{๓๕๔} ภิกฺขุ กุฏึ กโรตีติ เอวมาทีนิ ฉตฺตึส จตุกฺกานิ
ตตฺถ สารมฺภาย ทุกฺกฏํ อปริกฺกมนาย ทุกฺกฏํ ปมาณาติกฺกนฺตาย สงฺฆาทิเสโส อเทสิตวตฺถุกาย สงฺฆาทิเสโส เอเตสํ วเสน โอมิสฺสกาปตฺติโย เวทิตพฺพา ฯ {๓๕๕} อาปตฺติ ทฺวินฺนํ สงฺฆาทิเสสานํ ทฺวินฺนํ ทุกฺกฏานนฺติ อาทีสุ จ ทฺวีหิ สงฺฆาทิเสเสหิ สทฺธึ ทฺวินฺนํ ทุกฺกฏานนฺติ อาทินา นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ {๓๖๑} โส เจ วิปฺปกเต อาคจฺฉตีติ อาทีสุ จ อยํ อตฺถวินิจฺฉโย ฯ โสติ สมาทิสิตฺวา ปกฺกนฺตภิกฺขุ ฯ วิปฺปกเตติ อนิฏฺฐิเต กุฏีกมฺเม ฯ อญฺญสฺส วา ทาตพฺพาติ อญฺญสฺส ปุคฺคลสฺส วา สงฺฆสฺส วา จชิตฺวา ทาตพฺพา ฯ ภินฺทิตฺวา วา ปุน กาตพฺพาติ กิตฺตเกน ภินฺนา โหติ ฯ สเจ ถมฺภา ภูมิยํ นิขาตา อุทฺธริตพฺพา ฯ สเจ ปาสาณานํ อุปริ ฐปิตา อปเนตพฺพา ฯ อิฏฺฐกจิตาย ยาว มงฺคลิฏฺฐกา ตาว กุฑฺฑา อปจินิตพฺพา ฯ สงฺเขปโต ภูมิสมํ กตฺวา วินาสิตา ภินฺนา โหติ ฯ ภูมิโต อุปริ จตุรงฺคุลมตฺเตปิ ฐิเต อภินฺนาว ฯ เสสํ สพฺพจตุกฺเกสุ ปากฏเมว ฯ น เหตฺถ อญฺญํ กิญฺจิ อตฺถิ ยํ ปาลิ อนุสาเรเนว ทูวิญฺเญยฺยํ สิยา ฯ {๓๖๓} อตฺตนา วิปฺปกตนฺติ อาทีสุ ปน อตฺตนา อารทฺธํ กุฏี อตฺตนา ปริโยสาเปตีติ มหามตฺติกาย วา ถุสมตฺติกาย วา ยาย กตปริโยสิตภาวํ ปาเปตุกาโม โหติ ตาย อวสานปิณฺฑํ เทนฺโต ปริโยสาเปติ ฯ ปเรหิ ปริโยสาเปตีติ อตฺตโน อตฺถาย ปเรหิ ปริโยสาเปติ ฯ อตฺตนา วา หิ วิปฺปกตา โหตุ ปเรหิ วา อุภเยหิ วา ตญฺจ อตฺตโน อตฺถาย อตฺตนา วา ปริโยสาเปติ ปเรหิ วา ปริโยสาเปติ อตฺตนา จ ปเรหิ จาติ ยุคนทฺธํ วา ปริโยสาเปติ สงฺฆาทิเสโสเยวาติ อยเมตฺถ วินิจฺฉโย ฯ กุรุนฺทิยํ ปน วุตฺตํ เทฺว ตโย ภิกฺขู เอกโต วสิสฺสามาติ กโรนฺติ รกฺขติ ตาว อวิภตฺตตฺตา อนาปตฺติ อิทํ ฐานํ ตว อิทํ มมาติ วิภชิตฺวา กโรนฺติ อาปตฺติ สามเณโร จ ภิกฺขุ จ เอกโต กโรนฺติ ยาว อวิภตฺตา ตาว รกฺขติ ปุริมนเยน วิภชิตฺวา กโรนฺติ ภิกฺขุสฺส อาปตฺตีติ ฯ
{๓๖๔} อนาปตฺติ เลเณติ อาทีสุ เลณํ มหนฺตมฺปิ กโรนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ น เหตฺถ เลโป ฆฏียติ ฯ คุหมฺปิ อิฏฐกคุหํ วา สิลาคุหํ วา ทารุคุหํ วา ภูมิคุหํ วา มหนฺตมฺปิ กโรนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ ติณกุฏิกาโยติ สตฺตภูมิโกปิ ปาสาโท ติณปณฺณจฺฉทโน ติณกุฏิกาติ วุจฺจติ ฯ อฏฺฐกถาสุ ปน กุกฺกุฏจฺฉิกเคหนฺติ ฉทนํ ทณฺฑเกหิ ชาลพนฺธํ กตฺวา ติเณหิ วา ปณฺเณหิ วา ฉาทิตกุฏิกาว วุตฺตา ตตฺถ อนาปตฺติ ฯ มหนฺตมฺปิ ติณจฺฉทนเคหํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ อุลฺลิตฺตาทิภาโวเอว หิ กุฏิยา ลกฺขณํ ฯ โส จ ฉทนเมว สนฺธาย วุตฺโตติ เวทิตพฺโพ ฯ จงฺกมนสาลาย ติณปณฺณํ ปริปตติ อนุชานามิ ภิกฺขเว โอกปฺเปตฺวา อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ กาตุนฺติ ๑- อาทีนิ เจตฺถ สาธกานิ ฯ ตสฺมา อุภโตปกฺขกํ วา กูฏพทฺธํ วา วฏฺฏํ วา จตุรสฺสํ วา ยํ อิมํ ๒- เอตสฺส เคหสฺส ฉาทนนฺติ ฉทนสํเขเปน กตํ โหติ ตสฺส ภิตฺติเลเปน สทฺธึ เลเป ฆฏิเต อาปตฺติ ฯ สเจ ปน อุลฺลิตฺตาวลิตฺตจฺฉทนสฺสเคหสฺสเลปรกฺขณตฺถํอุปริติเณนฉาเทนฺติ นเอตฺตาวตา