อถายสฺมา มหามหินฺโท วุฏฺฐวสฺโส ปวาเรตฺวา กตฺติกปุณฺณมายํ อุโปสถทิวเส ราชานํ เอตทโวจ มหาราช อมฺเหหิ จิรํ ทิฏฺโฐ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อนาถวาสํ วสิมฺหา อิจฺฉาม ชมฺพุทีปํ คนฺตุนฺติ ฯ ราชา อาห ภนฺเต ตุมฺเห จตูหิ ปจฺจเยหิ อุปฏฺฐหามิ อยญฺจ มหาชโน ตุมฺเห นิสฺสาย ตีสุ สรเณสุ ปติฏฺฐิโต กสฺมา ตุมฺเห อุกฺกณฺฐถาติ ฯ จิรํ ทิฏฺโฐ โน มหาราช สมฺมาสมฺพุทฺโธ อภิวาทนปจฺจุฏฺฐานญฺชลิกมฺมสามีกมฺมกรณฏฺฐานํ นตฺถิ เตนมฺหา อุกฺกณฺฐิตาติ ฯ นนุ ภนฺเต ตุมฺเห อโวจุตฺถ ปรินิพฺพุโต สมฺมาสมฺพุทฺโธติ ฯ กิญฺจาปิ มหาราช ปรินิพฺพุโต อถขฺวสฺส สรีรธาตุโย ติฏฺฐนฺตีติ ฯ อญฺญาตํ ภนฺเต ถูปปติฏฺฐานํ ตุมฺเห อากงฺขถาติ กโรมิ ภนฺเต ถูปํ ภูมิภาคํทานิ วิจินาถ อปิจ ภนฺเต ธาตุโย กุโต ลจฺฉามาติ ฯ สุมเนน สทฺธึ มนฺเตหิ มหาราชาติ ฯ สาธุ ภนฺเตติ ราชา สุมนํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิ กุโตทานิ ภนฺเต ธาตุโย ลจฺฉามาติ ฯ สุมโน อาห อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ มหาราช วีถิโย โสธาเปตฺวา ธชปฏากปุณฺณฆฏาทีหิ อลงฺการาเปตฺวา สปริชโน อุโปสถงฺคานิ สมาทิยิตฺวา สพฺพตาลาวจเร อุปฏฺฐเปตฺวา มงฺคลหตฺถึ สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตํ การาเปตฺวา อุปริ จสฺส เสตจฺฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา สายณฺหสมเย มหานาควนุยฺยานาภิมุโข ยาหิ อทฺธา ตสฺมึ ฐาเน ธาตุโย ลจฺฉสีติ ฯ ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ เถรา เจติยคิริเมว อคมํสุ ฯ ตตฺรายสฺมา มหินฺทตฺเถโร สุมนํ สามเณรมาห คจฺฉ ตฺวํ สามเณร ชมฺพุทีเป ตว อยฺยกํ อโสกํ ธมฺมราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน เอวํ วเทหิ สหาโย เต มหาราช เทวานํ ปิยติสฺโส พุทฺธสาสเน ปสนฺโน ถูปํ ปติฏฺฐาเปตุกาโม ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ ธาตุ อตฺถิ ตํ เม เทถาติ ตํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทหิ ตุมฺหากํ กิร มหาราช หตฺเถ เทฺว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฒญฺจ ทกฺขิณกฺขกญฺจ ตโต ตุมฺเห ทกฺขิณทาฒํ ปูเชถ ทกฺขิณกฺขกํ ปน มยฺหํ เทถาติ เอวญฺจ นํ วเทหิ กสฺมา ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ ปหิณิตฺวา ปมชฺชสีติ ฯ สาธุ ภนฺเตติ โข สุมโน เถรสฺส วจนํ สมปฏิจฺฉิตฺวา ตาวเทว ปตฺตจีวรมาทาย เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา ปาฏลิปุตฺตทฺวาเร โอรุยฺห รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ มหาราชา ตุฏฺโฐ สามเณรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา คนฺเธหิ อุพฺพฏฺเฏตฺวา วรมุตฺตสทิสานํ ธาตูนํ ปูเรตฺวา อทาสิ ฯ โส ตํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิ ฯ สกฺโก เทวราชา สามเณรํ ทิสฺวา กึ ภนฺเต สุมน อาหิณฺฑสีติ อาห ฯ ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ เปเสตฺวา กสฺมา ปมชฺชสีติ ฯ นปฺปมชฺชามิ ภนฺเต วเทหิ กึ กโรมีติ ฯ ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ เทฺว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฒญฺจ ทกฺขิณกฺขกญฺจ ตโต ตุมฺเห ทกฺขิณทาฒํ ปูเชถ ทกฺขิณกฺขกมฺปน มยฺหํ เทถาติ ฯ สาธุ ภนฺเตติ โข สกฺโก เทวานมินฺโท โยชนปฺปมาณํ มณิถูปํ อุคฺฆาเฏตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ ธาตุํ นีหริตฺวา สุมนสฺส อทาสิ ฯ โส ตํ คเหตฺวา เจติยคิริมฺหิเยว ปติฏฺฐาสิ ฯ อถโข มหินฺทปฺปมุขา สพฺเพปิ เต มหานาคา อโสกธมฺมราเชน ทินฺนธาตุโย เจติยคิริมฺหิเยว ปติฏฺฐเปตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ อาทาย วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหานาควนุยฺยานํ อคมํสุ ฯ ราชาปิ โข สุมเนน วุตฺตปฺปการํ ปูชาสกฺการํ กตฺวา หตฺถิกฺขนฺธวรคโต สยํ มงฺคลหตฺถิมตฺถเก เสตจฺฉตฺตํ ธารยมาโน มหานาควนุยฺยานํ สมฺปาปุณิ ฯ อถสฺส เอตทโหสิ สเจ อยํ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุ ฉตฺตํ อปนมตุ มงฺคลหตฺถี ชนฺนุเกหิ ภูมิยํ ปติฏฺฐหตุ ธาตุจงฺโกฏกํ มยฺหํ มตฺถเก ปติฏฺฐาตูติ ฯ สห รญฺโญ จิตฺตุปฺปาเทน ฉตฺตํ อปนมิ หตฺถี ชนฺนุเกหิ ภูมิยํ ปติฏฺฐหิ ธาตุจงฺโกฏกํ รญฺโญ มตฺถเก ปติฏฺฐหิ ฯ ราชา อมเตเนว อภิสิตฺตคตฺโต วิย ปรเมน ปีติปามุชฺเชน สมนฺนาคโต ปุจฺฉิ ธาตุํ ภนฺเต กึ กโรมาติ ฯ หตฺถิกุมฺภมฺหิเยว ตาว มหาราช ฐเปหีติ ฯ ราชา ธาตุจงฺโกฏกํ คเหตฺวา หตฺถิกุมฺเภ ฐเปสิ ฯ ปมุทิโต นาโค โกญฺจนาทํ นทิ ฯ มหาเมโฆ อุฏฺฐหิตฺวา โปกฺขรวสฺสํ วสฺสิ ฯ อุทกปริยนฺตํ กตฺวา มหาภูมิจาโล อโหสิ ปจฺจนฺเตปิ นาม สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุ ปติฏฺฐหิสฺสตีติ ฯ เทวมนุสฺสา ปโมทึสุ ฯ เอวํ อิทฺธานุภาวสิริยา เทวมนุสฺสานํ ปีตึ ชนยนฺโต

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”