{90} Rajakattharaṇaṃ gantvāti rajakatitthaṃ gantvā. Taṃ hi yasmā tattha rajakā vatthāni attharanti tasmā rajakattharaṇanti vuccati. Rajakabhaṇḍikanti rajakānaṃ bhaṇḍikaṃ. Rajakā sāyaṇhasamaye nagaraṃ pavisantā bahūni vatthāni ekekaṃ bhaṇḍikaṃ bandhanti tato ekaṃ bhaṇḍikaṃ tesaṃ pamādena apassantānaṃ avaharitvā thenetvāti attho.

{92} Gāmo nāmātievamādi gāmā vā araññā vāti ettha vuttassa gāmassa ca araññassa ca pabhedadassanatthaṃ vuttaṃ. Tattha yasmiṃ gāme ekāeva kuṭī ekaṃ gehaṃ seyyathāpi malayajanapade ayaṃ ekakuṭiko gāmo nāma. Etena nayena apare veditabbā. Amanusso nāma yo sabbaso vā manussānaṃ abhāvena yakkhapariggahabhūto. Yato vā manussā kenaci kāraṇena punapi āgantukāmā eva apakkantā. Parikkhitto nāma iṭṭhakapākāraṃ ādiṃ katvā antamaso kaṇṭakasākhāhipi parikkhitto. Gonisādiniviṭṭho nāma vīthisannivesādivasena anivisitvā yathā gāvo tattha tattha dve tisso nisīdanti evaṃ tattha tattha dve tīṇi gharāni katvā niviṭṭho. Satthoti jaṅghasatthasakaṭasatthādīsu yokoci. Imasmiṃ ca sikkhāpade nigamopi nagarampi gāmaggahaṇeneva gahitanti veditabbaṃ. Gāmūpacārotiādi araññaparicchedadassanatthaṃ vuttaṃ. Indakhīle ṭhitassāti yassa gāmassa anurādhapurasseva dve indakhīlā tassa abbhantarime indakhīle ṭhitassa. Tassa hi bāhiro indakhīlo abhidhammikanayena araññasaṅkhepaṃ gacchati. Yassa pana eko tassa vā gāmadvārabāhānaṃ vemajjhe ṭhitassa. Yatra hi indakhīlo natthi tatra gāmadvārabāhānaṃ vemajjhameva indakhīloti vuccati. Tena vuttaṃ gāmadvārabāhānaṃ vemajjhe ṭhitassāti. Majjhimassāti thāmamajjhimassa no pamāṇamajjhimassa neva appatthāmassa na mahāthāmassa majjhimatthāmassāti vuttaṃ hoti. Leḍḍupātoti yathā mātugāmo kāke uṭṭhāpento ujukameva hatthaṃ ukkhipitvā leḍḍuṃ khipati yathā ca udakukkhepe udakaṃ khipanti evaṃ akhipitvā yathā taruṇamanussā attano balaṃ dassentā bāhaṃ pasāretvā leḍḍuṃ khipanti evaṃ khittassa leḍḍussa patanaṭṭhānaṃ. Patito pana luthitvā yattha gacchati taṃ na gahetabbaṃ. Aparikkhittassa gāmassa gharūpacāre ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍḍupātoti ettha pana nimbakosassa udakapātaṭṭhāne ṭhitassa majjhimassa purisassa suppapāto vā musalapāto vā gharūpacāro nāma. Tasmiṃ gharūpacāre ṭhitassa leḍḍupāto gāmūpacāroti kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Mahāpaccariyampi tādisameva. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana gharannāma gharapacāro nāma gāmo nāma gāmūpacāro nāmāti mātikaṃ ṭhapetvā nimbakosassa