หรณาธิกาเร หิ วิเสเสตฺวา เต กุลิตฺถีนนฺติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ตสฺมา พุทฺธาทีนํ อตฺถาย หรนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ
ตตฺถ เอกโต วณฺฏิกนฺติ ปุปฺผานํ วณฺเฏ เอกโต กตฺวา กตมาลํ ฯ อุภโต วณฺฏิกนฺติ อุโภหิ ปสฺเสหิ ปุปฺผวณฺเฏ กตฺวา กตมาลํ ฯ มญฺชริกนฺติ อาทีสุ ปน มญฺชรี วิย กตา ปุปฺผวิกติ มญฺชริกาติ วุจฺจติ ฯ วิธูติกาติ สูจิยา วา สลากาย วา สินฺทุวารปุปฺผาทีนิ วิชฺฌิตฺวา กตา ฯ วฏํสโกติ วตํสโก ฯ อาเวฬาติ กณฺณกา ฯ อุรจฺฉโทติ หารสทิสํ อุเร ฐปนปุปฺผทามํ ฯ อยํ ตาว เอตฺถ ปทวณฺณนา ฯ
อยํ ปน อาทิโต ปฏฺฐาย วิตฺถาเรน อาปตฺติวินิจฺฉโย ฯ กุลทูสนตฺถาย อกปฺปิยปฐวิยํ มาลาวจฺฉํ โรเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยญฺเจว ทุกฺกฏญฺจ ฯ ตถา อกปฺปิยโวหาเรน โรปาเปนฺตสฺส ฯ กปฺปิยปฐวิยํ โรปเนปิ โรปาปเนปิ ทุกฺกฏเมว ฯ อุภยตฺราปิ สกึ อาณตฺติยา พหูนมฺปิ โรปาปเน เอกเมวสฺส ปาจิตฺติยํ ทุกฺกฏํ วา สุทฺธทุกฺกฏํ วา โหติ ฯ ปริโภคตฺถาย กปฺปิยภูมิยํ วา อกปฺปิยภูมิยํ วา กปฺปิยโวหาเรน โรปาปเน อนาปตฺติ ฯ อารามาทิอตฺถายปิ อกปฺปิยปฐวิยํ โรเปนฺตสฺส วา อกปฺปิยวจเนน โรปาเปนฺตสฺส วา ปาจิตฺติยํ ฯ อยํ ปน นโย มหาอฏฺฐกถายํ น สุฏฺฐุ วิภตฺโต มหาปจฺจริยํ วิภตฺโตติ ฯ สิญฺจนสิญฺจาปเน ปน อกปฺปิยอุทเกน สพฺพตฺถ ปาจิตฺติยํ ฯ กุลทูสนปริโภคตฺถาย ทุกฺกฏมฺปิ ฯ กปฺปิเยน เตสํเยว ปน ทฺวินฺนมตฺถาย ทุกฺกฏํ ฯ ปริโภคตฺถาย เจตฺถ กปฺปิยโวหาเรน สิญฺจาปเน อนาปตฺติ ฯ อาปตฺติฏฺฐาเน ปน ธาโรปจฺเฉทวเสน ปโยคพหุลตาย อาปตฺติพหุลตา เวทิตพฺพา ฯ กุลทูสนตฺถาย โอจินเน ปุปฺผคณนาย ทุกฺกฏปาจิตฺติยานิ ฯ อญฺญตฺถ ปาจิตฺติยาเนว ฯ พหูนิ ปน ปุปฺผานิ เอกปฺปโยเคน โอจินนฺโต ปโยควเสน กาเรตพฺโพ ฯ โอจินาปเน กุลทูสนตฺถาย สกึ อาณตฺโต พหุมฺปิ โอจินาติ เอกเมวสฺส ปาจิตฺติยทุกฺกฏํ ฯ อญฺญตฺร ปาจิตฺติยเมว ฯ คณฺฐนาทีสุ สพฺพาปิ ฉ ปุปฺผวิกติโย เวทิตพฺพา คณฺฐิมํ โคปฺปิมํ เวธิมํ เวฐิมํ ปูริมํ วายิมนฺติ ฯ ตตฺถ คณฺฐิมนฺนาม สทณฺฑเกสุ วา อุปฺปลปทุมาทีสุ อญฺเญสุ วา ทีฆวณฺเฏสุ ปุปฺเผสุ ทฏฺฐพฺพํ ฯ ทณฺฑเกน วา ทณฺฑกํ วณฺเฏฺน วา วณฺฏํ คณฺฐิตฺวา กตเมว หิ คณฺฐิมํ ฯ ตํปิ ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา กาตุํปิ อกปฺปิยวจเนน การาเปตุมฺปิ น วฏฺฏติ ฯ เอวํ ชาน เอวํ กโต โสเภยฺย ยถา เอตานิ ปุปฺผานิ น วิกีริยนฺติ ตถา กโรหีติ อาทินา ปน กปฺปิยวจเนน การาเปตุํ วฏฺฏติ ฯ โคปฺปิมํ นาม สุตฺเตน วา วากาทีหิ วา วสฺสิกปุปฺผาทีนํ เอกโตวณฺฏิกอุภโต- วณฺฏิกมาลาวเสน โคปฺปนํ ฯ วากํ วา รชฺชุํ วา ทฺวิคุณํ กตฺวา ตตฺถ อวณฺฏกาทีนิ จ ปุปฺผานิ ปเวเสตฺวา ปฏิปาฏิยา พนฺธนฺติ เอตมฺปิ โคปฺปิมเมว ฯ สพฺพํ ปุริมนเยเนว น วฏฺฏติ ฯ เวธิมํ นาม สวณฺฏกานิ วสฺสิกปุปฺผาทีนิ วณฺเฏสุ อวณฺฏกานิ วา พกุลปุปฺผาทีนิ อนฺโตฉิทฺเทสุ ตาลหิราทีหิ วินิวิชฺฌิตฺวา อาวุนนฺติ เอตํ เวธิมนฺนาม ฯ ตมฺปิ ปุริมนเยเนว น วฏฺฏติ ฯ เกจิ ปน กทลิกฺขนฺธมฺหิ กณฺฏเก วา ตาลหิราทีนิ วา ปเวเสตฺวา ตตฺถ ปุปฺผานิ วิชฺฌิตฺวา ฐเปนฺติ ฯ เกจิ กณฺฏกสาขาสุ ฯ เกจิ ปุปฺผจฺฉตฺตปุปฺผกูฏาคารกรณตฺถํ ฉตฺเต จ ภิตฺติยญฺจ ปเวเสตฺวา ฐปิตกณฺฏเกสุ ฯ เกจิ ธมฺมาสนวิตาเน พทฺธกณฺฏเกสุ ฯ เกจิ กณฺณิการปุปฺผาทีนิ สลากาหิ วิชฺฌนฺติ ฉตฺตาติจฺฉตฺตํ วิย จ กโรนฺติ ฯ ตํ อติอุฬาริกเมว ฯ ปุปฺผวิชฺฌนตฺถํ ปน ธมฺมาสนวิตาเน กณฺฏกมฺปิ พนฺธิตุํ กณฺฏกาทีหิ วา เอกปุปฺผมฺปิ วิชฺฌิตุํ ปุปฺเผเยว วา ปุปฺผํ ปเวเสตุํ น วฏฺฏติ ฯ ชาลวิตาน เวทิกานาคทนฺตก ปุปฺผปฏิจฺฉก ตาลปณฺณ คุฬกาทีนํ ปน ฉิทฺเทสุ อโสกปิณฺฑิยา วา อนฺตเรสุ ปุปฺผานิ ปเวเสตุํ น โทโส ฯ นเหตํ เวธิมํ โหติ ฯ ธมฺมรชฺชุยมฺปิ เอเสว นโย ฯ เวฐิมนฺนาม ปุปฺผทามปุปฺผหตฺถเกสุ ทฏฺฐพฺพํ ฯ เกจิ หิ มตฺถกทามํ กโรนฺตา เหฏฺฐา ฆฏกาการํ ทสฺเสตุํ ปุปฺเผหิ เวเฐนฺติ ฯ เกจิ อฏฺฐฏฺฐ วา ทสทส วา อุปฺปลปุปฺผาทีนิ สุตฺเตน วา วาเกน วา ทณฺฑเกสุ พนฺธิตฺวา อุปฺปลหตฺถเก ปทุมหตฺถเก วา กโรนฺติ ฯ ตํ สพฺพํ ปุริมนเยเนว น วฏฺฏติ ฯ สามเณเรหิ อุปฺปาเฏตฺวา ถเล ฐปิตอุปฺปลาทีนิ กาสาเวน ภณฺฑิกมฺปิ พนฺธิตุํ น วฏฺฏติ ฯ เตสํเยว ปน วาเกน วา ทณฺฑเกน วา พนฺธิตุํ อํสภณฺฑิกํ วา กาตุํ วฏฺฏติ ฯ อํสภณฺฑิกา นาม ขนฺเธ ฐปิตกาสาวสฺส อุโภ อนฺเต อาหริตฺวา คณฺฑึ กตฺวา ตสฺมึ ปสิพฺพเก วิย ปุปฺผานิ ปกฺขิปนฺติ อยํ วุจฺจติ อํสภณฺฑิกา ฯ เอตํ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ ทณฺฑเกหิ ปทุมินิปณฺณํ วิชฺฌิตฺวา อุปฺปลาทีนิ ปณฺเณน เวเฐตฺวา คณฺหนฺติ ฯ ตตฺราปิ ปุปฺผานํ อุปริ ปทุมินิปณฺณเมว พนฺธิตุํ วฏฺฏติ เหฏฺฐา ทณฺฑโก ๑- ปน พนฺธิตุํ น วฏฺฏติ ฯ ปูริมํ นาม มาลาคุเณ จ ปุปฺผปเฏ จ ทฏฺฐพฺพํ ฯ โย หิ มาลาคุเณน เจติยํ วา โพธึ วา เวทิกํ วา ปริกฺขิปนฺโต ปุน อาเนตฺวา ปุริมํ ฐานํ อติกฺกาเมติ เอตฺตาวตาปิ ปูริมนฺนาม โหติ ฯ โก ปน วาโท อเนกกฺขตฺตุํ ปริกฺขิปนฺตสฺส ฯ นาคทนฺตกนฺตเรหิ ปเวเสตฺวา หรนฺโต โอลมฺพกํ กตฺวา ปุน นาคทนฺตกํ ปริกฺขิปติ เอตมฺปิ ปูริมนฺนาม ฯ นาคทนฺตเก ปน ปุปฺผวลยํ ปเวเสตุํ วฏฺฏติ ฯ มาลาคุเณหิ ปุปฺผปฏํ กโรนฺติ ฯ ตตฺราปิ เอกเมว มาลาคุณํ หริตุํ วฏฺฏติ ฯ ปุน ปจฺจาหรโต ปูริมเมว โหติ ฯ ตํ สพฺพํ ปุริมนเยเนว น วฏฺฏติ ฯ มาลาคุเณหิ ปน พหูหิปิ กตํ ปุปฺผทามํ ลภิตฺวา อาสนมตฺถกาทีสุ พนฺธิตุํ วฏฺฏติ ฯ อติทีฆํ ปน มาลาคุณํ เอกวารํ หริตฺวา ปริกฺขิปิตฺวา วา ปุน อญฺญสฺส ภิกฺขุโน ทาตุํ วฏฺฏติ ฯ เตนาปิ ตเถว กาตุํ วฏฺฏติ ฯ วายิมนฺนาม ปุปฺผชาลปุปฺผปฏปุปฺผรูเปสุ ทฏฺฐพฺพํ ฯ เจติเยปิ ปุปฺผชาลํ กโรนฺตสฺส เอกเมกมฺหิ ๒- ชาลจฺฉิทฺทเก ทุกฺกฏํ ฯ ภิตฺติจฺฉตฺตโพธิตฺถมฺภาทีสุ เอเสว นโย ฯ ปุปฺผปฏํ ปน ปเรหิ ปูริตมฺปิ วายิตุํ น ลพฺภติ ฯ โคปฺปิมปุปฺเผเหว หตฺถิอสฺสาทิรูปกานิ กโรนฺติ ฯ ตานิปิ วายิมฏฺฐาเน ติฏฺฐนฺติ ฯ ปุริมนเยเนว สพฺพํ