สุทธิกะฌาน ปฐมฌาน เป็นต้น

Tattha suddhikavāro vattukāmavāro paccayapaṭisaṃyuttavāroti tayo mahāvārā. Tesu suddhikavāre paṭhamaṃ jhānaṃ ādiṃ katvā yāva mohā cittaṃ vinīvaraṇatāpadaṃ tāva ekamekasmiṃ pade samāpajjiṃ samāpajjāmi samāpanno lābhimhi vasimhi sacchikataṃ

Mayāti imesu chasu padesu ekamekaṃ padaṃ tīhākārehi catūhi pañcahi chahi sattahākārehīti evaṃ pañcakkhattuṃ yojetvā suddhikanayo nāma vutto. Tato paṭhamaṃ jhānaṃ dutiyaṃ jhānanti evaṃ paṭhamajjhānena saddhiṃ ekamekaṃ padaṃ ghaṭentena sabbapadāni ghaṭetvā teneva vitthārena khaṇḍacakkannāma vuttaṃ. Taṃ hi puna ānetvā paṭhamajjhānādīhi saddhiṃ na yojitaṃ tasmā khaṇḍacakkanti vuccati. Tato dutiyaṃ jhānaṃ tatiyaṃ jhānanti evaṃ dutiyajjhānena saddhiṃ ekamekaṃ padaṃ ghaṭetvā puna ānetvā paṭhamajjhānena saddhiṃ sambandhitvā teneva vitthārena baddhacakkannāma vuttaṃ. Tato yathā dutiyajjhānena saddhiṃ evaṃ tatiyajjhānādīhi saddhiṃ ekamekaṃ padaṃ ghaṭetvā puna ānetvā dutiyajjhānādīhi saddhiṃ sambandhitvā teneva vitthārena aññānipi ekūnattiṃsaṃ baddhacakkāni vatvā ekamūlakanayo niṭṭhāpito. Pāṭho pana saṅkhepena dassito. So asammuyhantena vitthārato veditabbo. Yathā ca ekamūlako evaṃ dumūlakādayopi sabbamūlapariyosānā catunnaṃ satānaṃ upari pañcattiṃsa nayā vuttā. Seyyathīdaṃ. Dvimūlakā ekūnatiṃsa timūlakā aṭṭhavīsa catummūlakā sattavīsa. Evaṃ pañcamūlakādayopi ekekaṃ ūnaṃ katvā yāva tiṃsamūlakā tāva veditabbā. Pāṭhe pana tesaṃ nāmampi saṅkhipitvā idaṃ sabbamūlakanti tiṃsamūlakanayova eko dassito. Yasmā ca suññāgārapadaṃ jhānena aghaṭitaṃ sīsaṃ na otarati tasmā taṃ anāmasitvā mohā cittaṃ Vinīvaraṇapadapariyosānāyeva sabbattha yojanā dassitāti veditabbā. Evaṃ paṭhamajjhānādīni paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā dutiyajjhānādīhi ghaṭetvā vā aghaṭetvā vā samāpajjintiādinā nayena ullapato mokkho natthi pārājikaṃ āpajjatiyevāti imassa atthassa dassanavasena vutte ca panekasmiṃ suddhikamahāvāre ayaṃ saṅkhepato atthavaṇṇanā.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๕๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “สุทธิกะฌาน ปฐมฌาน เป็นต้น”