{๓๘๕-๓๘๖} ทุฏฺโฐ โทโสติ ทูสิโต เจว ทูสโก จ ฯ อุปฺปนฺเน หิ โทเส ปุคฺคโล เตน โทเสน ทูสิโต โหติ ปกติภาวํ ชหาปิโต ตสฺมา ทุฏฺโฐติ วุจฺจติ ฯ ปรญฺจ ทูเสติ วินาเสติ ตสฺมา โทโสติ วุจฺจติ ฯ อิติ ทุฏฺโฐ โทโสติ เอกสฺเสเวตํ ปุคฺคลสฺส อาการนานตฺเตน นิทสฺสนํ ฯ เตน วุตฺตํ ทุฏฺโฐ โทโสติ ทูสิโต เจว ทูสโก จาติ ฯ ตตฺถ สทฺทลกฺขณํ ปริเยสิตพฺพํ ฯ ยสฺมา ปน โส ทุฏฺโฐ โทโสติ สงฺขํ คโต ปฏิฆสมงฺคิปุคฺคโล กุปิตาทิภาเว ฐิโตว โหติ เตนสฺส ปทภาชเน กุปิโตติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ กุปิโตติ กุปฺปภาวํ ปกติโต จวนภาวํ ปตฺโต ฯ อนตฺตมโนติ น สกมโน อตฺตโน วเส อฏฺฐิตจิตฺโต ฯ อปิจ ปีติสุเขหิ น อตฺตมโน นิปตจิตฺโตติ อนตฺตมโน ฯ อนภิรทฺโธติ น สุขิโต น วา ปสาทิโตติ อนภิรทฺโธ ฯ ปฏิเฆน อาหตํ จิตฺตมสฺสาติ อาหตจิตฺโต ฯ จิตฺตตฺถทฺธภาวจิตฺตกจวรสงฺขาตํ ปฏิฆขีลํ ชาตมสฺสาติ ขีลชาโต ฯ อปฺปตีโตติ นปฺปติอิโต ๑- ปีติสุขาทีหิ วชฺชิโต น อภิสโฏติ อตฺโถ ฯ ปทภาชเน ปน เยสํ ธมฺมานํ วเสน อปฺปตีโต โหติ เต ทสฺเสตุํ เตน จ โกเปนาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ เตน จ โกเปนาติ เยน ทุฏฺโฐติ จ กุปิโตติ จ วุตฺโต ฯ อุภยมฺปิ เหตํ ปกติภาวํ ชหาปนโต เอกาการํ โหติ ฯ เตน จ โทเสนาติ เยน โทโสติ วุตฺโต ฯ อิเมหิ ทฺวีหิ สงฺขารกฺขนฺธเมว ทสฺเสติ ฯ ตาย จ อนตฺตมนตายาติ ยาย อนตฺตมโนติ วุตฺโต ฯ ตาย จ อนภิรทฺธิยาติ ยาย อนภิรทฺโธติ วุตฺโต ฯ อิเมหิ ทฺวีหิ เวทนากฺขนฺธํ

อมูลเกน ปาราชิเกนาติ เอตฺถ นาสฺส มูลนฺติ อมูลกํ ฯ ตํ ปนสฺส อมูลกตฺตํ ยสฺมา โจทกวเสน อธิปฺเปตํ น จุทิตกวเสน ตสฺมา ตมตฺถํ ทสฺเสตุํ ปทภาชเน อมูลกนฺนาม อทิฏฺฐํ อสฺสุตํ อปริสงฺกิตนฺติ อาห ฯ เตน อิมํ ทีเปติ ยํ ปาราชิกํ โจทเกน จุทิตกมฺหิ ปุคฺคเล เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ น ปริสงฺกิตํ อิทํ เอเตสํ ทสฺสนสฺสวนปริสงฺกาสงฺขาตานํ มูลานํ อภาวโต อมูลกนฺนาม ฯ ตํ ปน โส อาปนฺโน วา โหตุ อนาปนฺโน วา เอตํ อิธ อปฺปมาณนฺติ ฯ ตตฺถ อทิฏฺฐํ นาม อตฺตโน ปสาทจกฺขุนา วา ทิพฺพจกฺขุนา วา อทิฏฺฐํ ฯ อสฺสุตํ นาม ตเถว เกนจิ วุจฺจมานํ น สุตํ ฯ อปริสงฺกิตํ นาม จิตฺเตน อปริสงฺกิตํ ฯ ทิฏฺฐํ นาม อตฺตนา วา ปเรน วา ปสาทจกฺขุนา วา ทิพฺพจกฺขุนา วา ทิฏฺฐํ ฯ สุตนฺนาม ตเถว สุตํ ฯ ปริสงฺกิตํ นาม อตฺตนา วา ปเรน วา ปริสงฺกิตํ ฯ ตตฺถ อตฺตนา ทิฏฺฐํ ทิฏฺฐเมว ฯ ปเรหิ ทิฏฺฐํ อตฺตนา สุตํ ปเรหิ สุตํ ปเรหิ ปริสงฺกิตนฺติ อิทํ ปน สพฺพมฺปิ อตฺตนา สุตฏฺฐาเนเยว ติฏฺฐติ ฯ ปริสงฺกิตํ ปน ติวิธํ ทิฏฺฐปริสงฺกิตํ สุตปริสงฺกิตํ มุตปริสงฺกิตนฺติ ฯ ตตฺถ ทิฏฺฐปริสงฺกิตนฺนาม เอโก ภิกฺขุ อุจฺจารปสฺสาวกมฺเมน คามสมีเป เอกํ คุมฺพํ ปวิฏฺโฐ อญฺญตราปิ อิตฺถี เกนจิเทว กรณีเยน ตํ คุมฺพํ ปวิสิตฺวา นิวตฺตา นาปิ ภิกฺขุ อิตฺถึ อทฺทส น จ อิตฺถี ภิกฺขุํ อทิสฺวาว อุโภปิ ยถารุจึ ปกฺกนฺตา อญฺญตโร ภิกฺขุ อุภินฺนํ ตโต นิกฺขมนํ สลฺลกฺเขตฺวา อทฺธา อิเมสํ กตํ วา กริสฺสนฺติ วาติ ปริสงฺกติ อิทํ ทิฏฺฐปริสงฺกิตํ ฯ สุตปริสงฺกิตนฺนาม อิเธกจฺโจ อนฺธกาเร วา ปฏิจฺฉนฺเน วา โอกาเส มาตุคาเมน สทฺธึ ภิกฺขุโน ตาทิสํ ปฏิสนฺถารวจนํ สุณาติ สมีเป อญฺญํ วิชฺชมานมฺปิ อตฺถิ นตฺถีติ น ชานาติ โส อทฺธา อิเมสํ กตํ วา กริสฺสนฺติ วาติ ปริสงฺกติ อิทํ สุตปริสงฺกิตํ ฯ มุตปริสงฺกิตนฺนาม สมฺพหุลา ธุตฺตา รตฺติภาเค ปุปฺผคนฺธมํสสุราทีนิ คเหตฺวา อิตฺถีหิ สทฺธึ เอกํ ปจฺจนฺตวิหารํ คนฺตฺวา มณฺฑเป วา โภชนสาลาทีสุ วา ยถาสุขํ กีฬิตฺวา ปุปฺผาทีนิ วิกีริตฺวา คตา ปุนทิวเส ภิกฺขู ตํ วิปฺปการํ ทิสฺวา กสฺสิทํ กมฺมนฺติ วิจินนฺติ ตตฺร จ เกนจิ ภิกฺขุนา ปเคว วุฏฺฐหิตฺวา วตฺตสีเสน มณฺฑปํ วา โภชนสาลํ วา ปฏิชคฺคนฺเตน ปุปฺผาทีนิ อามฏฺฐานิ โหนฺติ เกนจิ อุปฏฺฐากกุลโต อาหเฏหิ ปุปฺผาทีหิ ปูชา กตา โหติ เกนจิ เภสชฺชตฺถํ อริฏฺฐํ ปีตํ โหติ อถ เต กสฺสิทํ กมฺมนฺติ วิจินนฺตา ภิกฺขู หตฺถคนฺธญฺจ มุขคนฺธญฺจ ฆายิตฺวา เต ภิกฺขู ปริสงฺกนฺติ อิทํ มุตปริสงฺกิตํ ฯ ตตฺถ ทิฏฺฐํ อตฺถิ สมูลกํ อตฺถิ อมูลกํ ทิฏฺฐเมว อตฺถิ สญฺญาสมูลกํ อตฺถิ สญฺญาอมูลกํ ฯ เอส นโย สุเตปิ ฯ ปริสงฺกิเต ปน ทิฏฺฐปริสงฺกิตํ อตฺถิ สมูลกํ อตฺถิ อมูลกํ ทิฏฺฐปริสงฺกิตเมว อตฺถิ สญฺญาสมูลกํ อตฺถิ สญฺญาอมูลกํ ฯ เอส นโย สุตมุตปริสงฺกิเตสุ ฯ ตตฺถ ทิฏฐํ สมูลกนฺนาม ปาราชิกํ อาปชฺชนฺตํ ทิสฺวาว ทิฏฺโฐ มยาติ วทติ ฯ อมูลกนฺนาม ปฏิจฺฉนฺโนกาสโต นิกฺขมนฺตํ ทิสฺวา วีติกฺกมํ อทิสฺวา ทิฏฺโฐ มยาติ วทติ ฯ ทิฏฺฐเมว สญฺญาสมูลกนฺนาม ทิสฺวาว ทิฏฺฐสญฺญี หุตฺวา โจเทติ ฯ สญฺญาอมูลกนฺนาม ปุพฺเพ ปาราชิกวีติกฺกมํ ทิสฺวา ปจฺฉา อทิฏฺฐสญฺญี ชาโต โส สญฺญาย อมูลกํ กตฺวา ทิฏฺโฐ มยาติ โจเทติ ฯ เอเตเนว นเยน สุตมุตปริสงฺกิตานิปิ วิตฺถารโต เวทิตพฺพานิ ฯ เอตฺถ จ สพฺพปฺปกาเรนาปิ ทิฏฺฐํ สมูลเกน วา สญฺญาสมูลเกน วา โจเทนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อมูลเกน วา สญฺญาอมูลเกน วา โจเทนฺตสฺเสว อาปตฺติ ฯ อนุทฺธํเสยฺยาติ วิทฺธํเสยฺย ปทฺธํเสยฺย อภิภเวยฺย อชฺโฌตฺถเรยฺย ฯ ตมฺปน อนุทฺธํสนํ ยสฺมา อตฺตนา โจเทนฺโตปิ ปเรน โจทาเปนฺโตปิ กโรติเยว ตสฺมา ปทภาชเน โจเทติ วา โจทาเปติ วาติ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ โจเทตีติ ปาราชิกํ ธมฺมํ อาปนฺโนสีติ อาทีหิ วจเนหิ สยํ โจเทติ ตสฺส วาจาย วาจาย สงฺฆาทิเสโส ฯ โจทาเปตีติ อตฺตนา สมีเป ฐตฺวา อญฺญํ ภิกฺขุํ อาณาเปติ โส ตสฺส วจเนน ตํ โจเทติ โจทาปกสฺเสว วาจาย วาจาย สงฺฆาทิเสโส ฯ อถ โสปิ มยา ทิฏฺฐํ สุตํ อตฺถีติ โจเทติ ทฺวินฺนมฺปิ ชนานํ วาจาย วาจาย สงฺฆาทิเสโส ฯ