาติ ยาจนฺตานเมตํ อธิวจนํ ฯ ตตฺถ มูลจฺเฉชฺชาย ปุริสํ ยาจิตุํ น วฏฺฏติ ฯ สหายตฺถาย กมฺมกรณตฺถาย ปุริสํ เทถาติ ยาจิตุํ วฏฺฏติ ฯ ปุริสตฺถกรนฺติ ปุริเสน กาตพฺพํ หตฺถกมฺมํ วุจฺจติ ตํ ยาจิตุํ วฏฺฏติ ฯ

หตฺถกมฺมนฺนาม กิญฺจิ วตฺถุ น โหติ ตสฺมา ตํ ฐเปตฺวา มิคลุทฺธกมจฺฉพนฺธกาทีนํ สกกมฺมํ อวเสสํ สพฺพํ กปฺปิยํ ฯ กึ ภนฺเต อาคตตฺถ เกน กมฺมนฺติ ปุจฺฉิเต วา อปุจฺฉิเต วา ยาจิตุํ วฏฺฏติ ฯ วิญฺญตฺติปจฺจยา โทโส นตฺถิ ฯ ตสฺมา มิคลุทฺธกาทโย สกกมฺมํ น ยาจิตพฺพา ฯ หตฺถกมฺมํ เทถาติ อนิยาเมตฺวาปิ น ยาจิตพฺพา ฯ เอวํ ยาจิตา หิ เต สาธุ ภนฺเตติ ภิกฺขุํ

อุยฺโยเชตฺวา มิเคปิ มาเรตฺวา อาหเรยฺยุํ ฯ นิยเมตฺวา ปน วิหาเร กิญฺจิ กาตพฺพํ อตฺถิ ตตฺถ หตฺถกมฺมํ เทถาติ ยาจิตพฺพา ฯ ผาลนงฺคลาทีนิ อุปกรณานิ คเหตฺวา กสิตุํ วา วปิตุํ วา ลายิตุํ วา คจฺฉนฺตํ สกิจฺจปฺปสุตํปิ กสกํ วา อญฺญํ วา กญฺจิ หตฺถกมฺมํ ยาจิตุํ วฏฺฏเตว ฯ โย ปน วิฆาสาโท วา อญฺโญ วา โกจิ นิกฺกมฺโม นิรตฺถกกถํ วา กเถนฺโต นิทฺทายนฺโต วา วิหรติ เอวรูปํ อยาจิตฺวาปิ เอหิ เร อิทํ วา อิทํ วา กโรหีติ ยทิจฺฉิตํ การาเปตุํ วฏฺฏติ ฯ หตฺถกมฺมสฺส ปน สพฺพกปฺปิยภาวทีปนตฺถํ อิมํ นยํ กเถนฺติ ฯ สเจ หิ ภิกฺขุ ปาสาทํ กาเรตุกาโม โหติ ถมฺภตฺถาย ปาสาณโกฏฺฏกานํ ฆรํ คนฺตฺวา วตฺตพฺพํ หตฺถกมฺมํ ลทฺธุํ วฏฺฏติ อุปาสกาติ ฯ กึ กาตพฺพํ ภนฺเตติ ฯ ปาสาณตฺถมฺภา อุทฺธริตฺวา ทาตพฺพาติ ฯ สเจ เต อุทฺธริตฺวา เทนฺติ อุทฺธริตฺวา นิกฺขิตฺเต อตฺตโน ถมฺเภ วา เทนฺติ วฏฺฏติ ฯ อถาปิ วทนฺติ อมฺหากํ ภนฺเต หตฺถกมฺมํ กาตุํ ขโณ นตฺถิ อญฺญํ อุทฺธราเปถ ตสฺส มูลํ ทสฺสามาติ อุทฺธราเปตฺวา ปาสาณตฺถมฺเภ อุทฺธฏมนุสฺสานํ มูลํ เทถาติ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ เอเตเนว อุปาเยน ปาสาททารูนํ อตฺถาย วฑฺฒกีนํ สนฺติกํ อิฏฺฐกตฺถาย อิฏฺฐกวฑฺฒกีนํ ฉาทนตฺถาย เคหจฺฉาทนกานํ จิตฺตกมฺมตฺถาย จิตฺตการกานนฺติ เยน เยน อตฺโถ โหติ ตสฺส ตสฺส อตฺถาย เตสํ เตสํ สิปฺปการกานํ สนฺติกํ คนฺตฺวา หตฺถกมฺมํ ยาจิตุํ วฏฺฏติ ฯ หตฺถกมฺมยาจนวเสน จ มูลจฺเฉชฺชาย วา ภตฺตเวตฺตนานุปฺปทาเนน วา ลทฺธมฺปิ สพฺพํ คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ อรญฺญโต อาหราเปนฺเตน จ สพฺพํ อนชฺฌาวุฏฺฐกํ อาหราเปตพฺพํ ฯ น เกวลญฺจ ปาสาทํ กาเรตุกาเมน มญฺจปีฐปตฺตปริสฺสาวนธมกรกจีวราทีนิ กาเรตุกาเมนาปิ ทารุโลหสุตฺตาทีนิ ลภิตฺวา เต เต สิปฺปการเก อุปสงฺกมิตฺวา วุตฺตนเยเนว หตฺถกมฺมํ ยาจิตพฺพํ ฯ หตฺถกมฺมยาจนวเสน จ มูลจฺเฉชฺชาย วา ภตฺตเวตฺตนานุปฺปทาเนน วา ลทฺธมฺปิ สพฺพํ คเหตพฺพํ ฯ สเจ ปน กาตุํ น อิจฺฉนฺติ ภตฺตเวตฺตนํ ปจฺจาสึสนฺติ อกปฺปิยํ กหาปณาทิ น ทาตพฺพํ ฯ ภิกฺขาจารวตฺเตน ตณฺฑุลาทีนิ ปริเยสิตฺวา ทาตุํ วฏฺฏติ ฯ หตฺถกมฺมวเสน ปตฺตํ กาเรตฺวา ตเถว ปาเจตฺวา นวปกฺกสฺส ปตฺตสฺส ปุญฺฉนเตลตฺถาย อนฺโตคามํ ปวิฏฺเฐน ภิกฺขาย อาคโตติ สลฺลกฺเขตฺวา ยาคุยา วา ภตฺเต วา อานีเต หตฺเถน ปตฺโต ปิทหิตพฺโพ ฯ สเจ อุปาสิกา กึ ภนฺเตติ ปุจฺฉติ ฯ นวปกฺโก ปตฺโต ปุญฺฉนเตเลน อตฺโถติ วตฺตพฺพํ ฯ สเจ สา เทหิ ภนฺเตติ ปตฺตํ คเหตฺวา เตเลน ปุญฺฉิตฺวา ยาคุยา วา ภตฺตสฺส วา ปูเรตฺวา เทติ วิญฺญตฺติ นาม น โหติ คเหตุํ วฏฺฏตีติ ฯ ภิกฺขู ปเคว ปิณฺฑาย จริตฺวา อาสนสาลํ คนฺตฺวา อาสนํ อปสฺสนฺตา ติฏฺฐนฺติ ฯ ตตฺร เจ อุปาสิกา ภิกฺขู ฐิเต ทิสฺวา สยเมว อาสนานิ อาหราเปนฺติ ฯ นิสีทิตฺวา คจฺฉนฺเตหิ อาปุจฺฉิตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ อนาปุจฺฉา คตานมฺปิ นฏฺฐํ คีวา น โหติ ฯ อาปุจฺฉิตฺวา คมนํ ปน วตฺตํ ฯ สเจ ภิกฺขูหิ อาสนานิ อาหรถาติ วุตฺเตหิ อาหฏานิ โหนฺติ อาปุจฺฉิตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ อนาปุจฺฉา คตานํ วตฺตเภโท จ นฏฺฐญฺจ คีวาติ ฯ อตฺถรโกชวกาทีสุปิ เอเสว นโย ฯ มจฺฉิกา พหุกา โหนฺติ มจฺฉิกาวีชนึ อาหรถาติ วตฺตพฺพํ ฯ ปุจิมนฺทสาขาทีนิ อาหรนฺติ กปฺปิยํ การาเปตฺวา ปฏิคฺคเหตพฺพานิ ฯ อาสนสาลายํ อุทกภาชนํ ริตฺตํ โหติ ธมกรกํ คณฺหาติ น วตฺตพฺพํ ฯ ธมกรกํ หิ ริตฺตภาชเน ปกฺขิปนฺโต ภินฺเทยฺย ฯ นทึ วา ตฬากํ วา คนฺตฺวา ปน อุทกํ อาหราติ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ เคหโต อาหราติ เนว วตตุํ วฏฺฏติ ฯ น อาหฏํ ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ อาสนสาลายํ วา อรญฺญเก วา ภตฺตกิจฺจํ กโรนฺเตหิ ตตฺถ ชาตกํ อนชฺฌาวุฏฺฐกํ ยงฺกิญฺจิ อุตฺตริภงฺคารหํ ปตฺตํ วา ผลํ วา สเจ กิญฺจิ กมฺมํ กโรนฺตํ อาหราเปติ หตฺถกมฺมวเสน อาหราเปตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ อลชฺชีหิ ปน ภิกฺขูหิ วา สามเณเรหิ วา หตฺถกมฺมํ น กาเรตพฺพํ ฯ อยํ ตาว ปุริสตฺถกเร นโย ฯ โคณํ ปน อญฺญาตกอปฺปวาริตฏฺฐานโต อาหราเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ อาหราเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ญาตกปฺปวาริตฏฐานโตปิ มูลจฺเฉชฺชาย ยาจิตุํ น วฏฺฏติ ฯ ตาวกาลิกนเยน สพฺพตฺถ วฏฺฏติ ฯ เอวํ อาหราปิตญฺจ โคณํ รกฺขิตฺวา ชคฺคิตฺวา สามิกา นํ ปฏิจฺฉาเปตพฺพา ฯ สจสฺส ปาโท วา สิงฺคํ วา ภิชฺชติ นสฺสติ วา ตํ สามิกา เจ สมฺปฏิจฺฉนฺติ อิจฺเจตํ กุสลํ โน เจ สมฺปฏิจฺฉนฺติ คีวา โหติ ฯ สเจ ตุมฺหากํเยว เทมาติ วทนฺติ น สมฺปฏิจฺฉิตพฺพํ ฯ วิหารสฺส เทมาติ วุตฺเต ปน อารามิกานํ อาจิกฺขถ ชคฺคนตฺถายาติ วตฺตพฺพา ฯ สกฏํ เทถาติปิ อญฺญาตกอปฺปวาริเต วตฺตุํ น วฏฺฏติ ฯ วิญฺญตฺติเยว โหติ ทุกฺกฏํ อาปชฺชติ ฯ ญาตกปฺปวาริตฏฺฐาเน ปน วฏฺฏติ ฯ ตาวกาลิกํ วฏฺฏติ ฯ กมฺมํ กตฺวา ปุน ทาตพฺพํ ฯ สเจ เนมิอาทีนิ ภิชฺชนฺติ ปากติกานิ กตฺวา ทาตพฺพํ ฯ นฏฺเฐ คีวา โหติ ฯ ตุมฺหากเมว เทมาติ วุตฺเต ทารุภณฺฑํ นาม สมฺปฏิจฺฉิตุํ วฏฺฏติ ฯ เอเสว นโย วาสีผรสุกุฐารีกุทฺทาลนิขาทเนสุ วลฺลิอาทีสุ จ ปรปริคฺคหิเตสุ ฯ ครุภณฺฑปฺปโหนเกสุเยว จ วลฺลิอาทีสุ วิญฺญตฺติ โหติ น ตโต โอรํ ฯ อนชฺฌาวุฏฺฐกํ ปน ยงฺกิญฺจิ อาหราเปตุํ วฏฺฏติ ฯ รกฺขิตโคปิตฏฺฐาเนเยว หิ วิญฺญตฺติ นาม วุจฺจติ ฯ สา ทฺวีสุ ปจฺจเยสุ สพฺเพน สพฺพํ น วฏฺฏติ ฯ เสนาสนปจฺจเย ปน อาหร เทหีติ วิญฺญตฺติมตฺตเมว น วฏฺฏติ ฯ ปริกโถภาสนิมิตฺตกมฺมานิ วฏฺฏนฺติ ฯ ตตฺถ อุโปสถาคารํ วา โภชนสาลํ วา อญฺญํ วา กิญฺจิ เสนาสนํ อิจฺฉโต อิมสฺมึ วต โอกาเส เอวรูปํ เสนาสนํ กาตุํ วฏฺฏตีติ วา ยุตฺตนฺติ วา อนุรูปนฺติ วา อาทินา นเยน วจนํ ปริกถา นาม ฯ อุปาสกา ตุมฺเห กุหึ วสถาติ ปาสาเท ภนฺเตติ ภิกฺขูนํ ปน อุปาสกา ปาสาโท น วฏฺฏตีติ ฯ เอวมาทิวจนํ โอภาโส นาม ฯ มนุสฺเส ทิสฺวา รชฺชุํ ปสาเรติ ขีเล อาโกฏฺฏาเปติ กึ อิทํ ภนฺเตติ วุตฺเต อิทํ อาวาสํ กริสฺสามาติ เอวมาทิกรณํ ปน นิมิตฺตกมฺมํ นาม ฯ คิลานปจฺจเย ปน วิญฺญตฺติปิ วฏฺฏติ ปเคว ปริกถาทีนิ ฯ