เตวิชฺชา อิทฺธิปตฺตา จ เจโตปริยายโกวิทา

ขีณาสวา อรหนฺโต พหู พุทฺธสฺส สาวกาติ ฯ ภนฺเต เกน อาคตตฺถาติ ฯ เนว มหาราช อุทเกน น ถเลนาติ ฯ ราชา อากาเสน อาคตาติ อญฺญาสิ ฯ เถโร อตฺถิ นุโข รญฺโญ ปญฺญาเวยฺยตฺติกนฺติ วีมํสนตฺถาย อาสนฺนํ อมฺพรุกฺขํ อารพฺภ ปญฺหํ ปุจฺฉิ กึนาโม อยํ มหาราช รุกฺโขติ ฯ อมฺพรุกฺโข นาม ภนฺเตติ ฯ อิมํ ปน มหาราช อมฺพํ มุญฺจิตฺวา อญฺโญ อมฺโพ อตฺถิ นตฺถีติ ฯ อตฺถิ ภนฺเต อญฺเญปิ พหู อมฺพรุกฺขาติ ฯ อิมญฺจ อมฺพํ เต จ อมฺเพ มุญฺจิตฺวา อตฺถิ นุโข มหาราช อญฺเญ รุกฺขาติ ฯ อตฺถิ ภนฺเต เต ปน น อมฺพรุกฺขาติ ฯ อญฺเญ อมฺเพ จ อนมฺเพ จ มุญฺจิตฺวา อตฺถิ ปน อญฺโญ รุกฺโขติ ฯ อยเมว ภนฺเต อมฺพรุกฺโขติ ฯ สาธุ มหาราช ปณฺฑิโตสิ อตฺถิ ปน เต มหาราช ญาตกาติ ฯ อตฺถิ เม ภนฺเต พหู ชนาติ ฯ เต มุญฺจิตฺวา อญฺเญ เกจิ อญฺญาตกาปิ อตฺถิ มหาราชาติ ฯ อญฺญาตกา ภนฺเต ญาตเกหิ พหุตราติ ฯ ตว ญาตเก จ อญฺญาตเก จ มุญฺจิตฺวา อตฺถิ อญฺโญ โกจิ มหาราชาติ ฯ อหํ ภนฺเตติ ฯ สาธุ มหาราช อตฺตา นาม อตฺตโน เนว ญาตโก น อญฺญาตโกติ ฯ อถ เถโร ปณฺฑิโต ราชา สกฺกิสฺสติ ๑- ธมฺมํ อญฺญาตุนฺติ จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺตนฺตํ กเถสิ ฯ กถาปริโยสาเน ราชา ตีสุ สรเณสุ ปติฏฺฐหิ สทฺธึ จตฺตาฬีสาย ปาณสหสฺเสหิ ฯ ตํ ขณํเยว จ รญฺโญ ภตฺตํ อาหริยิตฺถ ฯ ราชา จ สุตฺตนฺตํ สุณนฺโต เอวํ อญฺญาสิ น อิเมสํ อิมสฺมึ กาเล โภชนํ กปฺปตีติ ฯ อปุจฺฉิตฺวา ปน ภุญฺชิตุํ อยุตฺตนฺติ จินฺเตตฺวา ภุญฺชิสฺสถ ภนฺเตติ ปุจฺฉิ ฯ น มหาราช อมฺหากํ อิมสฺมึ กาเล โภชนํ กปฺปตีติ ฯ กสฺมึ กาเล ภนฺเต กปฺปตีติ ฯ อรุณุคฺคมนโต ปฏฺฐาย ยาว มชฺฌนฺติกสมยา มหาราชาติ ฯ คจฺฉาม ภนฺเต นครนฺติ ฯ อลํ มหาราช อิเธว วสิสฺสามาติ ฯ สเจ ภนฺเต ตุมฺเห วสถ อยํ ทารโก อาคจฺฉตูติ ฯ มหาราช อยํ ทารโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน ปพฺพชฺชาเปกฺโข อิทานิ ปพฺพชิสฺสตีติ ฯ ราชา เตนหิ ภนฺเต เสฺว รถํ เปสิสฺสามิ ตํ อภิรุหิตฺวา อาคจฺเฉยฺยาถาติ วตฺวา วนฺทิตฺวา ปกฺกามิ ฯ เถโร อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ สุมนสามเณรํ อามนฺเตสิ เอหิ ตฺวํ สุมน ธมฺมสฺสวนกาลํ โฆเสหีติ ฯ ภนฺเต กิตฺตกํ ฐานํ สาเวนฺโต โฆเสมีติ ฯ

สกลตมฺพปณฺณิทีปนฺติ ฯ สาธุ ภนฺเตติ สามเณโร อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อธิฏฺฐหิตฺวา สมาหิเตน จิตฺเตน สกลตมฺพปณฺณิทีปํ สาเวนฺโต ติกฺขตฺตุํ ธมฺมสฺสวนกาลํ โฆเสสิ ฯ ราชา ตํ สทฺทํ สุตฺวา เถรานํ สนฺติกํ เปเสสิ กึ ภนฺเต อตฺถิ โกจิ อุปทฺทโวติ ฯ นตฺถมฺหากํ โกจิ อุปทฺทโว ธมฺมสฺสวนกาลํ โฆสาปยิมฺหา พุทฺธวจนํ กเถตุกามมฺหาติ ฯ ตญฺจ ปน สามเณรสฺส สทฺทํ สุตฺวา ภุมฺมา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุํ ฯ เอเตนูปาเยน ยาว พฺรหฺมโลกา สทฺโท อพฺภุคฺคญฺฉิ ฯ เตน สทฺเทน มหาเทวตาสนฺนิปาโต อโหสิ ฯ เถโร มหนฺตํ เทวตาสนฺนิปาตํ ทิสฺวา สมจิตฺตสุตฺตนฺตํ กเถสิ ฯ กถาปริโยสาเน อสงฺเขยฺยานํ เทวานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ ฯ พหู นาคา จ สุปณฺณา จ สรเณสุ ปติฏฺฐหึสุ ฯ ยาทิโส จ สารีปุตฺตตฺเถรสฺส อิมํ สุตฺตนฺตํ กถยโต เทวตานํ สนฺนิปาโต อโหสิ ตาทิโส มหินฺทตฺเถรสฺสาปิ ชาโต ฯ อถ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ราชา เถรานํ รถํ เปเสสิ ฯ สารถิ รถํ เอกมนฺเต ฐเปตฺวา เถรานํ อาโรเจสิ อาคโต ภนฺเต รโถ อภิรุหถ คจฺฉิสฺสามาติ ฯ เถรา น มยํ รถํ อภิรุหาม คจฺฉ ตฺวํ ปจฺฉา มยํ คจฺฉิสฺสามาติ วตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อนุราธปุรสฺส ปุรตฺถิมทิสาย ปฐมเจติยฏฺฐาเน โอตรึสุ ฯ ตํ หิ เจติยํ เถเรหิ ปฐมํ โอติณฺณฏฺฐาเน กตตฺตาเยว ปฐมเจติยนฺติ วุจฺจติ ฯ ราชาปิ สารถึ เปเสตฺวา อนฺโตนิเวสเน มณฺฑปํ ปฏิยาเทถาติ อมจฺเจ อาณาเปสิ ฯ ตาวเทว สพฺเพ หฏฺฐตุฏฺฐา อติวิย ปาสาทิกํ มณฺฑปํ ปฏิยาเทสุํ ฯ ปุน ราชา จินฺเตสิ หีโย เถโร สีลกฺขนฺธํ กถยมาโน อุจฺจาสยนมหาสยนํ น กปฺปตีติ อาห นิสีทิสฺสนฺติ นุโข อยฺยา อาสเนสุ น นิสีทิสฺสนฺตีติ ฯ ตสฺเสวํ จินฺตยนฺตสฺเสว โส สารถิ นครทฺวารํ สมฺปตฺโต ฯ ตโต อทฺทส เถเร ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา กายพนฺธนํ พนฺธิตฺวา จีวรํ ปารุปนฺเต ฯ ทิสฺวา อติวิย ปสนฺนจิตฺโต หุตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ อาคตา เทว เถราติ ฯ ราชา รถํ อารุฬฺหาติ ปุจฺฉิ ฯ น อารุฬฺหา เทว อปิจ มม ปจฺฉโต นิกฺขมิตฺวา ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา ปาจีนทฺวาเร ฐิตาติ ฯ ราชา รถมฺปิ นาภิรุหึสูติ สุตฺวา น ทานิ อยฺยา อุจฺจาสยนํ สาทิยิสฺสนฺตีติ จินฺเตตฺวา เตนหิ ภเณ เถรานํ ภุมฺมตฺถรณสงฺเขเปน อาสนานิ ปญฺญาเปถาติ วตฺวา ปฏิปถํ อคมาสิ ฯ อมจฺจา ปฐวิยํ ตฏฺฏิกํ ปญฺญาเปตฺวา อุปริ โกชวกาทีนิ จิตฺรตฺถรณานิ ปญฺญาเปสุํ ฯ อุปฺปาทปาฐกา ทิสฺวา คหิตาทานิ อิเมหิ อยํ ปฐวี อิเม ตมฺพปณฺณิทีปสฺส สามิกา ภวิสฺสนฺตีติ พฺยากรึสุ ฯ ราชาปิ คนฺตฺวา เถเร วนฺทิตฺวา มหินฺทตฺเถรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา มหติยา ปูชาย จ สกฺกาเรน จ เถเร นครํ ปเวเสตฺวา อนฺโตนิเวสนํ ปเวเสสิ ฯ เถโร อาสนปฺปญฺญตฺตํ ทิสฺวา อมฺหากํ สาสนํ สกลลงฺกาทีเป ปฐวี วิย ปตฺถฏํ นิจฺจลญฺจ หุตฺวา ปติฏฺฐหิสฺสตีติ จินฺเตนฺโต นิสีทิ ฯ ราชา เถเร ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา สมฺปวาเรตฺวา อนุฬาเทวีปมุขานิ ปญฺจอิตฺถีสตานิ เถรานํ อภิวาทนํ ปูชาสกฺการญฺจ กโรนฺตูติ ปกฺโกสาเปตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เถโร ภตฺตกิจฺจาวสาเน รญฺโญ สปริชนสฺส ธมฺมรตนวสฺสํ วสฺสนฺโต เปตวตฺถุํ วิมานวตฺถุํ สจฺจสํยุตฺตญฺจ กเถสิ ฯ ตํ เถรสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ตานิ ปญฺจปิ อิตฺถีสตานิ โสตาปตฺติผลํ สจฺฉากํสุ ฯ เยปิ เต มนุสฺสา ปุริมทิวเส มิสฺสกปพฺพเต เถเร อทฺทสํสุ เต เตสุ เตสุ ฐาเนสุ เถรานํ คุเณ กเถนฺติ ฯ เตสํ สุตฺวา มหาชนกาโย ราชงฺคเณ สนฺนิปติตฺวา มหาสทฺทมกาสิ ฯ ราชา กึ เอโส สทฺโทติ ปุจฺฉิ ฯ นาครา เทว เถเร ทฏฺฐุํ น ลภามาติ วิรวนฺตีติ ฯ ราชา สเจ อิธ ปวิสิสฺสนฺติ โอกาโส น ภวิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา คจฺฉถ ภเณ หตฺถิสาลํ ปฏิชคฺคิตฺวา วาลุกํ อากีริตฺวา ปญฺจวณฺณานิ ปุปฺผานิ วิกีริตฺวา เจลวิตานํ พนฺธิตฺวา มงฺคลหตฺถิฏฺฐาเน เถรานํ อาสนานิ ปญฺญาเปถาติ อาห ฯ ราชอมจฺจา ตถา อกํสุ ฯ เถโร ตตฺถ คนฺตฺวา นิสีทิตฺวา เทวทูตสุตฺตนฺตํ กเถสิ ฯ กถาปริโยสาเน ปาณสหสฺสํ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ ตโต หตฺถิสาลา อติสมฺพาธาติ ทกฺขิณทฺวาเร นนฺทนวนุยฺยาเน อาสนํ ปญฺญาเปสุํ ฯ เถโร ตตฺถ นิสีทิตฺวา อาสิวิโสปมสุตฺตนฺตํ กเถสิ ฯ ตมฺปิ สุตฺวา ปาณสหสฺสํ โสตาปตฺติผลํ ปฏิลภิ ฯ เอวํ อาคตทิวสโต ทุติยทิวเส อฑฺฒเตยฺยานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ ฯ เถรสฺส นนฺทนวนุยฺยาเน อาคตาคตาหิ กุลิตฺถีหิ กุลสุณฺหาหิ กุลกุมารีหิ สทฺธึ สมฺโมทมานสฺเสว สายณฺหสมโย ชาโต ฯ เถโร กาลํ สลฺลกฺเขตฺวา คจฺฉามทานิ มิสฺสกปพฺพตนฺติ อุฏฺฐหิ ฯ อมจฺจา กตฺถ ภนฺเต คจฺฉถาติ ฯ อมฺหากํ นิวาสนฏฺฐานนฺติ ฯ เต รญฺโญ สํวิทิตํ กตฺวา ราชานุมเตน อาหํสุ อกาโล ภนฺเต อิทานิ ตตฺถ คนฺตุํ อิทเมว นนฺทนวนุยฺยานํ อยฺยานํ อาวาสนฏฺฐานํ โหตูติ ฯ อลํ คจฺฉามาติ ฯ ปุน รญฺโญ วจเนนาหํสุ ราชา ภนฺเต อาห เอตํ เมฆวนํ นาม อุยฺยานํ มม ปิตุ สนฺตกํ นครโต นาติทูรํ นาจฺจาสนฺนํ คมนาคมนสมฺปนฺนํ เอตฺถ เถรา วาสํ กปฺเปนฺตูติ ฯ วสึสุ เถรา เมฆวนุยฺยาเน ฯ ราชาปิ โข ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เถรสฺส สมีปํ คนฺตฺวา สุขสยิตภาวํ ปุจฺฉิตฺวา กปฺปติ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อาราโมติ ปุจฺฉิ ฯ เถโร กปฺปติ มหาราชาติ วตฺวา อิมํ สุตฺตํ อาหริ อนุชานามิ ภิกฺขเว อารามนฺติ ฯ ราชา ตุฏฺโฐ สุวณฺณภิงฺคารํ คเหตฺวา เถรสฺส หตฺเถ อุทกํ ปาเตตฺวา มหาเมฆวนํ อุยฺยานํ อทาสิ ฯ สห อุทกปาเตน ปฐวี กมฺปิ ฯ อยํ มหาวิหาเร ปฐโม ปฐวีกมฺโป อโหสิ ฯ ราชา ภีโต เถรํ ปุจฺฉิ กสฺมา ภนฺเต ปฐวี กมฺปตีติ ฯ มา ภายิ มหาราช อิมสฺมึ ทีเป ทสพลสฺส สาสนํ ปติฏฺฐหิสฺสติ อิทญฺจ ปฐมํ มหาวิหารฏฺฐานํ ภวิสฺสติ ตสฺเสตํ ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ ฯ ราชา ภิยฺโยโส มตฺตาย ปสีทิ ฯ เถโร ปุนทิวเสปิ ราชเคเหเยว ภุญฺชิตฺวา นนฺทนวเน อนมตคฺคิยานิ กเถสิ ฯ ปุนทิวเส อคฺคิกฺขนฺโธปมสุตฺตํ กเถสิ ฯ เอเตเนว อุปาเยน สตฺตทิวสานิ กเถสิ ฯ อฑฺฒนวมานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย นนฺทนวนํ สาสนสฺส โชติปาตุภาวฏฺฐานนฺติ กตฺวา โชติวนนฺติ นามํ ลภิ ฯ สตฺตเม ปน ทิวเส เถรา อนฺเตปุเร รญฺโญ อปฺปมาทสุตฺตํ กถยิตฺวา เจติยคิริเมว อคมํสุ ฯ อถโข ราชา อมจฺเจ ปุจฺฉิ เถโร อมฺเห คาฬฺเหน โอวาเทน โอวทิ คจฺเฉยฺย นุโขติ ฯ อมจฺจา ตุมฺเหหิ เทว เถโร อยาจิโต สยเมว อาคโต ตสฺมา ตสฺส อนาปุจฺฉาว คมนมฺปิ ภเวยฺยาติ อาหํสุ ฯ ตโต ราชา รถํ อภิรุหิตฺวา เทฺว จ เทวิโย อาโรเปตฺวา เจติยคิรึ อคมาสิ มหจฺจราชานุภาเวน ฯ คนฺตฺวา เทวิโย เอกมนฺตํ อปกฺกมาเปตฺวา สยํ เถรานํ สมีปํ อุปสงฺกนฺโต อติวิย กิลนฺตรูโป หุตฺวา อุปสงฺกมิ ฯ ตโต นํ เถโร อาห กสฺมา ตฺวํ มหาราช เอวํ กิลมมาโนว อาคโตติ ฯ ตุมฺเห มม คาฬฺหํ โอวาทํ ทตฺวา อิทานิ คนฺตุกามา นุโขติ ชานนตฺถํ ภนฺเตติ ฯ น มยํ มหาราช คนฺตุกามา อปิจ วสฺสูปนายิกกาโลนามายํ มหาราช ตตฺร สมเณน วสฺสูปนายิกํ ฐานํ ญาตุํ วฏฺฏตีติ ฯ ตํ ทิวสเมว อริฏฺโฐ นาม อมจฺโจ ปญฺจปญฺญาสาย เชฏฺฐกนิฏฺฐภาตุเกหิ สทฺธึ รญฺโญ สมีเป ฐิโต อาห อจฺฉามหํ เทว เถรานํ สนฺติเก ปพฺพชิตุนฺติ ฯ สาธุ ภเณ ปพฺพชสฺสูติ ฯ ราชา อนุชานิตฺวา เถรํ สมฺปฏิจฺฉาเปสิ ฯ เถโร ตทเหว ปพฺพาเชสิ ฯ สพฺเพ ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณึสุ ฯ ราชาปิ โข ตํ ขณํเยว กณฺฏเกหิ เจติยงฺคณํ ปริกฺขิปิตฺวา อฏฺฐสฏฺฐิยา เลเณสุ กมฺมํ ปฏฺฐเปตฺวา นครเมว อคมาสิ ฯ เตปิ เถรา ทสภาติกสมากุลํ ราชกุลํ ปสาเทตฺวา มหาชนํ โอวทมานา เจติยคิริมฺหิ วสฺสํ วสึสุ ฯ ตทาปิ เจติยคิริมฺหิ ปฐมวสฺสํ อุปคตา ทฺวาสฏฺฐี อรหนฺโต อเหสุํ ฯ