เรื่องพระเทวทัตต์
{๔๐๙} เตน สมเยน พุทฺโธ ภควาติ สงฺฆเภทสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ อถโข เทวทตฺโตติอาทีสุ โย จ เทวทตฺโต ยถา จ ปพฺพชิโต เยน จ การเณน โกกาลิกาทโย อุปสงฺกมิตฺวา เอถ มยํ อาวุโส สมณสฺส โคตมสฺส สงฺฆเภทํ กริสฺสาม จกฺกเภทนฺติ ๑- อาห ฯ ตํ สพฺพํ สงฺฆเภทกฺขนฺธเก อาคตเมว ฯ ปญฺจวตฺถุยาจนา ปน กิญฺจาปิ ตตฺเถว อาคมิสฺสติ อถโข อิธาปิ อาคตตฺตา ยเทตฺถ วตฺตพฺพํ ตํ วตฺวาว คมิสฺสาม ฯ สาธุ ภนฺเตติ อายาจนา สาธุ ฯ ภิกฺขู ยาวชีวํ อารญฺญิกา อสฺสูติ อารญฺญิกธุตงฺคํ สมาทาย สพฺเพ ภิกฺขู ยาว ชีวนฺติ ตาว อารญฺญิกา โหนฺตุ อรญฺเญเยว วสนฺตุ ฯ โย คามนฺตํ โอสเรยฺย วชฺชํ นํ ผุเสยฺยาติ โย เอกภิกฺขุปิ อรญฺญํ ปหาย นิวาสนตฺถาย คามนฺตํ โอสเรยฺย วชฺชํ นํ ผุเสยฺย นํ ภิกฺขุํ โทโส ผุสตุ อาปตฺติยา นํ ภควา กาเรตูติ อธิปฺปาเยน วทติ ฯ เอส นโย เสสวตฺถูสุปิ ฯ {๔๑๐} ชนํ สญฺญาเปสฺสามาติ ชนํ อมฺหากํ อปฺปิจฺฉตาทิภาวํ ชานาเปสฺสาม ฯ อถวา ปริโตเสยฺยาม ปสาเทสฺสามาติ วุตฺตํ โหติ ฯ อิมานิ ปน ปญฺจ วตฺถูนิ ยาจโต เทวทตฺตสฺส วจนํ สุตฺวาว อญฺญาสิ ภควา สงฺฆเภทตฺถิโก หุตฺวา อยํ ยาจตีติ ฯ ยสฺมา ปน ตานิ อนุชานิยมานานิ พหูนํ กุลปุตฺตานํ
มคฺคนฺตรายาย สํวตฺตนฺติ ตสฺมา ภควา อลํ เทวทตฺตาติ ๑- ปฏิกฺขิปิตฺวา โย อิจฺฉติ อารญฺญโก โหตูติอาทิมาห ๒- ฯ
เอตฺถ ปน ภควโต อธิปฺปายํ วิทิตฺวา กุลปุตฺเตน อตฺตโน ปฏิรูปํ เวทิตพฺพํ ฯ อยํ เหตฺถ ภควโต อธิปฺปาโย เอโก ภิกฺขุ มหชฺฌาสโย โหติ มหุสฺสาโห สกฺโกติ คามนฺตเสนาสนํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อรญฺเญ วิหรนฺโต ทุกฺขสฺสนฺตํ กาตุํ ฯ เอโก ทุพฺพโล โหติ อปฺปตฺถาโม อรญฺเญ น สกฺโกติ คามนฺเตเยว สกฺโกติ ฯ เอโก มหพฺพโล สมปฺปวตฺตธาตุโก อธิวาสนกฺขนฺติสมฺปนฺโน อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ สมจิตฺโต อรญฺเญปิ คามนฺเตปิ สกฺโกติเยว ฯ เอโก เนว คามนฺเต น อรญฺเญ สกฺโกติ ปทปรโม โหติ ฯ ตตฺร ยฺวายํ มหชฺฌาสโย โหติ มหุสฺสาโห สกฺโกติ คามนฺตเสนาสนํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อรญฺเญ วิหรนฺโต ทุกฺขสฺสนตํ กาตุํ โส อรญฺเญเยว วสตุ อิทมสฺส ปฏิรูปํ ฯ สทฺธิวิหาริกาทโยปิสฺส อนุสิกฺขมานา อรญฺเญ วิหาตพฺพเมว มญฺญิสฺสนฺติ ฯ โย ปน ทุพฺพโล โหติ อปฺปตฺถาโม คามนฺเตเยว สกฺโกติ ทุกฺขสฺสนฺตํ กาตุํ น อรญฺเญ โส คามนฺเตเยว วสตุ ฯ ยฺวายํ มหพฺพโล สมปฺปวตฺตธาตุโก อธิวาสนกฺขนฺติสมฺปนฺโน อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ สมจิตฺโต อรญฺเญปิ คามนฺเตปิ สกฺโกติเยว อยมฺปิ คามนฺตเสนาสนํ ปหาย อรญฺเญ วิหรตุ อิทมสฺส ปฏิรูปํ ฯ สทฺธิวิหาริกาทโยปิสฺส อนุสิกฺขมานา อรญฺเญ วิหาตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ ฯ โย ปนายํ เนว คามนฺเต น อรญฺเญ สกฺโกติ ปทปรโม โหติ อยมฺปิ อรญฺเญเยว วสตุ ฯ