หิมวลาหกคพฺภํ ปวิสิตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ น โกจิ มหาโพธึ ปสฺสติ ฯ ราชา รตนปีฐโต โอรุยฺห สตฺต ทิวสานิ มหาโพธิปูชํ กาเรสิ ฯ สตฺตเม ทิวเส สพฺพทิสาหิ หิมญฺจ รํสิโย จ อาวตฺติตฺวา มหาโพธิเมว ปวิสึสุ ฯ วิคตหิมวลาหเก วิปฺปสนฺเน จกฺกวาฬคพฺเภ มหาโพธิ ปริปุณฺณขนฺธสาขาปสาโข ปญฺจผลปฏิมณฺฑิโต สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐิโตว ปญฺญายิตฺถ ฯ ราชา มหาโพธึ ทิสฺวา เตหิ ปาฏิหาริเยหิ สญฺชนิตปีติปามุชฺโช สกลชมฺพุทีปรชฺเชน ตรุณมหาโพธึ ปูเชสฺสามีติ อภิเสกํ ทตฺวา สตฺต ทิวสานิ มหาโพธิฏฺฐาเนเยว อฏฺฐาสิ ฯ มหาโพธิ ปุพฺพกตฺติกปวารณทิวเส สายณฺหสมเย ปฐมํ สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐหิ ฯ ตโต หิมคพฺภสตฺตาหํ อภิเสกสตฺตาหญฺจ วีตินาเมตฺวา กาฬปกฺขสฺส อุโปสถทิวเส ราชา เอกทิวเสเนว ปาฏลิปุตฺตํ ปวิสิตฺวา กตฺติกชุณฺหปกฺขสฺส ปาฏิปททิวเส มหาโพธึ ปาจีนมหาสาลมูเล ฐเปสิ ฯ สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐิตทิวสโต สตฺตรสเม ทิวเส มหาโพธิสฺส อภินวงฺกุรา ปาตุรเหสุํ ฯ เต ทิสฺวาปิ ปสนฺโน ราชา ปุน มหาโพธึ รชฺเชน ปูเชนฺโต สกลชมฺพุทีปาภิเสกมทาสิ ฯ สุมนสามเณโร กตฺติกปุณฺณมีทิวเส ธาตุคฺคหณตฺถํ คโต มหาโพธิสฺส กตฺติกจฺฉณภูตํ ปูชํ อทฺทส ฯ

เอวํ มหาโพธิมณฺฑโต อาเนตฺวา ปาฏลิปุตฺเต ฐปิตํ มหาโพธึ สนฺธาย อาห เตนหิ อมฺม มหาโพธึ คเหตฺวา ยาหีติ ฯ สา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ ราชา มหาโพธิรกฺขณตฺถาย อฏฺฐารส เทวตากุลานิ อฏฺฐ อมจฺจกุลานิ อฏฺฐ พฺราหฺมณกุลานิ อฏฺฐ กุฏุมฺพิยกุลานิ อฏฺฐ โคปกกุลานิ อฏฺฐ ตรจฺฉกุลานิ อฏฺฐ จ กาลิงฺคกุลานิ ทตฺวา อุทกาสิญฺจนตฺถาย อฏฺฐ สุวณฺณฆเฏ อฏฺฐ จ รชตฆเฏ ทตฺวา อิมินา ปริวาเรน มหาโพธึ คงฺคาย นาวํ อาโรเปตฺวา สยํปิ นครโต นิกฺขมิตฺวา วิชฺฌาฏวึ สมติกฺกมฺม อนุปุพฺเพน สตฺตหิ ทิวเสหิ ตามฺพลิตฺตึ อนุปฺปตฺโต ฯ อนฺตรามคฺเค เทวนาคมนุสฺสา อุฬารํ มหาโพธิปูชํ อกํสุ ฯ ราชาปิ สมุทฺทตีเร สตฺต ทิวสานิ มหาโพธึ ฐเปตฺวา สกลชมฺพุทีเป มหารชฺชํ อทาสิ ฯ อิทมสฺส ตติยํ ชมฺพุทีปรชฺชสมฺปทานํ โหติ ฯ เอวํ มหารชฺเชน ปูเชตฺวา มิคสิรสฺส ปฐมปาฏิปททิวเส อโสโก ธมฺมราชา มหาโพธึ อุกฺขิปิตฺวา คลปฺปมาณํ อุทกํ โอรุยฺห นาวายํ ปติฏฺฐเปตฺวา สงฺฆมิตฺตเถริมฺปิ สปริวารํ นาวํ อาโรเปตฺวา อริฏฺฐํ อมจฺจํ เอตทโวจ อหํ ตาต มหาโพธึ ติกฺขตฺตุํ สกลชมฺพุทีปรชฺเชน ปูเชตฺวา คลปฺปมาณํ อุทกํ โอรุยฺห มม สหายสฺส เปเสสึ โสปิ เอวเมว มหาโพธึ ปูเชตูติ ฯ เอวํ สหายสฺส สาสนํ ทตฺวา คจฺฉติ วต เร ทสพลสฺส สรสรํสิชาลํ วิมุญฺจมาโน มหาโพธิรุกฺโขติ กนฺทิตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา อสฺสูนิ ปวตฺตยมาโน อฏฺฐาสิ ฯ สาปิ โข มหาโพธิสมารุฬฺหา นาวา ปสฺสโต ปสฺสโต มหาชนสฺส มหาสมุทฺทตลํ ปกฺขนฺตา ฯ มหาสมุทฺเท สมนฺตา โยชนํ วีจิโย วูปสนฺตา ฯ ปญฺจวณฺณานิ ปทุมานิ ปุปฺผิตานิ ฯ อนฺตลิกฺเข ทิพฺพานิ ตุริยานิ ปวชฺชึสุ ฯ อากาสชลถลรุกฺขาทิสนฺนิสฺสิตาหิ เทวตาหิ ปวตฺติตา อติวิย อุฬารา ปูชา อโหสิ ฯ สงฺฆมิตฺตตฺเถรี สุปณฺณรูเปน มหาสมุทฺเท นาคกุลานิ สนฺตาเสสิ ฯ เต จุตฺรสฺตรูปา นาคา อาคนฺตฺวา ตํ วิภูตึ ปสฺสิตฺวา เถรึ ยาจิตฺวา มหาโพธึ นาคภวนํ อติหริตฺวา สตฺต ทิวสานิ นาครชฺเชน ปูเชตฺวา ปุน นาวาย ปติฏฺฐาเปสุํ ฯ ตํทิวสเมว นาวา ชมฺพุโกฬปฏฺฏนํ อคมาสิ ฯ อโสกมหาราชาปิ มหาโพธิวิโยคทุกฺขิโต กนฺทิตฺวา โรทิตฺวา ยาว ทสฺสนวิสยํ โอโลเกตฺวา ปฏินิวตฺติ ฯ เทวานํปิยติสฺโส มหาราชาปิ โข สุมนสามเณรสฺส วจเนน มิคสิรมาสสฺส ปฐมปาฏิปททิวสโต ปภูติ อุตฺตรทฺวารโต ปฏฺฐาย ยาว ชมฺพุโกฬปฏฺฏนํ ตาว มคฺคํ โสธาเปตฺวา อลงฺการาเปตฺวา นครโต นิกฺขมนทิวเส อุตฺตรทฺวารสมีเป สมุทฺทสาลวตฺถุสฺมึ ฐิโตเยว ตาย วิภูติยา มหาสมุทฺเท อาคจฺฉนฺตํเยว มหาโพธึ เถรสฺส อานุภาเวน ทิสฺวา ตุฏฺฐมานโส หุตฺวา นิกฺขมิตฺวา สพฺพํ มคฺคํ ปญฺจวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ โอกีราเปนฺโต อนฺตรนฺตรา ปุปฺผอคฺฆิยานิ ฐเปนฺโต เอกาเหเนว ชมฺพุโกฬปฏฺฏนํ คนฺตฺวา สพฺพตาลาวจรปริวุโต ปุปฺผธูปคนฺธาทีหิ ปูชยมาโน คลปฺปมาณํ อุทกํ โอรุยฺห อาคโต วต เร ทสพลสฺส สรสรํสิชาลวิสชฺชนโก มหาโพธิรุกฺโขติ ปสนฺนจิตฺโต มหาโพธึ อุกฺขิปิตฺวา อุตฺตมงฺเค สิรสฺมึ ปติฏฺฐเปตฺวา มหาโพธึ ปริวาเรตฺวา อาคเตหิ โสฬสหิ ชาติสมฺปนฺนกุเลหิ สทฺธึ สมุทฺทโต ปจฺจุตฺตริตฺวา สมุทฺทตีเร มหาโพธึ ฐเปตฺวา ตีณิ ทิวสานิ สกลตมฺพปณฺณิทีปรชฺเชน ปูเชสิ ฯ โสฬสนฺนํ ชาติสมฺปนฺนกุลานํ รชฺชํ วิจาเรสิ ฯ อถ จตุตฺเถ ทิวเส มหาโพธึ อาทาย อุฬารํ ปูชํ กุรุมาโน อนุปุพฺเพน อนุราธปุรํ สมฺปตฺโต ฯ อนุราธปุเรปิ มหาสกฺการํ กตฺวา จาตุทฺทสีทิวเสเยว วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหาโพธึ อุตฺตรทฺวาเร ปเวเสตฺวา นครมชฺเฌน อติหรนฺโต ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ทกฺขิณทฺวารโต ปญฺจธนุสติเก ฐาเน ยตฺถ อมฺหากํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ นิโรธสมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา นิสีทิ ปุริมกา จ ตโย สมฺมาสมฺพุทฺธา สมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา นิสีทึสุ ยตฺถ กกุสนฺธสฺส ภควโต มหาสิริสโพธิ โกนาคมนสฺส ภควโต อุทุมฺพรโพธิ กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺธสฺส จ นิโคฺรธโพธิ ปติฏฺฐาสิ ตสฺมึ มหาเมฆวนุยฺยานสฺส ติลกภูเต สุมนสามเณรสฺส วจเนน ปฐมเมว กตภูมิปริกมฺเม ราชวตฺถุทฺวารโกฏฺฐกฏฺฐาเน มหาโพธึ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ กถํ ฯ กตานิ กิร โพธึ ปริวาเรตฺวา อาคตานิ โสฬส ชาติสมฺปนฺนกุลานิ ราชเวสํ คณฺหึสุ ฯ ราชา โทวาริกเวสํ คณฺหิ ฯ โสฬส กุลานิ มหาโพธึ คเหตฺวา โอโรปยึสุ ฯ มหาโพธิ เตสํ หตฺถโต มุตฺตสมนนฺตรเมว อสีติหตฺถปฺปมาณํ เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา ฉพฺพณฺณรํสิโย มุญฺจิ ฯ รํสิโย สกลทีปํ ปตฺถริตฺวา อุปริ พฺรหฺมโลกํ อาหจฺจ อฏฺฐํสุ ฯ มหาโพธิปาฏิหาริยํ ทิสฺวา สญฺชาตปฺปสาทานิ ทส ปุริสสหสฺสานิ อนุปุพฺพวิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา อรหตฺตํ ปตฺวา ปพฺพชึสุ ฯ ยาว สุริยสฺสตฺถงฺคมา มหาโพธิ อนฺตลิกฺเข อฏฺฐาสิ ฯ อตฺถมิเต ๑- ปน สุริเย โรหิณีนกฺขตฺเตน ปฐวิยํ ปติฏฺฐหิ ฯ สห มหาโพธิปติฏฺฐานา อุทกปริยนฺตํ กตฺวา มหาปฐวี อกมฺปิ ฯ ปติฏฺฐหิตฺวา จ ปน มหาโพธิ สตฺต ทิวสานิ หิมคพฺเภ สนฺนิสีทิ ฯ โลกสฺส อทสฺสนํ อคมาสิ ฯ สตฺตเม ทิวเส วิคตวลาหกํ นภํ อโหสิ ฯ ฉพฺพณฺณรํสิโย

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”