กุโต รญฺญา ลทฺโธ มหาโพธีติ ฯ ราชา กิร ตโต ปุพฺเพ เอว ธาตุคฺคหณตฺถาย อนาคเต สุมเน ลงฺกาทีปํ มหาโพธึ เปเสตุกาโม กถนฺนุโข อสตฺถฆาตารหํ มหาโพธึ เปเสสฺสามีติ อุปายํ อปสฺสนฺโต มหาเทวํ นาม อมจฺจํ ปุจฺฉิ ฯ โส อาห สนฺติ เทว พหู ปณฺฑิตา ภิกฺขูติ ฯ ตํ สุตฺวา ราชา ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภตฺตํ ปฏิยาเทตฺวา ภตฺตกิจฺจาวสาเน สงฺฆํ ปุจฺฉิ คนฺตพฺพํ นุ โข ภนฺเต ภควโต มหาโพธินา ลงฺกาทีปนฺโนติ ฯ สงฺโฆ โมคฺคลีปุตฺตติสฺสตฺเถรสฺส ภารํ อกาสิ ฯ เถโร คนฺตพฺพํ มหาราช มหาโพธินา ลงฺกาทีปนฺติ วตฺวา ภควโต ปญฺจ มหาอธิฏฺฐานาติ กเถสิ ฯ กตมานิ ปญฺจ ฯ ภควา กิร ปรินิพฺพานมญฺเจ นิปนฺโน ลงฺกาทีเป มหาโพธิปฺปติฏฺฐาปนตฺถาย อโสกมหาราชา มหาโพธึ คหณตฺถํ คมิสฺสติ ตทา มหาโพธิสฺส ทกฺขิณสาขา สยเมว ฉิชฺชิตฺวา สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐาตูติ อธิฏฺฐาสิ ฯ อิทเมกมธิฏฺฐานํ ฯ ตตฺถ ปติฏฺฐานกาเล จ มหาโพธิ หิมวลาหกคพฺภํ ปวิสิตฺวา ติฏฺฐตูติ อธิฏฺฐาสิ ฯ อิทํ ทุติยมธิฏฺฐานํ ฯ สตฺตเม ทิวเส หิมวลาหกคพฺภโต โอรุยฺห สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐหนฺโต ปตฺเตหิ จ ผเลหิ จ ฉพฺพณฺณรํสิโย มุญฺจตูติ อธิฏฺฐาสิ ฯ อิทํ ตติยมธิฏฺฐานํ ฯ ถูปาราเม ทกฺขิณกฺขกธาตุ เจติยมฺหิ ปติฏฺฐานทิวเส ยมกปาฏิหาริยํ กโรตูติ อธิฏฺฐาสิ ฯ อิทํ จตุตฺถมธิฏฺฐานํ ฯ ลงฺกาทีปมฺหิเยว เม โทณมตฺตา ธาตุโย มหาเจติยมฺหิ ปติฏฺฐานกาเล พุทฺธเวสํ คเหตฺวา อากาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา ยมกปาฏิหาริยํ กโรนฺตูติ อธิฏฺฐาสิ ฯ อิทํ ปญฺจมมธิฏฺฐานํ ฯ ราชา อิมานิ ปญฺจ มหาอธิฏฺฐานานิ สุตฺวา ปสนฺนจิตฺโต ปาฏลิปุตฺตโต ยาว มหาโพธิ ตาว มคฺคํ ปฏิชคฺคาเปตฺวา สุวณฺณกฏาหตฺถาย พหุํ สุวณฺณํ นีหราเปสิ ฯ ตาวเทว รญฺโญ จิตฺตํ ญตฺวา วิสฺสุกมฺมเทวปุตฺโต กมฺมารวณฺณํ นิมฺมินิตฺวา ปุรโต อฏฺฐาสิ ฯ ราชา ตํ ทิสฺวา ตาต อิมํ สุวณฺณํ คเหตฺวา กฏาหํ กโรหีติ อาห ฯ ปมาณํ เทว ชานาถาติ ฯ ตฺวเมว ตาต ญตฺวา ปมาณํ กโรหีติ ฯ สาธุ เทว กริสฺสามีติ สุวณฺณํ คเหตฺวา อตฺตโน อานุภาเวน หตฺเถน ปริมชฺชิตฺวา สุวณฺณกฏาหํ นิมฺมินิ นวหตฺถปริกฺเขปํ ปญฺจหตฺถุพฺเพธํ ติหตฺถวิกฺขมฺภํ อฏฺฐงฺคุลพหลํ หตฺถิโสณฺฑมูลปฺปมาณมุขวฏฺฏึ ฯ อถ ราชา สตฺตโยชนายามาย ติโยชนวิตฺถาราย มหติยา เสนาย ปาฏลิปุตฺตโต นิกฺขมิตฺวา อริยสงฺฆํ อาทาย มหาโพธิสมีปํ อคมาสิ ฯ เสนา สมุสฺสิตทฺธชปฏากํ นานารตนวิจิตฺตํ อเนกาลงฺการปฏิมณฺฑิตํ นานาวิธกุสุมสมากิณฺณํ อเนกตุริยสงฺฆุฏฺฐํ มหาโพธึ ปริกฺขิปิ ฯ ราชา สหสฺสมตฺเต คณปาโมกฺเข มหาเถเร คเหตฺวา สกลชมฺพุทีเป ปตฺตาภิเสกานํ ราชูนํ สหสฺเสน อตฺตานญฺจ มหาโพธิญฺจ ปริวาราเปตฺวา มหาโพธิมูเล ฐตฺวา มหาโพธึ โอโลเกสิ ฯ มหาโพธิสฺส ขนฺธญฺจ ทกฺขิณมหาสาขาย จตุหตฺถปฺปมาณํ ปเทสญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ อทสฺสนํ อคมาสิ ฯ ราชา ตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา อุปฺปนฺนปีติปามุชฺโช อหํ ภนฺเต อิมํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา ตุฏฺโฐ มหาโพธึ ทีปรชฺเชน ปูเชมีติ ภิกฺขุสงฺฆสฺส วตฺวา อภิเสกํ อทาสิ ฯ ตโต ปุปฺผคนฺธาทีหิ ปูเชตฺวา ติกฺขตฺตุํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อฏฺฐสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา อุฏฺฐาย อญฺชลึ ปคฺคยฺห ฐตฺวา สจฺจวจนกิริยาย มหาโพธึ คณฺหิตุกาโม ภูมิโต ยาว มหาโพธิสฺส ทกฺขิณสาขา ตาว อุจฺจํ กตฺวา ฐปิตสฺส สพฺพรตนมยปีฐสฺส อุปริ สุวณฺณกฏาหํ ฐปาเปตฺวา รตนปีฐํ อารุยฺห สุวณฺณตุลิกํ คเหตฺวา มโนสิลาย เลขํ กตฺวา ยทิ มหาโพธินา ลงฺกาทีเป ปติฏฺฐาตพฺพํ ยทิ จาหํ พุทฺธสาสเน นิพฺเพมติโก ภเวยฺยํ มหาโพธิ สยเมว อิมสฺมึ สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐาตูติ สจฺจวจนกิริยมกาสิ ฯ สห สจฺจวจนกิริยาย โพธิสาขา มโนสิลาย ปริจฺฉินฺนฏฺฐาเน ฉิชฺชิตฺวา คนฺธกลลปูรสฺส สุวณฺณกฏาหสฺส อุปริ อฏฺฐาสิ ฯ ตสฺส อุพฺเพเธน ทสหตฺโถ ขนฺโธ โหติ ฯ จตุหตฺถา ปญฺจมหาสาขา ปญฺจหิเยว ผเลหิ ปฏิมณฺฑิตา ฯ ขุทฺทกสาขานํ ปน สหสฺสํ ฯ อถ ราชา มูลเลขาย อุปริ ติวงฺคุเล ปเทเส อญฺญํ เลขํ ปริจฺฉินฺทิ ฯ ตโต ตาวเทว พุพฺพุฬกา หุตฺวา ทส มหามูลานิ นิกฺขมึสุ ฯ ปุน อุปรุปริ ติวงฺคุเล ติวงฺคุเล อญฺญา นว เลขา ปริจฺฉินฺทิ ฯ ตาหิปิ ทส ทส พุพฺพุฬกา หุตฺวา นวุติมูลานิ นิกฺขมึสุ ฯ ปฐมกา ทส มหามูลา จตุรงฺคุลมตฺตํ นิกฺขนฺตา ฯ อิตเรปิ ควกฺขชาลสทิสํ อนุสิพฺพนฺตา นิกฺขนฺตา ฯ เอตฺตกํ ปาฏิหาริยํ ราชา รตนปีฐมตฺถเก ฐิโตเยว ทิสฺวา อญฺชลึ ปคฺคยฺห มหานาทํ นทิ ฯ อเนกานิ ภิกฺขุสหสฺสานิ สาธุการมกํสุ ฯ สกลราชเสนา อุนฺนาทินี อโหสิ ฯ เจลุกฺเขปสตสหสฺสานิ ปวตฺตึสุ ฯ ภุมฺมฏฺฐกเทเว อาทึ กตฺวา ยาว พฺรหฺมกายิกา เทวา ตาว สาธุการํ ปวตฺตยึสุ ฯ รญฺโญ อิมํ ปาฏิหาริยํ ปสฺสนฺตสฺส ปีติยา นิรนฺตรํ ผุฏฺฐสรีรสฺส อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา ฐิตสฺเสว มหาโพธิ มูลสเตน สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐาสิ ฯ ทส มหามูลา สุวณฺณกฏาหตลํ อาหจฺจ อฏฺฐํสุ ฯ อวเสสา นวุติ อนุปุพฺเพน วฑฺฒนกา หุตฺวา คนฺธกลเล โอรุยฺห ฐิตา ฯ เอวํ สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐิตมตฺเต มหาโพธิมฺหิ มหาปฐวี จลิ ฯ อากาเส เทวทุนฺทุภิโย ๑- ผลึสุ ฯ ปพฺพตานํ นจฺเจหิ เทวตานํ สาธุกาเรหิ ยกฺขานํ หิงฺกาเรหิ อสุรานํ ถุติชปฺเปหิ พฺรหฺมานํ อปฺโผฏเนหิ เมฆานํ คชฺชิเตหิ จตุปฺปทานํ รเวหิ ปกฺขีนํ วิรุเตหิ สพฺพตาลาวจรานํ สกสกปฏิภาเณหิ ปฐวีตลโต ยาว พฺรหฺมโลกา ตาว เอกโกลาหลเมกนินฺนาทํ อโหสิ ฯ ปญฺจสุ สาขาสุ ผลโต ผลโต ฉพฺพณฺณรํสิโย นิกฺขมิตฺวา สกลจกฺกวาฬํ รตนโคปานสีวินทฺธํ วิย กุรุมานา ยาว พฺรหฺมโลกา อพฺภุคฺคจฺฉึสุ ฯ ตํ ขณโต จ ปน ปภูติ สตฺต ทิวสานิ มหาโพธิ

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”