อิติ ปฏิสญฺจิกฺขนฺตสฺส อถโข อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เอตทโหสิ ยนฺนูนาหํ สงฺฆสฺส เสนาสนญฺจ ปญฺญาเปยฺยํ ภตฺตานิ จ อุทฺทิเสยฺยนฺติ ฯ นนุ จ อิมานิ เทฺว ฐานานิ ภสฺสารามตาทิมนุยุตฺตสฺส ยุตฺตานิ อยญฺจ ขีณาสโว นิปฺปปญฺจาราโม อิมสฺส กสฺมา อิมานิ ปฏิภํสูติ ฯ ปุพฺพปฏฺฐนาย โจทิตตฺตา ฯ สพฺพพุทฺธานํ กิร อิมํ ฐานนฺตรํ ปตฺตา สาวกา โหนฺติเยว ฯ อยญฺจ ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล อญฺญตรสฺมึ กุเล ปจฺฉาชาโต อิมํ ฐานนฺตรํ ปตฺตสฺส ภิกฺขุโน อานุภาวํ ทิสฺวา อฏฺฐสฏฺฐิยา ภิกฺขุสตสหสฺเสหิ สทฺธึ ภควนฺตํ สตฺต ทิวสานิ นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ทตฺวา ปาทมูเล นิปติตฺวา อนาคเต ตุมฺหาทิสสฺส พุทฺธสฺส อุปฺปนฺนกาเล อหมฺปิ อิตฺถนฺนาโม ตุมฺหากํ สาวโก วิย เสนาสนปญฺญาปโก จ ภตฺตุทฺเทสโก จ อสฺสนฺติ ปฏฺฐนํ อกาสิ ฯ ภควา อนาคตํสญาณํ เปเสตฺวา อทฺทส ฯ ทิสฺวา จ อิโต กปฺปสตสหสฺสสฺส อจฺจเยน โคตโม นาม พุทฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตทา ตฺวํ ทพฺโพ นาม มลฺลปุตฺโต หุตฺวา ชาติยา สตฺตวสฺโส นิกฺขมฺม ปพฺพชิตฺวา อรหตฺตํ สจฺฉิกริสฺสสิ อิมญฺจ ฐานนฺตรํ ลจฺฉสีติ พฺยากาสิ ฯ โส ตโต ปภูติ ทานสีลาทีนิ ปูรยมาโน เทวมนุสฺสสมฺปตฺตึ อนุภวิตฺวา อมฺหากํ ภควโต กาเล เตน ภควตา พฺยากตสทิสเมว อรหตฺตํ สจฺฉากาสิ ฯ อถสฺส รโหคตสฺส กึ นุโข อหํ สงฺฆสฺส เวยฺยาวจฺจํ กเรยฺยนฺติ จินฺตยโต ตาย ปุพฺพปฏฺฐนาย โจทิตตฺตา อิมานิ เทฺว ฐานานิ ปฏิภํสูติ ฯ อถสฺส เอตทโหสิ อหํ โข อนิสฺสโร อตฺตนิ สตฺถารา สทฺธึ เอกฏฺฐาเน วสามิ สเจ มํ ภควา อนุชานิสฺสติ อิมานิ เทฺว ฐานานิ สมาทิยิสฺสามีติ ภควโต สนฺติกํ อคมาสิ ฯ เตน วุตฺตํ อถโข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต ฯเปฯ ภตฺตานิ จ อุทฺทิสิตุนฺติ ฯ อถ นํ ภควา สาธุ สาธุ ทพฺพาติ สมฺปหํสิตฺวา ยสฺมา อรหติ เอวรูโป อคติคมนปริพาหิโร ภิกฺขุ อิมานิ เทฺว ฐานานิ วิจาเรตุํ ตสฺมา เตนหิ ตฺวํ ทพฺพ สงฺฆสฺส เสนาสนญฺจ ปญฺญาเปหิ ภตฺตานิ จ อุทฺทิสาหีติ อาห ฯ ภควโต ปจฺจสฺโสสีติ ภควโต วจนํ ปฏิอสฺโสสิ อภิมุโข อสฺโสสิ ฯ สมฺปฏิจฺฉีติ วุตฺตํ โหติ ฯ ปฐมํ ทพฺโพ ยาจิตพฺโพติ กสฺมา ภควา ยาจาเปติ ฯ ครหโมจนตฺถํ ฯ ปสฺสติ หิ ภควา อนาคเต ทพฺพสฺส อิมํ ฐานํ นิสฺสาย เมตฺติยภุมฺมชกานํ วเสน มหาอุปทฺทโว อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺร เกจิ ครหิสฺสนฺติ อยํ ตุณฺหีภูโต อตฺตโน กมฺมํ อกตฺวา กสฺมา อีทิสํ ฐานํ วิจาเรตีติ ตโต อญฺเญ วกฺขนฺติ โก อิมสฺส โทโส เอโส เตเหว ยาจิตฺวา ฐปิโตติ เอวํ ครหโต มุจฺจิสฺสตีติ ฯ เอวํ ครหโมจนตฺถํ ยาจาเปตฺวาปิ ปุน ยสฺมา อสมฺมเต ภิกฺขุสฺมึ สงฺฆมชฺเฌ กิญฺจิ กถิยมาเน ขิยฺยนธมฺโม อุปฺปชฺชติ อยํ กสฺมา สงฺฆมชฺเฌ อุจฺจาสทฺทํ กโรติ อิสฺสริยํ ทสฺเสตีติ สมฺมเต ปน กเถนฺเต มา อายสฺมนฺโต กิญฺจิ อวจุตฺถ สมฺมโต อยํ กเถตุ ยถาสุขนฺติ วตฺตาโร ภวนฺติ อสมฺมตญฺจ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺตสฺส ลหุกาปตฺติ โหติ ทุกฺกฏมตฺตา สมฺมตํ ปน อพฺภาจิกฺขโต ครุกตรา ปาจิตฺติยาปตฺติ โหติ อถ สมฺมโต ภิกฺขุ อาปตฺติยา ครุกภาเวน เวริเกหิปิ ทุปฺปทฺธํสิยตโร โหติ ตสฺมา ตํ อายสฺมนฺตํ สมฺมนฺนาเปตุํ พฺยตฺเตน ภิกฺขุนาติ อาทิมาห ฯ กึ ปน เทฺว สมฺมติโย เอกสฺส ทาตุํ วฏฺฏนฺตีติ ฯ น เกวลํ เทฺว สเจ ปโหติ เตรสาปิ ทาตุํ วฏฺฏนฺติ ฯ อปฺปโหนฺตานํ ปน เอกาปิ ทฺวินฺนํ วา ติณฺณํ วา ทาตุํ น วฏฺฏติ ฯ {๓๘๒} สภาคานนฺติ คุณสภาคานํ น มิตฺตสนฺถวสภาคานํ ฯ เตเนวาห เย เต ภิกฺขู สุตฺตนฺติกา เตสํ เอกชฺฌนฺติอาทึ ฯ ยาวติกา หิ สุตฺตนฺติกา โหนฺติ เต อุจฺจินิตฺวา เอกโต เตสํ อนุรูปเมว เสนาสนํ ปญฺญาเปติ เอวํ เสสานํ ฯ กายทฬฺหีพหุลาติ กายสฺส ทฬฺหภาวกรณพหุลา กายโปสนพหุลาติ อตฺโถ ฯ อิมายปีเม อายสฺมนฺโต รติยาติ อิมาย สคฺคมคฺคสฺส ติรจฺฉานภูตาย ติรจฺฉานกถาย รติยา ฯ อจฺฉิสฺสนฺตีติ วิหริสฺสนฺติ ฯ เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา เตเนวาโลเกนาติ เตโชกสิณจตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อภิญฺญาญาเณน องฺคุลิชฺชลนํ อธิฏฐาย เตเนว เตโชธาตุสมาปตฺติยา ชนิเตน องฺคุลิชฺชาลาโลเกนาติ อตฺโถ ฯ อยํ ปน เถรสฺส อานุภาโว น จิรสฺเสว สกลชมฺพูทีเป ปากโฏ อโหสิ ฯ ตํ สุตฺวา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทฏฺฐุกามา อาคมึสุ ฯ อปิสฺสุ ภิกฺขู สญฺจิจฺจ วิกาเล อาคจฺฉนฺติ ฯ เต สญฺจิจฺจ ทูเร อปทิสนฺตีติ ชานนฺตาว ทูเร อปทิสนฺติ ฯ กถํ ฯ อมฺหากํ อาวุโส ทพฺพ คิชฺฌกูเฏติ อิมินา นเยน ฯ องฺคุลิยา ชลมานาย ปุรโต ปุรโต คจฺฉตีติ สเจ เอโก ภิกฺขุ โหติ สยเมว คจฺฉติ สเจ พหู โหนฺติ พหู อตฺตภาเว นิมฺมินาติ สพฺเพ อตฺตนา สทิเสเอว ฯ เสนาสนํ ปญฺญาเปติ อยํ มญฺโจติ อาทีสุ ปน เถเร อยํ มญฺโจติ วทนฺเต นิมฺมิตาปิ อตฺตโน อตฺตโน คตฏฺฐาเน อยํ มญฺโจติ วทนฺติ ฯ เอวํ สพฺพปเทสุ ฯ อยํ หิ นิมฺมิตานํ ธมฺมตา